«Qoçqin poezd», yoki «Qoçib ketgan poezd» (ingl. Runaway Train) — rejissyor Andrey Konçalovskiy suratga olgan sarguzaşt filmi. Bu film Danny Trejo va Tommy "Tiny" Lister uçun debyut böldi. Ular keyinçalik «qattiqqöl yigitlar» obrazidagi xarakterli aktyorlar sifatida muvaffaqiyatli karyera qurdi. Ssenariy muallifлари Georges Milićević, Paul Zindel va Edward Bunker bölib, u Akira Kurosavaning 1960-yillardagi asl ssenariysiga asoslangan. Titrlarda körsatilmagan holda, Kurosavaning doimiy hamkorlari Hideo Oguni va Ryuzo Kikuşima ham ssenariy yaratişda iştirok etgan.
1Rollarda
Jon Voight, Eric Roberts, Rebecca De Mornay
2Syujet
Voqea Alyaskada qişda bölib ötadi. Stonehaven qattiqqöl qamoqxonasida şafqatsiz bank öğrisi Oskar Manheym…
Voqea Alyaskada qişda bölib ötadi. Stonehaven qattiqqöl qamoqxonasida şafqatsiz bank öğrisi Oskar Manheym (Jon Voyt) ölim jazosini kutmoqda. Ayrim doiralarda u Menni nomi bilan tanilgan. U ikki marta qamoqxonadan qoçgan edi, va nihoyat, qamoqxona boşliği Renken (John Patrick Ryan) doimiy qoçoqni katakka solib qöyadi. Biroq uç yildan söng sud Mennining jazosini yengillaştirib, uni katakdan çiqarişni buyuradi. Bu esa uning mahbuslar orasidagi obrösini keskin oşiradi. Şunday tahqirlangan Renken qasos olmoqçi bölib, mahbuslardan birini qotillikka yollaydi. Suiqasd muvaffaqiyatsiz tugaydi: qotil tösatdan ögirilgan Mennining çap qölini va kaftini piçoq bilan teşadi, söng qörquvdan Renken uni majburlaganini baqirib aytadi. Menni qoçişga qaror qiladi.
Menniga Buck Logan (Eric Roberts) qöşiladi — öta sodda va köp gapiradigan yoş mahbus. U voyaga yetmagan qizni ayblab, jazo ötayotgan bölib, Mennи bilan birga qoçiş orqali öz obrösini oşirmoqçi. Kanalizatsiya orqali qamoqdan qoçgan qoçoqlar tez orada temir yöl stansiyasiga kelib qolişadi va u yerda temir yölçilar kiyimini kiyib olişadi. Keyin ular sezilmasdan lokomotivlar sepiga (törtta teplovoz) ötirib, oxirgi teplovozning maşina bölinmasiga yaşirinişadi. Şu orada lokomotivlar harakatga keltirilgandan söng, keksa maşinistda yurak xuruji sodir böladi. U poezdni yordamçi tormoz bilan töxtatişga urinadi, söng nafas oliş uçun taşqi maydonçaga çiqadi, lekin huşidan ketib lokomotivdan yiqiladi. Şu paytda maşinistning kontroller dastasi yuriş holatida qoladi va dvigatellarning tortiş kuçi tormozlaş kuçidan ustun keladi. Natijada tormoz kolodkalari yonib ketadi va tormozlar işdan çiqadi. Boşqarilmayotgan poezd tezlanib harakatda davom etadi. Bir katakdan çiqqan Menni boşqasiga tuşib qoladi — poezd juda katta tezlik bilan ketmoqda va undan tuşiş oson emas.
Poezd nazoratçilari va stansiya navbatçisi dispetçerni voqea haqida ogohlantiradi. Tasodifga köra, öşa kuni navbatda markazlaştirilgan harakat boşqaruvi tizimining yaratuvçisi bölgan dispetçer Frank Barstow (Kyle Heffner) turgan edi. Odamlar halok bölmasligi uçun u boşqarilmayotgan poezdni asosiy yölga ötkazadi. Lekin yagona maşinistning teplovozdan yiqilganini bilgaç, darhol qilgan işidan puşaymon böladi, ammo vaqt allaqaçon ötib ketgan edi. Asosiy yölni böşatiş uçun dispetçer ayrim bekatda qarşi yuk poezdini yon yölga yuboradi. Lekin maşinistning sekin harakatlari tufayli boşqarilmayotgan lokomotivlar sepi yuk poezdining dumiga urilib, brigada vagonini sindiradi. Şu töqnaşuvdan söng qoçoq poezdda tezlik çeklagiçi ham şikastlanadi. Dispetçer poezdni tik qiyalikka yönaltirib, uni tökiliş tupigiga yubormoqçi böladi. Şu payt yöl kuzatuvçisi poezd-qoçoq ovozli signal berayotganini xabar qiladi. Bu lokomotiv maşinistining yordamçisi Sara (Rebecca De Mornay) bölib çiqadi. U ikkinçi lokomotivda tinç uxlayotgan edi va töqnaşuvdan uyğonib ketdi. Eskirgan ikkinçi lokomotivning (yon yölaksiz vagon joylaşuvi) markaziy eşigi zarbadan qisilib qolgan, şu sababli u oldingi lokomotiv kabinasiga öta olmaydi. Yana töqnaşuv xavfidan qörqib, u poezd dumiga ötadi va u yerda qoçoqlarga duç keladi. Poezd kimyo zavodi tomon tezlik bilan ketmoqda va aholini falokat bilan tahdid qilmoqda. Dispetçer poezdni asosiy yöldan olib, oxiri tupik bilan tugaydigan taşlandiq tarmoqqa yuboriş buyruğini beradi. Qamoqxona boşliği Renken poezdni vertolyotda quvib yetadi va arqon narvon orqali birinçi lokomotivga tuşadi. U yerda ikkinçi lokomotivdan sakrab ötgan Menni uni kutib turgan edi. Qisqa janjalda Menni Renkenni qurolsizlantiradi (avval raqibning yuziga öt öçirgiç purkab) va uni qöl kişanlari bilan boğlaydi, söng uçta lokomotivni yetakçi lokomotivdan ajratadi. Yolğiz lokomotiv tupik tomon uçib ketadi, uning tomida esa Menni turibdi.
Film Şekspirning «Richard III» asaridan keltirilgan iqtibos bilan yakunlanadi:
3Işlab çiqariş
Akira Kurosava «Qizil soqol»dan keyingi birinçi rangli filmini suratga oliş niyatida ssenariy yozgan edi,…

Akira Kurosava «Qizil soqol»dan keyingi birinçi rangli filmini suratga oliş niyatida ssenariy yozgan edi, lekin Amerika moliyaviy kafillari bilan yuzaga kelgan qiyinçiliklar uni ssenariyni yaxşiroq vaqtga qoldirişga majbur qildi.
«Alyaska temir yöli» kompaniyasi öz logotipining filmda körsatilmasligini qaror qildi. Voqea Kenay yarim orolidagi (Kenai peninsula) Portage muzligi yaqinida, Alyaska ştatining janubiy qirğoğida, Whittier va Grandview şaharlari yonida bölib ötadi.
Rebecca De Mornay rolini dastlab Karen Allen ijro etişi kerak edi.
Qamoqxona sahnalarining bir qismi Dear Lodge şahrida, temir yöl sahnalari (stansiya) esa Anaconda şahrida (Montana ştati) suratga olingan.
Filmda Alaska Railroad (ingl.) temir yöl kompaniyasining lokomotivlaridan foydalanilgan: EMD GP40 № 3010, EMD F7 № 1500 va ikkita EMD GP7 (№ 1801 va № 1810). Alaska Railroadʼda xizmat qilgan vaqtida GP7 teplovozlari old tomonga körinişni yaxşilaş maqsadida pastroq va qisqaroq kapot olgan edi, lekin filmni suratga oliş uçun ularga asl töliq balandlikdagi kapotning imitatsiyasi örnatildi.
4Mukofotlar va nominatsiyalar
1986-yil — «Oskar» mukofotiga uçta nominatsiya: eng yaxşi erkak roli (Jon Voyt), eng yaxşi erkak yordamçi…
1986-yil — «Oskar» mukofotiga uçta nominatsiya: eng yaxşi erkak roli (Jon Voyt), eng yaxşi erkak yordamçi roli (Eric Roberts), eng yaxşi montaj (Henry Richardson).
1986-yil — «Oltin globus» mukofoti eng yaxşi erkak roli — drama uçun (Jon Voyt), şuningdek ikkita nominatsiya: eng yaxşi film — drama, eng yaxşi erkak yordamçi roli (Eric Roberts).
1986-yil — Kann kinofestivalining «Oltin palma şoxi» uçun nominatsiya.
5Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Поезд-беглец» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.