Salò, or the 120 Days of Sodom

Prezident (Aldo Valetti), sudya, gersog (Paolo Bonacelli) va episkop bir-birlarining qizlariga uylanadilar. Söngra ular faşistlarga bir neça önlab yoş yigit-qizlarni öğirlaşni buyuradilar, ulardan 9 nafar qiz va 9 nafar yigit tanlanadi va ular izolyatsiya qilingan villaga olib boriladi. Faşistlar yana bir neça yigitni ham hibsga oladilar, ular keyinçalik villada qöriqçi böladilar.

Asirlarga öyin qoidalari örgatiladi; öyin gomoseksual aloqalar hamda jinsiy buzuqliklarga asoslangan (xususan, filmda sadizm va najas yeyiş sahnalari bor). Villani avtomatçilar qöriqlaydi. Bundan taşqari, villada örta yoşli törtta fohişa yaşaydi. Soat 6 da hamma zalga yiğiladi, u yerda fohişalar turli hikoyalar aytadilar. Keçki ovqatdan keyin orgiyalar boşlanadi. Geteroseksual munosabatlar uçun oyoq-qöllardan mahrum qiliş, diniy marosimlar uçun esa ölim jazosi belgilangan.

Birinçi fohişa bir neça kun davomida bolaligida pedofillar tomonidan qanday zörlanganligi haqida hikoya qiladi. Birinçi kuni qizlardan biri derazadan özini taşlamoqçi böladi, ammo qöriqçilar uni töxtatadilar. Keçki ovqatda yalanğoç faşistlarning tört qizi stol atrofida xizmat qiladi. Qöriqçilardan biri qizning oyoğini çalib yiqitadi va uni zörlay boşlaydi. Prezident şimini yeçib, xonada yugurib yuradi va hammaga öz anusini namoyiş qiladi. Söngra u zörlanayotgan qiz yonida tört oyoqlab turadi va qöriqçidan u bilan gomoseksual jinsiy aloqaga kirişişni söraydi. Şu payt gersog qöşiq aytadi, hozir turganlar uni qöllab-quvvatlaydi va ovqatlanişda davom etadilar. Ertasi kuni bir yigit va qizning töyi ötkaziladi, töydan keyin kuyov va kelinni faşistlar zörlaydilar. Boşqa bir kuni asirlarni it bölib yurişga majbur qilişadi, faşistlar ularga stoldan qoldiqlarni taşlaydilar. Sudya pirog bölagiga mix solib, uni asir qizga yeyişni buyuradi; heç narsadan şubhalanmagan qiz taklif qilingan taomni çaynay boşlaydi, oğriqdan baqiradi va oğzidan qon oqadi.

Ikkinçi fohişa najas bilan boğliq jinsiy buzuqliklar haqida hikoya qiladi. Gersog xonada içini böşatadi va qizlardan biriga najasni yeyişni buyuradi. Sudya yigitga «uylanadi», töy keçki ovqatida ham najas beriladi va hamma uni yeydi.

Faşistlar asirlarning belgilangan qoidalarni köplab buzganini bilib qoladilar, bu butun voqeaning yakunini belgilaydi. Tört fohişaning oxirgisi, erotik hikoyalar paytida pianino çalgan ayol derazadan taşlanadi. Qolgan asirlarga qiynoqlar qöllanadi (terisini şilişadi, közlari va tillarini kesişadi, qamçilaşadi, qizdirilgan temir bilan kuydirişadi) va ularni öldirişadi. Radioda uzatilayotgan Ezra Paundning sheʼri va Karl Orffning «Veris leta facies» asari ostida döstlar durbin orqali sodir bölayotgan voqealarni navbatma-navbat kuzatadilar.

Deraza taşqarisidan töplarning ovozi eşitiladi — ğarbiy ittifoqçilar yaqinlaşmoqda. «Veris leta facies» örnini 40-yillardagi yengil kuy egallaydi (Ansaldo Bracçi — Son tanto triste) va qöriqçilar uning ostida raqsga tuşadilar. «Qiz dösting ismi nima?» — deb söraydi biri ikkinçisidan. «Margarita», — deb javob beradi u.

Razvratçilar

Gersog (Bланжи gersogi, «120 kun Sodoma»da) (Paolo Bonacelli) — baland böyli, baquvvat sadist, yuqori jinsiy quvvatga ega. Faşistik va insonga nafrat bilan töla falsafa haqida mulohaza yuritişni yaxşi köradi.

Episkop (Bланжи episkopi, «120 kun Sodoma»da) (Giorgio Cataldi) — gersogning akasi. Öz lavozimiga qaramay, xudoga kufr keltiradi va yakuniy qiynoqlarga qiziqiş bildiradi.

Magistrat (Kyurval raisi, «120 kun Sodoma»da) (Uberto Paolo Quintavalle) — quvnoq, ammo kal boşlanayotgan sadomazoxist; ayblanuvçilarning aybsizligini bilsa ham, ularga ölim jazosini bergan.

Prezident (Dyurso moliyaçisi, «120 kun Sodoma»da) (Aldo Valetti) — ayollarga xos xulqli, anal jinsiy aloqani yaxşi köruvçi va qora hazil ixlosmandi. Qizlar bilan jinsiy aloqa qilayotganda ham vaginal aloqadan voz keçadi.

Fohişalar

Siniora Kastelli (Caterina Boratto) — şafqatsiz va mutlaqo axloqsiz fohişa, qon doirasi paytida hikoyalar aytadi.

Siniora Madji (Elsa De Giorgi) — aristokrat razvratçi uçun öz onasini öldirgan fohişa. Najas doirasi paytida hikoya qiladi.

Siniora Vakkari (Hélène Surgère) — yoşligida pedofiliyaga uçragan fohişa. Jinnilik doirasi paytida razvratçilar uçun eng oddiy hikoyalarni aytadi.

Pianinoçi (Sonia Savayange) — kun böyi jim pianino çaladigan ayol. Villada bölayotgan dahşatlardan dahşatga tuşib, qon doirasi paytida öz joniga qasd qiladi.

Qizlar

Tatyana — magistratning qizi, prezidentga turmuşga çiqqan. Hamkorlik qilgan kollaboratsionistlarning doimiy zulmi qurboni. Villaga tuşgaç, u doimo yalanğoç bölişga majbur. Oxirida zörlanib, öldiriladi.

Syuzanna — prezidentning qizi, gersogga turmuşga çiqqan. Kollaboratsionistlar va magistratning qurboni. Oxirida zörlanib, söngra osib öldiriladi.

Liana — gersogning katta qizi, magistratga turmuşga çiqqan. Boşqa qizlar kabi, u 120 kun davomida töliq yalanğoç bölişi şart. Askarlardan biri tomonidan zörlanib, oxirida öldiriladi; kesib taşlangan sahnada elektr stulda.

Juliana — gersogning kenja qizi, episkopga turmuşga çiqqan. U ham boşqa qizlar kabi butun vaqt mutlaqo yalanğoç bölişga majbur. Oxirida öldiriladi.

«Hayot trilogiyasi» («Dekameron», «Kenterberi ertaklari» va «Ming bir keça guli») dan söng Pier Paolo Pasolini «Ölim trilogiyasi»ni yaratişni rejalaştirdi, unda oldingi uç filmdagi barça optimizmni rad etmoqçi, jinsiy komponentni ham özgartirmoqçi edi: quvnoq va quyoşli narsani sovuq va dahşatli qilib özgartiriş. Sergio Çitti taklifiga köra «Salò» birinçi epizod sifatida tanlandi. Pasolini haqiqiy zöravonlik bölmasa ham, heç bölmasa ramziy zöravonlik elementlari bilan film yaratişni niyat qilgan edi.

Pasolinining özi tan olişiça, uning filmi u nafratlangan zamonaviy hokimiyatga va insonga munosabatning metaforasidir.

Baʼzi taşqi sahnalar Bolonyadagi neoklassitsizm uslubidagi «Villa Aldini» (ital. Villa Aldini) binosida suratga olingan — Bolonya Pasolini tuğilgan şahar. Interyerlar Kastelfranko-Emiliyadagi «Villa Sorra» (ital. Villa Sorra) da olingan.

2005 yilda Rimda Fabian Sevalosning film sahnalarini aks ettiruvçi tahrirlangan fotosuratlari körgazmasi bölib ötdi. Italiyalik rejissyor Juzeppe Bertolucci 2006 yilda Pasolini bilan 1975 yilda «Salò» suratga olinayotgan maydonçada ötkazgan intervyusi asosida «Pasolini prossimo nostro» («Pazolini — bizning yaqinimiz») hujjatli filmini çiqardi. Hujjatli filmga suratga oliş maydonçasida olingan fotosuratlar ham kiritilgan. 2001 yilda ssenariy muallifi va rejissyori Mark Kermod bölgan hujjatli film çiqdi.

Criterion Collection kompaniyasi filmni 1998 yilda DVD da çiqardi. 2011 yilda kompaniya uni Blu-ray va DVD da çiqardi.

2008 yilda britaniyalik opera rejissyori Devid Makvikar va şveytsariyalik dirijyor Filipp Jordan film asosida Rixard Ştrausning «Salomeya» operasining öz versiyasini tayyorladilar, operaning harakatini natsistlar Germaniyasidagi razvrat saroyiga köçirdilar. Bu spektakl Jonathan Haswell tomonidan yozib olindi va öşa yili «Opus Arte» kompaniyasi tomonidan DVD da çiqarildi.

Nikos Nikolaidis «Noliş vaqti» (2005 yil) filmini «Salò» taʼsiri ostida suratga oldi.

2-noyabr — rejissyor Pier Paolo Pasolini öldirildi. Qotillik töğridan-töğri kartina bilan boğlanmagan, ammo katta rezonans uyğotdi.

9-noyabr — Senzura komissiyasi «Salò» namoyişini taqiqladi.

18-dekabr — Senzura komissiyasi masalani qayta körib çiqib, taqiqni bekor qildi va «Salò»ni çiqarişga ruxsat berdi.

11-yanvar — filmning Milanda birinçi namoyişi.

13-yanvar — Milan prokurori filmni prokatdan olib taşladi va filmning prodyuseri Grimaldiga pornografik mahsulot tarqatgani uçun ish qözğatdi.

30-yanvar — Grimaldiga ayblov hukmi çiqarildi.

19-fevral — Rim boş prokurori Grimaldiga «Salò»ning bir sahnasida voyaga yetmaganlarning buzilişini tasvirlaş va jamoat joyida nomaqbul imo-işoralarni körsatiş ayblovi bilan ish qözğatdi.

11-mart — Axloqni himoya qiliş böyiça Milliy assotsiatsiya «Salò»ning namoyişiga ruxsatni darhol bekor qilişni talab qilib, mintaqaviy maʼmuriy sudga murojaat qildi.

17-fevral — Grimaldi işining tinglovi. Milan apellyatsiya sudi Grimaldini oqladi va filmni 4 ta epizod olib taşlangan şartda namoyiş etişdan taqiqni olib taşlaş töğrisida buyruq berdi.

11-mart — film birinçi marta Rimda olib taşlangan 4 sahnasiz namoyiş etildi.

7-iyun — tomoşabinlardan biri «Salò»ga qarşi ish qözğatdi, şundan söng sudya Grottalye filmni prokatdan yana olib taşlaş töğrisida buyruq berdi.

9-iyun — filmni prodyuser qilgan kompaniya Grottalyega qarşi ish qözğatdi.

18-iyun — Milan prokurori filmni namoyiş etiş taqiqini bekor qildi.

15-fevral — kassatsiya sudi olib taşlangan epizodlarni tiklaş töğrisida buyruq berdi, çunki «Salò» filmi «sanʼat asari» hisoblanadi.

72-Venetsiya kinofestivali (2015) — eng yaxşi tiklangan film (Venetsiya klassikasi).

Mişel Fuko «Salò» va «Keçki portye» filmlari haqida mulohaza yuritib, şunday deb qayd etgan: «Bu juda oğir tarixiy xato. Natsizmni XX asrning erosga ruju qöygan buyuk telbalari emas, balki mayda burjualar, qoş-qovoği solingan, zerikarli va mutlaqo jirkanç odamlar öylab topgan. Gimmler qandaydir agronom bölgan va hamşiraga uylangan. Anglaş kerakki, konslagerlar kasalxona hamşirasining tasavvuri va parrandaxona egasining tasavvuri ittifoqidan tuğilgan. Kasalxona plyus parrandaxona — konslagerlar ortidagi fantazm aynan şudir».

Mixael Xaneke bu filmni özining eng sevimli önta filmi qatoriga kiritgan.