Ruslan and Ludmila

1-qism

Kiyev knyazi Vladimirning saroyida ziyofat bölmoqda: knyazning sevimli qizi Lyudmila peçenegdan Kiyevni qutqargan alp Ruslanga turmuşga çiqmoqda. Bayramdan hamma xursand, faqat Ruslanning uçta raqibi — Rogdey, Farlaf va Ratmir xursand emas. Ziyofatdan keyin Ruslan va Lyudmila xonalarida yolğiz qolişadi, lekin şu zumda deraza oçilib ketadi va Lyudmilani nomaʼlum kuç öğirlab ketadi. Qayğudan aqli şoşgan Ruslan bu voqeani Vladimir va uning mehmonlariga xabar qiladi. Ğazablangan knyaz kuyovni qizini saqlay olmaganlikda ayblaydi va kimki Lyudmilani topib saroyga olib kelsa, uni öşanga beraman, deb eʼlon qiladi. Ruslandan taşqari, malikani izlaşga raqiblari ham darhol otlanişadi.

Yölda boş qahramonga qari zohid Finn uçraydi. U Lyudmilani yovuz sehrgar Çernomor öğirlaganini biladi va alp yigitga jodugarning makrlari haqida gapirib beradi. Şuningdek, u Ruslanga yoşligida gözal Nayina sevgisini qozoniş uçun befoyda uringanini ham aytadi. Nayina unga befarq qolgan edi. Şunda Finn sevgilisini jalb qiliş uçun sehrgarlikni örgana boşlagan. Sehr taʼsir qildi va Nayina işqqa töldi, lekin öşa paytda ularning sönggi uçraşuvidan 40 yil ötgan edi. Nayina yoqimsiz qari jodugarga aylangan edi va endi Finn uni rad etdi. Şundan beri ular örtasida adovat boşlangan.

Keyin Ruslan Rogdey bilan töqnaşadi va ular ölim-tirim jang qilişadi. Jang Rogdeyning mağlubiyati va halokati bilan tugaydi — Ruslan uni Dneprga taşlaydi.

Bu vaqt davomida Lyudmila Çernomorning saroyida qamoqda yaşaydi. Uni boylik va sovuq gözallik örab turadi, lekin heç narsa qizni xursand qilmaydi, u butun vujudi bilan asirlikdan qutulişni orzu qiladi. Çernomor asirani öziga moyil qilişga harakat qiladi. Bir kuni Lyudmila tasodifan uning körinmas qalpoğini qölga kiritadi, uning yordamida u jodugar va uning xizmatkorlaridan yaşirinişi mumkin. Bu uning ğamgin, zerikarli kunlarini biroz yengillaştiradi.

Jang maydonida Ruslan ulkan boş köradi, u avvaliga uni masxara qiladi, lekin uning jasorati va mardligini körib, öz hikoyasini aytib beradi. Bir vaqtlar bu boş ulkan alp bölgan, Çernorning katta akasi edi. Ular örtasida totuvlik bölmagan va bir keça Çernor akasining boşini uyqusida kesib, uni sehrli qiliçni qöriqlaşga majbur qilgan. Alpning boşi bu qiliçni Ruslanga beradi va uni Çernordan şafqatsiz qasos olişga va ğalaba qozonişga daʼvat etadi hamda qahramonga Çernorning kuçi uning öz soqolida ekanini tuşuntiradi.

2-qism

Ruslan oldinga qarab ketadi, lekin yölda uni Nayina va Çernorning makrlari kutib turadi: bu ikkalasi uni yöldan ozdirişga urinadi, ularning saʼy-harakatlari bilan yölda unga ölim xavfi tuğdiradigan uçraşuvlar — yölbars va yovuz ruhlar bilan töqnaşuvlar kutadi. Nayina hatto Lyudmilaning qiyofasiga kiradi.

Çernor hiyla işlatadi va oğir yaralangan Ruslan qiyofasiga kiradi. Lyudmila bilmasdan uning tuzoğiga tuşadi, jodugar uni uxlatib qöyadi va heç kim topmasligi uçun unga körinmas qalpoqni kiygizadi.

Ruslan baribir saroyga yetib boradi, Çernor bilan jangga kirişadi va jodugarning uzun soqolini kesib taşlaydi. Çernor barça sehrli qobiliyatlarini yöqotadi. Ruslan uyquda yotgan Lyudmilani topadi va uni uyğotişga urinadi, lekin натижа bermaydi. Çernordan uni qanday qilib hayotga qaytariş mumkinligini söray olmagaç, Ruslan uni boğlab, kelinini bilan birga orqaga qaytadi. Yölda Ruslan özining sobiq raqibi Ratmir bilan uçraşadi — u endi baliqçi bölib, yangi tanlagani bilan baxtli yaşamoqda.

Nayina Farlafni topadi, u şu vaqt davomida Lyudmilani izlamay, qişloğida behuda vaqt ötkazgan edi. Jodugar Farlafni Ruslanni öldirişga köndiradi, şunda u qahramon sifatida şuhrat qozonib, Lyudmilaga uylaniş imkoniyatiga ega böladi. Qörqoq tabiatli Farlaf rozi böladi va öşa keçasi Ruslanni öldiradi. Lyudmilani olib, u knyaz saroyiga yöl oladi. Vladimir qizini körib juda xursand böladi, lekin uning sirli, uyğonmaydigan uyqusi otaning taşvişiga sabab böladi. Farlaf qizning ğalati holatini qanday tuşuntirişni bilmay, malikaning xayoliy izlanişlari va göyo şu maqsadda qilingan qahramonliklari haqida gapirib ketadi.

Ruslanning jonsiz tanasini Finn topadi. U avval ölik, keyin tirik suv sepadi va yigit yana tiriladi. Lyudmilani yonida topa olmagaç, u Kiyevga şoşiladi va Finndan Lyudmilani uyğotişga yordam beradigan sehrli uzukni oladi, bu orada Vladimir xizmatkorlari uni uyğotişga behuda urinib körişadi.

Şu orada Kiyevga yana peçenegler hujum qiladi. Poytaxtga yetib kelgan Ruslan boşqa Kiyev alplari bilan jangga kirişadi. Jangda ğalaba qozonib, ular qahramon sifatida saroyga qaytişadi. Sehrli uzuk yordamida Ruslan knyaz Vladimirning hayratiga va Farlafning dahşatiga, Lyudmilani uyğotadi. Hamma Farlafning firibgar ekanini tuşunadi va uni şarmandalik bilan haydab yuborişadi. Knyaz qizini yana Ruslanga xuşnud holda beradi. Sobiq jodugar Çernor saroy hazilkaşi etib tayinlanadi. Ruslan va Lyudmilaning töyi ötkaziladi.