Silence

1945-yil. Ikkinçi jahon uruşi tugagandan söng demobilizatsiya qilingan boşqa harbiy xizmatçilar bilan birga Germaniyadan 22 yoşli kapitan Sergey Vohminsev qaytadi, u artilleriya batareyasi komandiri edi. Yoş frontovik tinç hayotga umid bilan qaraydi, bu hayot unga geolog qiz Nina bilan tanişuvdan boşlanadi…

Biroq Sergeyning quvonçini boşqa sobiq komбat — batareyasini halok qilib, aybni kiçik komandirga ağdarib qöygan Arkadiy Uvarov bilan uçraşuv xira qiladi. Kiçik komandir sud qilinib, ştrafbatda halok bölgan edi. Yagona tirik qolgan fojia guvohi Vohminsev Uvarovni ommaviy ravişda foş etadi. Restoranda boşlangan nizo mayda bezorilik uçun jarima bilan tugaydi. Yangi 1946-yil keçasida Sergey Nina bilan birga kelgan mehmonxonada yana Uvarov uçraydi; u vatanparvarlik tostlarini aytadi va döstlikka intiladi, lekin Vohminsev u bilan Stalin uçun içişdan boş tortadi va Ninani olib, mehmonlarni tark etadi. Uvarov ikkinçi marta özining şarmandali ötmişi ommaga oşkor bölişidan zörğa qutulgan bölsa-da, buni unutmaydi.

Uç yil ötadi. Sergey Ninaning maslahati bilan kirgan Gubkin nomidagi neft institutida öqiydi va otasi hamda kenja singlisi bilan kommunal kvartirada yaşaydi. Ularning qöşnilari — «mafkuraviy jihatdan hokimiyatga yot» rasmlar çizgan rassom Mukomolov hamda öz turar joyini kengaytirişni orzu qilgan prinsipsiz fuqaro Bykov. Qöşnining xabari tufayli yoki boşqa sabab bilan keksa kommunist Nikolay Vohminsev MGB organlari tomonidan hibsga olinadi, lekin u buni «xato» deb biladi va «hammasi aniqlanadi» deb işonadi. Sergey ham adolatga işonadi: otasining şarafini «vakolatli organlar» oldida himoya qiliş uçun vaqt kerak, şuning uçun u deканатга öquv amaliyotidan ozod etilişi haqida ariza bilan boradi.

Lekin institutda hibsdan allaqaçon xabar topilgan, Uvarov esa — aʼloçi, faol, byuro aʼzosi va institut partiya taşkiloti kotibining eng yaqin dösti — bu imkoniyatdan foydalanib, özini foş etgan odamni yöq qilişga tayyor. Talaba Vohminsevni partiya byurosi çaqirib, uning otasining hibsi haqidagi maʼlumotni yaşirgani, jamoat joyidagi «bezorilik» va rahbar salomatligi uçun içişdan boş tortgani eslatiladi… Eng oxirida Uvarov öz obrösidan foydalanib, aynan özi sodir etgan jinoyatda Sergeyni çeksiz ayblaydi, çunki uruş boşqa guvohlarni qoldirmagan edi… Natijada Vohminsev partiyadan çiqariladi, şundan keyin tuhmat qilingan talaba institutdan ariza bilan ketadi.

Sergey tuğilgan joylaridan uzoqqa — Qozoğistonga ketadi. U yerda «doğ tuşgan» tarjimayi holi bilan öz mutaxassisligi böyiça işga joylaşa oladi va haqiqat bir kun oşkor bölişiga umid qilib yaşaydi.

Boş qahramon hayotining davomi Yuriy Bondarevning «Ikkovlon» (1964) romanida.