Vayoming, 1889-yil. Jo va Meriann Starrett oilasi kiçik öğli Joi bilan çegaradagi yerda yangi hayot qurişga harakat qiladi. Mahalliy çorvaçi Riker butun vodiyni öziniki deb hisoblaydi va yollanma odamlar orqali homstedçilarni yerni sotib ketişga majbur qilmoqda. Bir kuni fermaga yolğiz otliq Shane keladi va suv söraydi. U oilaga yordam berib qoladi va bola bilan döst böladi, lekin uning paydo böliși Rikerga yoqmaydi.
Filmni George Stevens suratga olgan. Boş rollarda Alan Ladd, Jean Arthur va Van Heflin, Joi rolida esa Brandon De Wilde ijro etgan. Vestern janridagi bu film Paramount Pictures studiyasida işlab çiqarilgan va 1953-yil 23-aprelda AQŞda prokatga çiqqan. Film Jack Sçaefer romani asosida yaratilgan.
1Rollarda
Alan Ladd, Jean Arthur, Van Heflin
George Stevensrejissyor
Alan Laddaktyor
Jean Arthuraktyor
Van HeflinaktyorBDBrandon De Wildeaktyor
Jack PalanceaktyorEEEdith Evansonaktyor
Ben JohnsonaktyorECElisha Cook Jr.aktyorABA. B. Guthrie Jr.ssenariy muallifiVYVictor Youngkompozitor·Ensiklopediyadan
«Shane» (ingl. Shane; 1953) — Jorj Stivens suratga olgan vestern janridagi badiiy film. Jek Şeferning muvaffaqiyatli şu nomli romani (1949) asosida suratga olingan ekranlaştiriş.
2Syujet
Vayoming hududi, 1889-yil. Prezident Linkoln «Homstead» töğrisidagi qonun bilan köçmançilarga yangi yerlarda…
Vayoming hududi, 1889-yil. Prezident Linkoln «Homstead» töğrisidagi qonun bilan köçmançilarga yangi yerlarda öz xohişiga köra uçastkalarni egallaşga ruxsat berdi, şart şuki, ular bu yerlarni xöjalik jihatidan özlaştirişga kirişişlari kerak edi.
Ferma egasi Jo Starrett (Van Heflin) oilasiga — baquvvat va qatʼiyatli, dehqonçilik mehnatidan qoçmaydigan odamga — unçalik yaxşi bölmagan uçastka tegdi, ammo u qiyinçiliklarni muvaffaqiyatli yengib ötadi, xotini Meriann (Jin Artur) va kiçik öğli Joui (Brendon De Uayld)ni munosib taʼminlaydi. Biroq vodiyning hamma yerini öziniki deb hisoblaydigan mahalliy çorvaçilik magnati Rufus Raykerga (Emil Meyer) bu begona mehmonlar yoqmaydi. Yollanma tentak va qaroqçilar yordamida u Starrettni va uning homstedçi qöşnilarini qörqitişni boşlaydi, ularni yerni sotib ketişga majbur qiladi.
Biroq bir kuni Starrettning fermasiga Yovvoyi Ğarbdan kelgan sirli odam töxtaydi va özini Shane (Alan Ladd) deb taniştiradi. Dastlab xöjayin tomonidan ehtiyotkorlik bilan kutib olingan u tez orada uning ham, kiçik öğlining ham tilini topadi. Söngra vodiy aholisi orasida obrö qozonadi: avval Raykerning tödasidan öç olgan — baquvvat, ammo aqlsiz Kris (Ben Jonson)ni muştlaşuvga çaqiradi, keyin esa özini haddan oşirgan yetakçiga ham qarşi çiqadi.
Kam sözli va özini bosib turadigan Shane öz ötmişi haqida heç kimga gapirmaydi, ammo vodiy aholisi tez orada uning bir vaqtlar mohir ganfayter bölganini taxmin qiladi. Bu, ayniqsa, sabr-toqati tugagaç, u fermer-köçmançilar himoyasiga turib, butun Raykerning tödasini tor-mor qilganda yaqqol namoyon böladi. Janjalning çöqqisi — past böyli, ammo çaqqon va tajribali Shane bilan Raykerning yollagan baland böyli ganfayteri Jek Uilson (Jek Pelans) örtasidagi töqnaşuvdir; u qoidasiz kuraşişga örganib qolgan…
3Suratga oliş guruhi
Işlab çiqariş: Paramount…
Işlab çiqariş: Paramount Pictures
Rejissyor: Jorj Stivens
Prodyuser: Jorj Stivens
Ssenariy mualliflari: Jek Şefer (roman), E. B. Guthrie kiçik, Jek Şer
Operator: Loyal Griggs
Rassomlar: Uolter Tayler, Xal Pereyra
Kompozitor: Viktor Yang
4Mukofotlar
1954-yil — Loyal Griggsga eng yaxşi operator sifatida «Oskar»…
1954-yil — Loyal Griggsga eng yaxşi operator sifatida «Oskar» mukofoti
1993-yilda film AQŞ Kongress kutubxonasining Milliy kino reestriga kiritildi.
Amerika kino instituti röyxatlari:
Eng yaxşi 100 ta film (1998) (1998) — 69-örin
Eng yaxşi 100 ta qahramon va yovuz qahramon — 16-örin (Shane)
100 ta kino iqtibosi — 47-örin («Shane. Shane. Qayt!»)
Eng ilhomlantiruvçi 100 ta film — 53-örin
Eng yaxşi 100 ta film (2007) — 45-örin
Eng yaxşi 10 ta vestern — 3-örin
5Kinematografdagi havolalar
Vestern maşhur madaniyatda bir neça bor havolalar va muhokamalar mavzusiga aylangan. Unga eng maşhur…
Vestern maşhur madaniyatda bir neça bor havolalar va muhokamalar mavzusiga aylangan. Unga eng maşhur havolalardan biri rejissyor F. Gari Greyning «Muzokaraçi» (1998) filmida mavjud.
Samuel L. Jekson (Denni Roman) va Kevin Speysi (Kris Sabian) ifodalagan qahramonlar muzokaralari sahnasida vestern qahramoni taqdiri haqida bahs paydo böladi. Denni Roman Shane film oxirida omon qolişini taʼkidlaydi: «U ölmaydi. U quyoş botişiga qarab ketadi, öşa yigit esa baqiradi: „Qayt, Shane!“». Biroq Kris Sabian boşqaça talqinni qatʼiy turib aytadi va oxirgi kadrda Shane «otda egilib ketgan» deb taʼkidlaydi, bu esa uning ölimi belgisidir.
Uşbu bahs maşhur nazariyani tuğdirdi: vesternning finalida asosiy qahramon otişmada olgan yaralaridan vafot etadi, uning yolğiz jönab ketişi esa hayotdan ketişining allegoriyasidir. «Muzokaraçi» kontekstida Shane ölimi haqidagi bahs filmning falsafiy mazmunini va qutuliş mavzusini taʼkidlaydi.
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Шейн (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.