Russian Ark

Boş rejissyor: Aleksandr Sokurov

Boş operator: Tilman Buttner

Ssenariy mualliflari: Aleksandr Sokurov, Anatoliy Nikiforov

Dialoglar: Boris Xaimskiy, Aleksandr Sokurov, Svetlana Proskurina

Boş rassomlar: Yelena Jukova, Natalya Koçerğina («Nika» kinomukofoti, 2003)

Kostyum rassomlari: Lidiya Kryukova, Tamara Seferyan, Mariya Grişanova («Nika» kinomukofoti, 2003)

Grim rassomlari: Janna Rodionova, Lyudmila Kozinets

Yoruğlik qöyilişi: Anatoliy Rodionov, Bernd Fişer

Yoritkiç: Byörn Iv Susen

Suratga olişda 800 dan ortiq ommaviy statist iştirok etdi. Sokurov özining boşqa filmlaridagi (masalan, «Odinokiy golos çeloveka») kabi, bu filmda ham qahramonlardan biri sifatida iştirok etadi, ammo odatdagidek körinmas: faqat uning ovozi eşitiladi. U Nomaʼlum şaxsning hamrohi rolini ijro etadi.

Sokurov filmni «bir nafasda» vaqt «oqimini» qamrab olişga uriniş sifatida öylagan. Suratga oliş kuni Qişki saroy tomoşabinlar uçun yopiq edi. Asosiy qiyinçilik şundan iborat ediki, bunday suratga oliş texnologiyasida heç qanday xatoni keyinçalik «montaj qilib tuzatib» bölmas edi. Ğoya yetti oylik maşğulotlardan söng uçinçi urinişda amalga oşirildi.

Filmning noyob tasviriy yeçimi «Steadicam» barqarorlaştiruvçi kamera tizimiga asoslangan. Uning qöllanilişi silliqlik va qahramon Dreyden ortidan muzey interyerlari böylab uçib boriş effektini beradi. Filmning operatori Tilman Buttner Ermitajning 35 zalidan 1,3 kilometr yurib ötişiga töğri keldi, umumiy oğirligi 35 kg bölgan barqarorlaştiruvçi tizimli kamerani öz zimmasida kötarib. Film 2001-yil 23-dekabrda 1 soat 27 daqiqa 12 soniyada «bir kadrda», bir dubl bilan, yaʼni kamerani töxtatmasdan va natijada heç qanday montaj qöşilmasdan suratga olingan. Bu eng zamonaviy raqamli kinokamera tufayli mumkin böldi, uning uzluksiz suratga oliş vaqti anʼanaviy kinokamera kabi kinoplyonka kassetalari siğimi bilan çeklanmagan.

«Russian Ark»ning texnik noyobligi şundaki, bu HD formatda, video maʼlumotlarni siqmasdan suratga olingan birinçi badiiy töliq metrajli filmdir. Film Directorʼs Friend tizimi yordamida qattiq diskka yozib olingan.

«Russian Ark» Yevropa kinotanqidçilari tomonidan sovuqqina kutib olindi, Şimoliy Amerika hamkasblari esa uni juda iliq qabul qilib, filmga 2002-yilda Toronto xalqaro kinofestivalida tasviriy yeçim uçun mukofot berişdi. Film dunyoning turli mamlakatlarida muvaffaqiyat bilan namoyiş etildi va umumiy hisobda deyarli $7 million yiğdi (ulardan yarmi Şimoliy Amerikada), bu Andrey Plaxovning baholaşiça, «birinçidan, rus, ikkinçidan, artxaus filmi uçun benazir» hisoblanadi.

Stiven Spilberg şunday degan: «„Russian Ark“ — mening sevimli filmlarimdan biri. Bu Sankt-Peterburg muzeyida bir kadrda suratga olingan 95 daqiqalik film. Uni körganingizni bilmayman, lekin unga albatta murojaat qiliş kerak. Bir kadr! Jami uçta dubl!…». Aleandro Gonsales Iñarritu filmi haqida şunday degan: «„Russian Ark“ni şunçaki yaxşi köraman. Film finalida deyarli yiğlab yubordim, u şunçalik gözal».

«Russian Ark» — 10 yilda bir marta 846 nafar eng taniqli jahon kinotanqidçilari sörovi asosida tuzilgan, tarixdagi eng yaxşi filmlar röyxatiga kiritilgan yagona rossiyalik (postsovet) filmdir. Ulardan baʼzilarining fikrlari:

Richard Korliss: «Bu, ehtimol, kino tarixidagi eng katta, eng jasur va eng ayyor hiylaning özginasidir… Uç asr rus tarixini — şohlar va oddiy odamlarni qamrab olişga uriniş, ular ajoyib zallar va buralma yölaklarda yaşagan, xizmat qilgan, raqs tuşgan, azob çekkan va ölgan».

Rojer Ebert: «Ekranda körganim eng izçil amalga oşirilgan ğoyalardan biri. Agar kinoda baʼzan tuş köriş holati bölsa, har bir montaj qöşilişi uyğoniş demakdir. „Russian Ark“ asrlar davom etadigan orzuga botiradi».

Deyv Ker: «Film heç bölmaganda taşkiliy jihatdan kinomuhandislik durdonasidir — montajga tayanmasdan, kamera harakatini uzluksiz qanday taʼminlaş, old plandagi figuralar örtasidagi dialog va bezatilgan ommaviy statistlar oqimini qanday qilib taşkil etiş mumkin?»

Stiven Xolden (The New York Times): «Ötmişning kalit teşigidan qaraş tarixni yaqin va şu bilan birga uzoqda turgan, oxir-oqibat qaytarib bölmaydigan bir narsa sifatida his qiliş imkonini beradi: qança hayot, qança gözallik zamonlar tumanida erib ketdi!»

Jim Xoberman: «Vaqt musiqasi ostida boş aylantiruvçi raqs… şўxona anaxronizmlar va xronologik siljişlarga töla».

Jonathan Rosenbaum: «Kino tarixidagi eng ajoyib texnik yutuqlardan biri. Biz uning ulkan miqyosini hali endigina anglay boşladik».

2020-yilda Apple kompaniyasi «Russian Ark»ga omaj qildi: iPhone smartfonlari uçun yangi Pro seriyasi kampaniyasi doirasida rejissyor Aksinya Gog Ermitaj böylab beş soatlik badiiy turni bir kadrda suratga oldi.

«…juda ilğab oladigan va öziga tortadigan „Russian Ark“, özingni qandaydir bosimli darajada umumiy, gipnotik ravişda örab oluvçi maʼnodorlik hissida topasan. Hammasi juda uzoq, juda kuçli, juda badiiy, juda gözal, va bundan qanday çiqişni bilmaysan, şunda u bosib qöymasin» — filmning taʼsirini Vladimir Ranev «Seans» jurnalida şunday ifodalagan. Xoberman taʼkidlaganidek, Sokurov filmi Eyzenşteynning «Oktyabr» filmiga (u ham Qişki saroyda suratga olingan) va umuman, montajning haddan taşqari ziçligiga asoslangan ilk sovet klassikasiga («Kinoapparatli odam») töğri qarama-qarşidir. The New York Times gazetasi yozişiça, taşqi gözalligiga qaramay, rejissyor fildirak minorasiga öralib qolmaydi va filmning oxirida «imtiyozli elitalarning tarixiy körligi»ga işora qiladi: ular özlarini örab turgan krepostnoylik dahşatini körmaslikka urinib, oxir-oqibat inqilobiy qözğolon qurbonlariga aylanişgan.

2003 — XI «Vivat Kino Rossii!» kinofestivali — Tomoşabinlar ovoz berişi natijalari böyiça eng yaxşi rejissyorlik uçun mukofot va Matbuot mukofoti.