Salt (ingl. *Salt*) — Filipp Noys suratga olgan jangari badiiy film. Filmning ssenariysini Kurt Uimmer va Brayan Helgeland yozgan. Rus razvedkasi uçun işlaşda gumon qilingan Evelin Solt rolini Angelina Jolie ijro etadi. Film 2010-yil 23-iyulda ekranlarga çiqqan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Angelina Jolie, Liev Schreiber, Chiwetel Ejiofor
3Syujet
Şimoliy Koreya qamoqxonasida Evelin Soltni şafqatsiz söroq qilişadi va u Amerika razvedkasiga mansubligini…
Şimoliy Koreya qamoqxonasida Evelin Soltni şafqatsiz söroq qilişadi va u Amerika razvedkasiga mansubligini tan olişi talab qilinadi. Kutilmaganda uni almaşuv doirasida ozod qilişadi. Çegara punktida uni kutib olgan CRU xodimi, hamkasbi Ted Uinter, uni yaqin dösti, taniqli araçnolog Maykl Krauzening saʼy-harakatlari tufayli ozod qilişganini aytadi. Keyinçalik Maykl Evelinning eriga aylanadi.
Ikki yil ötib, Solt Uinter va FQB agenti Pibodi bilan birga rus qoçoqi Orlovni söroq qiladi. Orlov «X kuni» deb nomlangan operatsiya haqida gapirib beradi. Bu operatsiyani hali sovuq uruş davrida SSSRda rejalaştirişgan bölib, maqsadi davlat xavfsizlik idoralariga joylaştirilgan agentlar orqali Qöşma Ştatlarni yöq qiliş edi. Operatsiyaga köra, Nyu-Yorkda AQŞ vitse-prezidentining dafn marosimida Rossiya prezidenti Matveyev rus josusi Evelin Solt tomonidan öldiriladi.
Solt «kret» ekanligiga şubha tuğiladi. Uinter Soltni himoya qilişga harakat qiladi, Pibodi esa uni hibsga olişni talab qiladi. Şu paytda Orlov qoçadi va özi bilan birga bölgan ikki xodimni öldiradi. Vaziyatdan foydalanib, Evelin özining ajoyib bilimi va qobiliyatlari yordamida qoçib ketadi. Uyiga borib, eri yöqolganini aniqlaydi va qurol-yaroğ hamda jihozlarni yöl sumkasiga solib, erining saqlab yurgan zaharli örgimçaklarini ham olib, ulgurib yaşirinadi.
Quvğindan qutulgan Solt Nyu-Yorkka uçib boradi, taşqi qiyofasini özgartiradi va operatsiyaga tayyorgarlik köradi, jumladan, örgimçakdan zahar ajratib oladi. Dafn marosimi vaqtida u qattiq qöriqlanadigan Bartolomey avliyo çerkoviga kirib boradi, Rossiya prezidenti Matveyevni qölga oladi va spetsxizmat xodimlari kelgan paytda unga qarata öq uzadi. Uni uşlab, kaltaklaşadi va olib ketişadi, lekin Solt yölda qoçişga muvaffaq böladi. OAV Rossiya prezidenti halok bölgani haqida xabar beradi.
Qahramonning bolalik xotiralari körsatiladi: u Sovet Ittifoqida qanday ösgani, Orlov esa uni va boşqa bolalarni unga itoat qilişga va Amerika hukumatining işonçini qozonişga örgatgani körsatiladi, bu hammasi «X kuni»ga tayyorgarlik edi. Tayyorgarlik yakunlangaç, uning ota-onasi avtohalokatda ölganday körsatiladi. Yarador Solt Amerika konsuli bilan uçraşadi va uni AQŞga jönatişadi.
Solt Orlov va özi bilan birga ösib, maxsus tayyorgarlikdan ötgan önlab rus agentlari kutib turgan baraka oldiga keladi. Soltning mutlaq sadoqatga ega ekanini tekşiriş uçun uning köz öngida boğlangan Maykl öldiriladi, lekin Solt taşqi jihatdan heç qanday his-tuyğu bildirmaydi, faqat Orlovdan endi mamnun bölganmi, deb söraydi. Orlov va boşqa agentlar qurollarini tuşirib, Soltni iliq kutib olişadi va uni «opa» deb ataşadi. Orlov unga keyingi topşiriqni beradi: u boşqa agent, NATO ofitseri bilan uçraşib, birgalikda AQŞ prezidentini öldirişi va mamlakatning yadro salohiyatini nazorat qilib olişi kerak. Topşiriqni eşitgan Solt Orlovni öldiradi, söng barjadagi barça boşqa agentlarni ham yöq qiladi.
Keyin Solt NATO ofitseri bilan uçraşuvga boradi va unda Orlov tayyorgarlik markazidan bolaligidan taniş bölgan Şnayderni taniydi. Şnayder polkovnik Tomaş niqobi ostida Solt bilan Oq uyga boradi. U yerda Şnayder öz-özini halokatga olib boradigan harakat qilib, tösatdan öq uzadi va bomba portlatadi. Şnayder öldiriladi, maxfiy xizmat prezidentni yer osti bunkeriga olib tuşadi, u yerda raketalarni uçirişga tayyorgarlik boşlanadi va yadro çamadonining uçiriş kodlarini faollaştirişadi. Solt ularning orqasidan bunkerga kirib, yölidagi qöriqçilarni zararsizlantiradi. Kodlarni faollaştiriş jarayonida Uinter kutilmaganda öq oçib, prezidentdan taşqari hammani öldiradi. Prezidentga özini Nikolay Tarkovskiy deb taniştiradi va söng zarba berib, uni huşidan ketkazadi. Uinter raketalarni uçirişga tayyorgarlikni davom ettiradi va prezidentning qölini şaxsni aniqlaş skaneriga qöyadi. Paydo bölgan Soltga u raketalarni Tehron va Makkaga uçirişni rejalaştirayotganini va şu yöl bilan 1 600 000 000 musulmonni AQŞga qarşi birlaştirmoqçi ekanini tuşuntiradi. Solt uni içkariga kiritişga köndirişga urinadi. Uinter ikkilanadi, lekin şu payt telekörsatuvdan Matveyev aslida ölmaganini, faqat falajlovçi zahar taʼsiridan huşiga kelganini bilib qoladi. Uinter Soltni Maykl bilan döst bölib qolgani, uni öziga josus qilib oliş örniga unga oşiq bölgani uçun qoralaydi va aynan özi Orlovga uning erini öğirlaşda yordam bergani haqida gapiradi. Solt bunkerga kirişga muvaffaq böladi va uzoq davom etgan jangdan söng Uinterni yengib, yadro raketalarining uçirilişini oxirgi daqiqada töxtatib qoladi. Paydo bölgan agentlar Soltga öq uzadi, u yiqiladi, lekin öq ötmaydigan jiletdan qutuladi. Uni Uinter yonidan olib ötişayotganda, Solt öz kişanlari yordamida uni öldiradi.
Solt vertolyotga ötkaziladi va u yerda Pibodiga topşiriğini, Uinterni öldiriş sababini va köplab «kret»lar bilan boğliq vaziyatni tuşuntiradi. Dastlab Pibodi şubha bilan qaraydi va Soltni kaltaklaydi. Lekin barjada öldirilgan Orlov va boşqa rus agentlari topilgani hamda u yerda Soltning barmoq izlari aniqlanganini aytgan SMS xabarini olgaç, Pibodi Solt rus agentura tarmoğini zararsizlantirmoqçi ekanligiga işona boşlaydi. U Soltni kişanlardan ozod qiladi va Solt vertolyotdan suvga sakraydi. Yakuniy sahnada ikkita vertolyot suv ustida aylanib uçadi, Solt esa qonga belangan holda, yengil köylakda qirğoqqa çiqadi va qor ustida daraxtlar orasidan yugurib ketadi.
4Boşqa versiyalar
Blu-ray va DVD uçun tayyorlangan uçta muqobil versiyada syujetda bir qator özgarişlar bor. Filmning umumiy…

Blu-ray va DVD uçun tayyorlangan uçta muqobil versiyada syujetda bir qator özgarişlar bor. Filmning umumiy davomiyligi tört daqiqaga uzaytirilgan. Ötmişdan olingan xotiralar köpaytirilgan, zöravonlik sahnalari yanada kuçliroq körsatilgan. Filmning finali ham özgartirilgan. Bunkerda Uinter AQŞ prezidenti va qolgan barçani öldiradi, yakuniy sahnada esa OAV AQŞning yangi prezidenti Jozef Stiven Solt ölganidan keyin uning kirgan terrorçi guruhi butunlay tor-mor etilgani haqida eʼlon qilgani xabar qilinadi. Bu eʼlonni AQŞ prezidenti Moskvaga tinç taşrif çoğida bergan, u yerda 1974-yilda Sovet Ittifoqiga taşrif paytida halok bölgan uning ota-onasi va singlisi qulagan samolyot joyiga gul qöyadi. Filmning sönggi sözlari yangi AQŞ prezidenti bolaligida Orlov tomonidan öqitilganlardan biri ekanligiga işora bölib, bu «Salt» filmining davomi bölişi mumkinligini inkor etmaydi.
Kengaytirilgan versiyada film davomiyligi yana bir daqiqaga uzaytirilgan. Finalda Solt Rossiyaga boradi, u yerda Orlovni öldiradi (uning barjadagi ölimi sahnasi bu versiyada yöq) va kelajakdagi josuslik uçun bolalarni tayyorlaydigan lagerni yöq qiladi.
5Rollarda
Dastlab filmda boş rolni Tom Cruise ijro etişi kerak edi, uning qahramonining ismi Edvin Solt edi. Lekin…
Dastlab filmda boş rolni Tom Cruise ijro etişi kerak edi, uning qahramonining ismi Edvin Solt edi. Lekin Cruise boşqa kinoloyihalar bilan band bölgani uçun rolni rad etdi. Keyinçalik boş rol Angelina Jolieʼga ötdi va ssenariy qayta yozildi.
2011-yil 6-iyulda Jolie iştirokidagi filmning davomi uçun ssenariy yoziş şartnomasi eʼlon qilindi.
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Солт (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.