She's All That

Freddie Prinz Jr. — Zak Sayler

Rachel Leigh Cook — Leyni Boggs

Matthew Lillard — Brok Xadson

Paul Walker — Din Sempson

Jodi Lyn ÖKeefe — Teylor Von

Dulé Hill — Preston

Kevin Pollak — Leynining otasi

Anna Paquin — Makkenzi Sayler

Kieran Culkin — Saymon, Leynining ukasi

Tamara Mello — Çendler, Teylorning dösti

Tim Matheson — Zakning otasi, Harlan Sayler

Lil’ Kim — Aleks Soyer

Uşer — diskjokey

Brandon Michael Smith — bola farroş

1993-yilgaça Miramax studiyasi mualliflik va mustaqil kinoga, kam byudjetli loyihalarga ixtisoslaşgan edi. Uni Walt Disney kompaniyasi sotib olgandan söng studiya tijoriy loyihalarga köproq eʼtibor qaratdi. Şunga qaramay, Miramax mualliflik kinosi sanalgan sohada kassa muvaffaqiyatlariga ham erişdi («Pulp Fiction», «Good Will Hunting»). Ssenariy asosiga solingan ğoya Miramax hamkori bölgan Tapestry prodyuser kompaniyasining vitse-prezidenti Jennifer Gigbotga tegişli edi. Yoşlar romantik komediyasi ssenariysi Miramaxning Dimension Films bölinmasiga mos keldi, u janr kartinalariga ixtisoslaşgan edi. Kelajakdagi kartina aka-ukalar Vaynşteynlar örtasidagi bahs mavzusiga aylandi. Bob Dimension Filmsʼga rahbarlik qilardi, Harvey esa Miramaxga. Harvey ssenariyni öziga berişni söragan ukasiga, brendning özi heç narsani anglatmasligini va u yangi tasmani Miramaxda ham muvaffaqiyatli prodyuserlik qilişini isbotlagan. Bob rozi böldi, ammo akasini kartina prokatda muvaffaqiyatli böladimi, degan mavzuda bahslaşişga çaqirdi.

Loyiha byudjeti $10 mln atrofida belgilangan bölib, jamoada maşhur ismlar yöq edi, şunga qaramay kompaniya rahbari loyihani diqqat bilan kuzatardi. Harvey Vaynşteyn aktyorlarni tanlaşda yordam berdi va ssenariyni tahrir qilişda iştirok etdi. Hollivud amaliyotida prodyuser odatda rejissyor işiga aralaşmas, kinoni montaj qiliş jarayonida esa ayniqsa qatnaşmasdi. 1998-yilga kelib rejissyor Robert Iskovning ortida faqat «Zoluşka» nomli teleflm va «Miami Vice» hamda «Alfred Hitçcock Presents» seriallaridagi bir neça epizod bor edi. U «Chicago» musiqiy loyihasiga rejissyor izlaş böyiça muzokaralarda qatnaşgan, ammo 1998-yilda suratga oliş töxtatilgan va Robert yangi takliflar izlardi. «Sheʼs All That» ssenariysini Robertga Harvey Vaynşteyn berdi va bu uning özini namoyon etişi uçun ajoyib imkoniyat ekanini aytdi. Robert ssenariy tayyorlaş va aktyorlarni tanlaş jarayonida Jon Xyuz ijodi, «Pretty in Pink», «Sixteen Candles» va «The Breakfast Club» romantik komediyalaridan ilhomlanganini eslaydi.

Kelajakdagi qahramonlarning ismlari rejissyorning sevimli filmlaridan kelib çiqqan. «Leyni Boggs» nomi Winona Ryder ijro etgan qahramonlar — «Reality Bites» filmidagi Leyni va «Edward Scissorhands» filmidagi Boggs ismlarining birikmasi sifatida paydo bölgan. Zak va Teylor esa Hanson oilaviy rok-guruhi musiqaçilarining ismlari.

Ssenariyni tayyorlaş bosqiçida M. Night Şyamalan katta yordam körsatib, uni «silliqlagan». Rejissyorning keyingi izohlariga köra, aynan Şyamalan tufayli kinoga bir ölçamli yoşlar komediyasiga çuqurlik va falsafiy maʼno bergan epizodlar qöşilgan. Xususan, bu Zakning teatrdagi improvizatsiya sahnasi va kulgili yakuniy qism edi. Şuningdek, u muloqotlarni ham qayta işlagan. 2013-yilgi intervyusida Şyamalan öz hissasi uslubiy tahrirdan ança çuqurroq bölganini taʼkidlagan. U adabiy qora qalam sifatida ssenariyning katta qismini yozgan, ammo uning ismi titrlarga tuşmagan. Şyamalanning kinoning haqiqiy muallifi ekanligini tan olişi 2013-yilda maʼlum darajada rezonans uyğotdi. Ssenariy muallifi Lee Fleming u bilan bahsga kirişib, asosiy muallif özi bölib qolganini bildirgan. Jack Leçner (1990-yillarda Miramax kinoişlab çiqariş bölimi rahbari) Şyamalanning hissasi qayta işlaşdan köra kattaroq bölganini va u yakuniy tahrirni sezilarli darajada özgartirganini qayd etgan.

Kelajakdagi kartina ijroçilarining aksariyatining ismlari suratga oliş boşlanişiga qadar keng jamoatçilikka taniş emas edi. Harvey Vaynşteyn Freddie Prinz va Rachel Leigh Cookga «House of Yes» filmidagi birgalikdagi ishi orqali eʼtibor qaratdi. Freddie Prinz Jr.ning «Wing Commander» jangovar filmi va boşqa bir qator sezilarli rollari bor edi, ammo boş rollar hali yöq edi. U «I Still Know What You Did Last Summer» filmini suratga olişni davom ettirayotganda yangi kartina ssenariysini oldi va darhol rozilik berdi. Leyni rolini köplab yoş aktrisalar sinab körgan, jumladan Lili Sobieski, Mena Suvari, Jordana Brewster va boşqalar. Iskov Rachel Leigh Cookni «All I Want» (1998) komediyasidagi ikkinçi darajali rolidan keyin payqagan. Unga bir oz omad ham kulib boqdi, çunki u Josh Hartnett bilan bir maktabda öqigan edi, Josh esa Zak rolini sinab körgan va uning nomzodini tavsiya qilgan. Jodi Lyn ÖKeefe televizion loyihalar orqali yaxşi tanilgan edi; 16 yoşidan boşlab u «Naş Bridges» detektiv serialida boş rolni ijro etgan. Suratga oliş maydonçasida musiqa yulduzlari Uşer va Lil’ Kimning bölişi şuhratga va matbuot eʼtiboriga örganmagan yoş aktyorlarni ança çalğitgan.

Boş rol ijroçilari ösmirlik davrida öz qahramonlarining qiyofasiga mos kelmasligini eslaşgan. Freddie Prinz maktabda bezori va janjalkaş bölgan hamda öqişda unçalik yaxşi bölmagan. Jodi Lyn ÖKeefe gözallikda birinçi örinda bölmagan, aksinça «ботаник»ga öxşagan, şu sababli özini sevib ketgan Teylorni ijro etiş unga ayniqsa qiyin bölgan. Rachel Leigh Cook öz qahramoniga öxşar, teatrni ham yaxşi körardi, ammo filmdagi Leyni Boggs kabi yopiq va odamovi emas edi.

Yulduz maqomiga ega aktyorlar orasida suratga taklif etilganlardan Kevin Pollakni eslatib ötiş mumkin. Ssenariyni öqib çiqib, u öz qahramoni (Leynining otasi) va umuman loyihadan mamnun bölmagan. Ammo Kevin Freddie Prinz kartinada suratga tuşişini bilgaç, fikrini özgartirgan. Xuddi şunday holat Matthew Lillard bilan ham bölgan, u Prinz bilan birga «Wing Commander» filmini yaqinda tugatgan edi.

Kartinani suratga oliş 1998-yil 6-avgustda boşlangan va taxminan 8 hafta davom etgan. Kartina uçun tabiiy manzaralar Kaliforniyaning turli obröli hududlarida topilgan: Malibu va Bel Eyr malikonalarida, Cerritos sanʼat markazida, Leo Carrillo tabiat boğida. Maktab sahnalarining katta qismi Torrance High School kampusida suratga olingan. U yerda «Buffy the Vampire Slayer», «Beverly Hills, 90210» va boşqa seriallar ham suratga olingan. Joy tanlaşda Freddie Prinzning kelajakdagi rafiqasi Sarah Michelle Gellar yordam bergan, u «Buffy» serialining yulduzi bölib, kinoda sözsiz kamyo rolini (oşxonadagi qiz, unga Saymon qalampir taklif qiladi) ijro etgan. Ssenariyga köra uning sözli roli bölişi kerak edi, ammo Sarah ulardan voz keçgan.

Prodyuserlarni ayrim sahnalar yoşlar komediyasiga PG-13 reytingini olişga tösqinlik qilişi mumkinligi taşvişga solgan. Yoşlarning alkogolni meʼyordan oşiq isteʼmol qiliş sahnali ziyofat eng muammoli bölgan, ammo Iskov öz fikrida qatʼiy turgan. Şunga qaramay, qahramonlarning qöpol sözlardan foydalanişi ham kartinaning kerakli reytingni olişiga xalaqit bermagan. Bundan taşqari, tanqidçilar uni realistik «Kids» filmi bilan soliştirib, haqiqatni bezab körsatayotganini aytişgan. Prodyuserlarning kinoni işlab çiqarişga haddan taşqari eʼtibori rejissyorni baʼzan jahlini çiqargan. Prodyusserlarning baʼzi takliflari Iskovga mantiqsiz tuyulgan va u öz nuqtai nazarini zörğa himoya qilgan. Şunday qilib, Vaynşteyn kinoga ğalati qiliçbozlik sahnasini qöşişni taklif qilgan. Leynining ukasi Saymon kadrda eşitiş apparatini taqib yurganini sezgan Harvey esa ssenariy va kinoga bu nima uçun şunday bölganini batafsil tuşuntirişni taklif qilgan. Vaynşteyn şuningdek Dinning Leyni bilan xiyonati çiziğini rivojlantirişni talab qilgan. Uning fikriça, kinoda salbiy qahramon yetişmayotgan edi va döstning Zakning sevgilisini aldaşga urinişi Dinni haqiqiy yovuzga aylantirardi. Rejissyor bu tuzatişlardan voz keçgan.

Bitiruv balidagi eng murakkab raqs sahnasiga tayyorgarlik taxminan ikki hafta davom etgan. Sahna Cerritos Center sanʼat markazining interyerida suratga olingan. Iskov oldin ham puxta xoreografik tayyorgarlikka ega edi. 1973-yilda u «Jesus Christ Superstar» filmida raqslarni sahnalaştirgan. U kordebalet uçun 20 nafar professional raqqosani taklif qilgan. Asosiy ijroçilar ham maşq qilişga majbur bölgan. Gabrielle Union va Dulé Hilldan taşqari yoş aktyorlarning heç biri bunday professional tayyorgarlikka ega emas edi. Dulé Hill steppni juda yaxşi ijro etardi va kinoga özining yakkaxon raqamini qöşişni taklif qilgan, ammo rejissyor rad etgan. Fatboy Slim musiqasi ostida «The Rockafeller Skank» raqsini sahnalaştirişda xoreograf Adam Şankman yordam bergan. Sahna ijodiy jamoada jiddiy kelişmovçiliklar sababi bölgan. Harvey Vaynşteyn körib çiqib, uni biroz sunʼiy topgan. Bitiruvçilarning uyğun harakatlari sahnaning aniq sahnalaştirilganini körsatib turardi. Umumiy kelişuvga köra, raqs raqamini DJ Uşerning replikalari bilan biroz suyultirişga töğri kelgan, u ijroçilarning harakatlarini xuddi dirijyordek boşqarib turardi. «Albatta bunday bitiruv balo heç bir maktabda bölmagan, ammo xayol suriş mumkin emasmi?» — deb eslagan Freddie Prinz.

Kartinaning premyera namoyişi 19-yanvarda Mann Festival kinoteatrida (Uestvud, Kaliforniya) bölib ötgan. Kartina keng ekranga 1999-yil 29-yanvarda çiqqan. Oçiliş haftasonida kartina $16 mln yiğib, prokat yetakçisiga aylangan. Lentaning tijoriy muvaffaqiyati studiya rahbariyatini hayratga solgan, çunki ular undan katta umid kutişmagan edi. Harvey Vaynşteyn amalda bahsda ğalaba qozondi va özidan juda faxrlandi. Şunga qaramay, u Walt Disney rahbari Michael Eisner bilan munosabatlarini biroz buzdi, Eisner esa bu bahs va kartinaning «notöğri» Miramax brendi ostida çiqarilişi baribir eng öylangan qaror bölmaganini va biznesga zarar keltirganini hisoblagan.

Kartina yaratuvçilari nafaqat yoşlar uçun qiziqarli bölgan formulani topişga muvaffaq bölişdi, buni yaxşi kassa tuşumlari ham tasdiqladi. «Sheʼs All That» ekranga çiqqan vaqt «Clueless» (1995) filmi bilan boşlangan «ösmirlar» mavzusidagi filmlarga qiziqişning yangi tölqini bilan mos keldi. Yoşlar filmlariga bölgan moda mutaxassislar tomonidan maxsus janr — teensploitation (yoşlar haqidagi ekspluatatsion kino) paydo bölişi bilan boğlanardi. Kevin Williamson bu hodisani Y avlodining kayfiyati bilan boğlagan, bunda «befarqlik davri juda erta keladi». Muvaffaqiyatning yana bir sababi xavfsiz tanlov edi: klassikaga tayaniş. Bu 1990-yillar oxiri — 2000-yillar boşining yana bir modaga aylangan oqimi böldi: «Clueless» («Emma» romani asosida), «10 Things I Hate About You» («Taming of the Şrew» asosida), «Sevgi virusi» («Yozgi tun tuşi» asosida). «Gadkiy utyonok», «Zoluşka» va «Pigmalion» syujetlariga kinematografçilar doimo murojaat qilib kelgan va qilişmoqda. «Pretty in Pink» va «Qatʼiy qoidalar» filmlarini ham eslaş mumkin.

Birinçi qaraşda «Sheʼs All That» ssenariysi baxtli oxirli standart fabula doirasida heç qanday kaşfiyotni öz içiga olmaydi. Kartinaning qurilişi bu yerda hatto alohida ştamplar töplami emas, balki aniq tuzilgan formuladir (şuningdek, juda öxşaş «10 Things I Hate About You» va «Clueless» filmlariga qarang). Asosiy qahramonlar — yigit va qiz — oq tanlilar. Odatda örta sinf yoki undan yuqori tabaqadan, garçi qahramonlardan biri işçi oilasidan bölişi mumkin. Qahramonlarning döstlari qora tanlilar. Maktabning birinçi gözali, şu bilan birga asosiy intrigan. Kinodagi salbiy qahramonlar ataylab jozibali, badavlat oilalardan, lekin maktabda zörğa öqiydigan. Asosiy qahramonlardan biri töliq bölmagan oilada ösadi va uning kenja aka-uka yoki opa-singillari bor. Kinoda maktab marosimlari albatta saqlanadi: kenja maktab öquvçilarini kamsitiş va alkogol hamda narkotiklar bilan ziyofat. Asosiy sahna — qahramonaning zamonaviy moda va kosmetikaning barça imkoniyatlaridan foydalangan holda özgarişi. Hammasi bolalikdan kattalar hayotiga ötiş paytida, bitiruv keçasiga yaqin vaqtda, geteroseksual romantik voqea fonida sodir böladi.

Qahramona obrazi ham stereotiplar töplamini davom ettiradi. Kinoning birinçi yarmida Leynining taşqi körinişi ataylab xunuk: şoxdan yasalgan közoynak, şakli buzilgan kiyim, böyoq doğli poyabzal. U tengdoşlari kompaniyasidan qoçadi. Töliq bölmagan oilada ösgan va erta yöqotgan onasining örnini qisman bosadi. Leynining uyida, yertölada uning şaxsiy yaşirin burçagi bor, u erda avangard rasm bilan şuğullanadi (aniq fanlarga qiziqiş ayollar uçun xarakterli emas). «Ayollar» melodramatik kinosida odatda harakat xonada, osoyişta joyda böladi: uyda, maktabda, teatrda. Aksinça, «erkaklar» filmlarida syujet köpinça uydan taşqarida, notinç köçada rivojlanadi.

Yoşlar kinosining muhiti, hamma intiladigan joy — Kaliforniya şaharlarining badavlat şahar çekkalari, abadiy yoz mamlakati. 1990-yillardagi köplab yoşlar filmlari kabi Iskov kinosidagi ziddiyat ijtimoiy segregatsiyaga asoslangan. Jon Xyuz davridan beri qahramonlarni «insayderlar» va «autsayderlar»ga ajratiş mumkin. Insayderlar — jamiyatning qaymoği, sarğiş gözallar va sportçi yigitlar — soğlik va muvaffaqiyat timsoli. Autsayderlar — turli sabablarga köra kompaniyadan taşqarida qolgan, ammo unga kirişga intilayotgan çetlaşganlar. Janrning klassikasi: «The Breakfast Club» va «Pretty in Pink» aynan autsayderlar va çetlaşganlar haqida bölib, öz maqsadiga erişib, «insayderlar» ijtimoiy muhitiga kirişadi. 1990-yillarning oxirida muammo biroz özgardi. Daxlsizlar endi insayderlarga intilmaydi. Ular öz individualligini qadrlaydi va jismoniy jozibadorlikni hayotdagi asosiy maqsad deb hisoblamagan holda özlari yolğiz qolişni afzal köradi.

Tanqidçi Terry Teaçout taʼkidlaganidek, har bir rejissyor kinoekranda tabiiy bölmagan darajada gözal ayollar muammosini öziça hal qiladi. Eng sinalgan retseptlardan biri — «Gadkiy ördak bolasi» syujetiga amal qiliş. Ammo «Sheʼs All That» filmi, va boşqa köplab filmlar kabi, muammosi şundaki, boş qahramonani na özgarişdan oldin, na keyin xunuk deb bölmaydi. Çiroyli qizni közoynak va şakli buzilgan kiyim bilan xunuklaştiriş — juda sodda usul, lekin u doim işlaydi.

Qiyofa özgarişi epizodining boşlanişi ertakning syujetiga aniq amal qiladi. Zoluşka balga boriş vaqti keldi, ammo uning uy işlari bor va libosi yöq. Yaxşi peri obrazida Zak va uning singlisi Makkenzi paydo böladi. Don saralagan va uyni tartibga keltirgan siçqonlar rolida esa futbolçi kenja öyinçilar. Kadr ortida qolgan muolajadan söng gözallaşgan Leyni baland tovonli, jozibali libosda zinadan ehtiyotkorlik bilan tuşadi, «Kiss me» motivi ostida. Kamera uzoq planda baland tovonlardan tepaga kötariladi. Qizning taşqi körinişi ustida professional işlagan. Libos «Pretty Woman» filmidagi Vivian Ward obraziga aniq taqlid, soç turmagi «Döstlar» serialidagi Rachel Greenʼga öxşaş. Butun sahna Bette Davis ijro etgan «Now, Voyager» klassik filmiga hurmat bajo keltirişdir. Qahramonaning noqulay tuşib kelayotgan zinasi nafaqat klişe, balki uning yangi darajaga aylanişini ramziy maʼnoda ifodalaydi. Endi Zoluşkani balga kiritişadi, ammo u hamma kabi bölib qoldi. Zamonaviy ertakning axloqi şunday: zamonaviy gözallik sanoatining möjizalari har qanday qizni bitiruv malikasiga aylantirişi mumkin, bu esa erişilgan yutuqni qadrsizlantiradi.

Oddiy qizning malikaga aylaniş jarayoni boşqaça tus oldi. Ilgari syujetlar birinçi navbatda qahramonaning içki olamining özgarişiga, taşqi körinişiga esa ikkinçi darajali ahamiyat berilgan. Oddiy qiz Eliza Doolittle özi ustida işlab, sodda nutqi va yomon odatlaridan xalos böladi. Bugungi kunda qahramonaning özgarişi boşqaça xarakterga ega. Mutaxassislar köplab bunday kartinalarni «makiyaj kinosi» (makeover movies) deb ham ataşgan. Taşqi tomonni (kiyim, aksessuarlar, makiyaj) özgartirib, qahramona içki jihatdan unçalik özgarmaydi. «Bestolkovye» filmidagi Şerdan farqli ölaroq, Leyni passiv va öz qiyofasini özgartirişga intilmaydi, uni amalda Zak va uning singlisi majbur qilişadi. Taşqi özgariş qahramonaning xohişiga qarşi sodir böladi. U buni aççiq, ammo zarur dori sifatida qabul qiladi.

Kartina öz davriga mos «qöşni qiz» (en) arxetipini talqin qiladi, u janr kartinalarida tez-tez işlatiladi. Agar 1940—1950-yillarda bu örtaça statistik körinişga yaqin, jinsiy jihatdan betaraf mavjudot bölgan (masalan, Doris Day), zamonaviy ommaviy madaniyatda u juda hissiy qiyofaga ega bölişi mumkin. 1990-yillardan, Playboy jurnali girl next door tanlovini ötkaza boşlaganidan beri vaziyat özgara boşladi.

Syujetning öziga xosligi hikoyadagi erkakning roli va ayol obrazini şakllantirişda. Leyni özini jonsiz predmetdek garovga qöyişlariga qattiq qarşi çiqadi, ammo paradoks şundaki, «ayollar» syujeti asosida qizning roli yetakçilik qilmaydi, asosiy rol erkakka tegişli böladi. Zak hayotiy qadriyatlarni töliq qayta körib çiqadi. Avvaliga u faqat maktab yetakçisi maqomini saqlab qolişga harakat qiladi. Pigmalion afsonasidagi haykaltaroş kabi Zak xayolida idealizatsiyalangan obraz yaratadi, Teylorning gözallik kanonini Leynining ustiga köçiradi. Qadimiy afsona butunlay yangi maʼno kasb etadi. Uning Galateyasi endi jonli va yaşaydi, ammo uning mavjudligini ularning uçraşuvigaça heç kim sezmagan edi. Leyni yigitning eʼtiborini va oltin yoşlar kompaniyasini izlamaydi, u allaqaçon içki jihatdan erkin va mustaqil. Hatto Leynining maktab gözallik tanlovida yutqazgani ham voqea maʼnosini özgartirmaydi. Tanqidçi Jane Gaines (SF Gate) taʼkidlaganidek, kinoda nihoyat bir oz nostandart xabar bor: jamiyatda qabul qilinişi uçun unga moslaşiş şart emas. Maktabning çetlaşgan öquvçisi taşqi tomondan özgarib, jamiyat tomonidan qabul qilinişi mumkin, ammo içki erkinligini yöqotmasligi kerak.

Kinodagi qahramonlar munosabatlari platonik yaqinlikka yaqin. Jinsiy mavzu ehtiyotkorlik bilan yoritiladi va belgilovçi emas. Maʼlum böladiki, Leynining özgargan qiyofasi unga qadrli emas, uni Zak dastlab tortilgan jozibali, ammo böş qizlar uçun esa u juda muhim edi. Mohiyatan qizning qiyofasi unçalik özgarmaydi, taşqi köriniş esa asosan yigitning közida özgaradi. Syujetda erkakning yetakçi roli kartinani maʼlum darajada antifeministik qiladi. Timothy Şary taʼkidlaganidek: kinodagi qahramonning yuqori intellekti odatda şaxsiy hayotda qiyinçiliklarga olib keladi. Leyni hayot maʼnosini abstrakt rassomçilik kabi ğalati maşğulotlarda emas, balki oddiy ayollik baxtida topadi. Kinoning mohiyati bolalarning kattalar hayotiga ötişi haqidadir. Qahramonlarning özgarişi ularning kattalarga aylanişidir va bu yerda yordamsiz ötiş qiyin.