Sex, Lies, and Videotape (Seks, yolğon va videotasma) — 1989-yilda rejissyor Steven Soderbergh tomonidan ssenariysi yozilgan va suratga olingan mustaqil dramatik film. Kartina ayollarning jinsiy hayoti hamda yaşirin xayollari (fantaziyalari) haqidagi suhbatlarni videotasmaga muhrlaydigan (yozib oladigan) ruhiyati tubsizlikka tomon qulab borayotgan erkakning bir er-xotin va ayolning singlisi hayotiga körsatgan taʼsiri haqida hikoya qiladi. Film 1989-yilgi Cannes kinofestivalida boş mukofot „Oltin palma novdasi“ni qölga kiritgan, natijada 26 yoşli Soderbergh uşbu mukofotga sazovor bölgan eng yoş yakkaxon rejissyorga aylangan.
1Rollarda
James Spader, Andie MacDowell, Peter Gallagher
2Syujeti
Luiziana ştatining Baton Ruj şahri. Ann Bishop Mullany özining muvaffaqiyatli advokat eri John bilan taşqi…
Luiziana ştatining Baton Ruj şahri. Ann Bishop Mullany özining muvaffaqiyatli advokat eri John bilan taşqi tomondan risoladagidek, tökis va farovon hayot keçiradi, biroq ularning oilaviy riştalari iç-içidan darz ketgan edi. Psixoterapevt huzuridagi samimiy suhbat davomida Ann erining unga yaqinlaşişi yoki şunçaki tegişi qalbida çuqur jirkaniş uyğotişini yaşirmay tan oladi. Vaholanki, haqiqat Ann öylagandan ham çirkinroq edi, eri John uning öziga mutlaqo öxşamaydigan kiçik singlisi, erkin hayot tarzini xuş köruvçi rassom va bar xodimasi Cynthia bilan yaşirinça işqiy aloqa örnatgan edi. John bu xiyonatiga xotinining sovuq va beparvo munosabatini sabab qilib körsatadi.
Aynan öşa kunlarda Baton Ruj şahriga Johnning kollej davridagi yaqin dösti Graham Dalton kirib keladi. U uzoq yillar sarson sargardonlikda kun keçirgan, ammo öziga yaraşa biroz pul jamğarişga ulgurgan sirli şaxs edi. John döstini uyida qadrdonlardek mehmondöstlik bilan kutib oladi. Ajablanarlisi, Graham bilan Ann qisqa fursatda umumiy til topişib, yaqinlaşib qolişad, vujudida daxşatli sirlarni yaşirgan John mehmon bilan dildan gaplaşadigan gapi qolmagan edi. Graham öziga alohida kvartira topib köçib ötgaç, Ann uning uyiga kutilmaganda yöqlab boradi va u yerda ayollarning ismlari yozilgan videokasseta lentalarining ulkan uyumiga közi tuşadi. Graham bu lentalarda turli ayollar özlarining eng maxfiy istaklari haqida uning kamerasiga gapirib berişganini hamda özi uşbu yozuvlarni yolğiz qolganda tomoşa qilişini tan oladi. Bu ğalati iqror Annni qattiq çöçitib yuboradi va Ann uydan şoşgança çiqib ketadi. Ertasi kuni Grahamning uyiga uçraşuv uçun kelgan Cynthia undan opasining nimadan bunçalik vahimaga tuşganini suriştiradi, qiziqişi ustun kelib özi ham intervyu lentasini yozdirişga rozi böladi.
Kunlarning birida Ann uyni yiğiştirayotib, öz yotoqxonasidan tösatdan singlisi Cynthianing marvarid sirğasini topib oladi va şu soniyaning özida erining daxşatli xiyonatini butun borliği bilan anglab yetadi. Ğazab va alamdan butun vujudi qaltirab, u darhol Grahamning xonadoniga yöl oladi hamda özi ham kassetaga intervyu yozişini qatʼiyan talab qiladi. Şundan söng u uyga qaytib, Johndan ajraşişni söraydi va Grahamning kamerasiga bor haqiqatni sözlab berganini maʼlum qiladi. Ğazab otiga mingan John Grahamning uyiga bostirib borib, uni ayovsiz uradi, uyidan haydab çiqaradi va Ann yozdirgan lentani tomoşa qila boşlaydi.
Lentada Ann oxirgi paytlarda faqat Graham haqida öylayotganini oçiq oydin tan olgan edi. Suhbat davomida u kamerani Grahamning öziga qaratadi, Graham esa öz navbatida sobiq sevgilisi Elizabethning oğriqli xotirasidan hamon qutula olmayotganini, bir paytlar yolğonçilikka mubtalo bölib, uni butkul yöqotganini alam bilan sözlaydi. Bu samimiylik qarşisida doş berolmagan Ann uni ehtiros bilan öpadi, Graham esa kamerani öçiradi. Buni körib aqldan ozgan John Grahamning ayvonida uning eng nozik nuqtasiga zarba beradi, John bir vaqtlar Elizabeth bilan ham yaşirinça aloqada bölganini aytib, döstining qalbini vayron qiladi. Biroq bu gap uning öziga qarşi işlaydi, Graham öz hayotini asir qilib kelgan kamerasini va barça ayollarning intervyulari yozilgan lentalarni öz qöllari bilan yöq qilib taşlaydi.
Oradan biroz vaqt ötadi. Hamma narsasidan ayrilgan Johnni ish böyiça boşliği şoşilinç ravişda öz işxonaga çaqirtiradi, bu pallada esa opa singil Ann va Cynthia şahar barlarining birida uçraşib, ginalarni unutib qaytadan yaraşib olişadi. Filmning gözal yakuniy sahnasida Ann endilikda barça yolğonlardan xalos bölgan Grahamning yoniga, şinam ayvonga kelib ötiradi. U osmonga boqib, yaqin orada yomğir yoğişini ohista aytadi, bunga javoban Graham unga sirli va xotirjam jilmaygança: „Yomğir allaqaçon yoğyapti“, deya javob qaytaradi.
3Işlab çiqariş
Steven Soderbergh film ssenariysini mamlakat böylab sayohat qilayotgan paytida, bor yöği sakkiz kun içida…

Steven Soderbergh film ssenariysini mamlakat böylab sayohat qilayotgan paytida, bor yöği sakkiz kun içida sariq qoğozli daftarga yozgan. Soderbergh Ann rolini Elizabeth McGovern uçun möljallab yozgan edi. Biroq aktrisaning agenti ssenariyni yoqtirmagani sababli, uning özi matnni öqib ham körmagan. Qiziği şundaki, aynan şu agentlik bilan işlovçi Laura San Giacomo esa Cynthia rolini öziga berişlarini talab qilgan, aks holda agentlikdan ketişini aytib tahdid qilgan. Soderbergh Andie MacDowellni kastingga çaqirişga (rolga sinab körişga) ikkilangan, biroq aktrisa ikki marotaba sinov sahnalaridan (casting) muvaffaqiyatli ötadi va Ann Bishop Mullany rölini qölga kiritgan. John rolini dastlab Tim Daly ijro etişi rejalaştirilgan edi, ammo loyihani moliyalaştiriş keçikkani sababli u „Almost Grown“ serialida suratga tuşişni boşlab yuborgan va natijada rol Peter Gallagherga nasib etgan.
Film byudjeti bor-yöği 1,2 million dollarni taşkil etgani sababli, Soderbergh bir haftalik tayyorgarlik (repetitsiya) hamda 1988-yil avgust oyiga belgilangan bir oylik suratga oliş jadvali bilan çeklanişga majbur bölgan. Şunga qaramay, keyinçalik u uşbu loyihani „özim suratga olgan filmlar içida, menga kerakli barça mablağ va vaqt yetarli bölgan yagona kartina“ deb yodga olgan. Suratga olişning asosiy jarayonlari Luiziana ştatidagi Baton Ruj şahrida bölib ötgan.
Film premyerasi 1989-yil 20-yanvarda Sundance kinofestivalida bölib ötdi va u yerda „Tomoşabinlar mehri“ (Audience Award) mukofotini qölga kiritdi. AQŞda 4-avgustdan boşlab film faqat törtta kinoteatrda katta ekranlarga çiqdi va dastlabki dam oliş kunlarida 155 982 dollar daromad keltirdi. Şundan söng studiya kartinani mamlakat böylab keng namoyişga çiqardi, eng yuqori çöqqisida film bir vaqtning özida 534 ta kinoteatrda namoyiş etildi va Şimoliy Amerika (AQŞ va Kanada) kinoteatrlarida 24 741 667 dollar yiğişga muvaffaq böldi. Butun dunyo böylab esa film jami 36,74 million dollar atrofida daromad keltirdi.
Film 1989-yilgi Cannes kinofestivalida boş sovrin „Oltin palma novdasi“ hamda xalqaro kinotanqidçilar federatsiyasi (FIPRESCI) mukofoti bilan taqdirlandi, James Spader esa „Eng yaxşi erkak roli“ (Eng yaxşi aktyor) nominatsiyasida ğolib böldi. Bundan taşqari, Steven Soderbergh uşbu kartina uçun yozgan ssenariysi tufayli Oscar mukofotining „Eng yaxşi original ssenariy“ nominatsiyasiga nomzod sifatida körsatilgan edi.
4Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola «Sex, Lies, and Videotape» — Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.