«Zmeiny istoçnik» («Ilon buloqi») — Nikolay Lebedev rejissyorligida 1997-yilda Gosкино kömagida M.Gorkiy nomidagi kinostudiyada suratga olingan rus badiiy filmi. Janri — mistik detektiv elementlari aralaşgan triller. Rus kinematografidagi birinçi psixologik triller.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Yekaterina Guseva, Olga Ostroumova, Yevgeny Mironov
3Syujet
1990-yillarning oxiri. Biologiya fakultetining talabasi, pedagogika oliygohining yoş qizi Dina Sergeeva…
1990-yillarning oxiri. Biologiya fakultetining talabasi, pedagogika oliygohining yoş qizi Dina Sergeeva viloyat şahridagi maktabda amaliyotga boradi, bu esa u bilan tanişgan sevgilisi Aleksey tufayli. Aleksey şu yerdagi şifoxonada şifokor bölib işlaydi, ular xizmat safari vaqtida tanişişgan. Şahar boğida, plyaj yaqinida ularning tungi uçraşuvi çoğida maʼlum böladiki, yigit allaqaçon maktab sobiq xöjalik mudirining voyaga yetmagan qizi Zinoçkaga uylangan. Zinoçka Alekseydan homilador. Dina çömilgani boradi va tanib bölmas darajada buzib taşlangan yoş qiz jasadini topadi. Ölim böğiliş natijasida yuz bergan. Dinaning qiçqiriğidan butun atrof yiğiladi, uni darhol militsiya uşlaydi. Dina asosiy gumonlanuvçiga aylanadi. Mahalliy içki işlar bölimining tergovçisi Pyotr Matyuxin qizni qotillikni tan olişga majbur qiliş uçun turli bosim ötkazişni boşlaydi. Dina mahalliy diqqatga sazovor joy — «Ilon buloqi» yonidagi plyaj restoranida öldirilgan qiz bilan birga tuşgan suratlar mavjud. Maktab direktori Tamara Georgiyevnaning aralaşuvi tufayli Dinani qöyib yuborişadi va u işiga, kundalik hayotiga qaytadi. Lekin tergovçi uning qotillikdagi gumonini olib taşlamaydi va uni şahardan çiqib ketmaslik töğrisidagi röyxatga qöyadi.
Şahardagi katta obrösi bilan Tamara Georgiyevna bu ish böyiça tergov yönalişini özgartirişga harakat qiladi. Unga maktab kotibi Andron Balaşov faol yordam beradi. U şu maktabning sobiq vunderkind tarbiyalanuvçisi va şaharning faxri hisoblanadi.
Şu orada şaharçada yoş qizlarni öldiriş zanjiri davom etmoqda. Mahalliy aholi Dinaning bu şafqatsiz qotilliklarga aloqasi borligiga işonç hosil qiladi. Ular unga nisbatan eng oğir jazo talab qilib, uni ovlaşni boşlaydi. Kimdir ataylab yoş öqituvçini «tuzoqqa tuşiradi». Maktabning sobiq xöjalik mudiri Maryana Pavlovna, Dina kelganidan beri undan xona ijaraga oladi, sönggi voqealar nuqtayi nazaridan uni köçaga çiqarişga tayyor. Dinaga yordam berişga tayyor yagona odam — mahalliy fotograf Andrey va Alekseyning xotini Zinoçka…
4Syomka guruhi
Ssenariy muallifi — Nikolay…
Ssenariy muallifi — Nikolay Lebedev
Rejissyor-postanovşik — Nikolay Lebedev
Operator-postanovşik — Sergey Astaxov
Kompozitor — Mixail Smirnov
5Işlab çiqariş
Film Moskva viloyatining Proletarskiy şahar tipidagi posyolkasi va Serpuxov tumanidagi Şarapova Oxota…
Film Moskva viloyatining Proletarskiy şahar tipidagi posyolkasi va Serpuxov tumanidagi Şarapova Oxota posyolkasida 1997-yil 1-iyundan 27-iyungaça suratga olingan — 26 syomka kuni (rus kinosi tarixidagi eng rekord muddatlardan biri).
Filmning eng birinçi kadri (daryodan Buyuk Novgorod Kremliga köriniş) oxirgi daqiqada suratga olingan.
Maktab direktori Tamara Georgiyevna roli dastlab Svetlana Druzininaga yozilgan edi, ammo u rad etdi — çunki «Saroy töntarişlari sirlari» serialining suratga olinişini boşlagan edi. Keyin ssenariy Margarita Terexovaga taklif qilindi, bu aktrisaning noroziligiga sabab böldi. Rol uçun boşqa nomzodlar orasida Nina Drobişeva va Lyudmila Alyoxina ham bor edi. Aktrisa Olga Ostroumova loyihaga ehtiyotkorlik bilan qaradi, çunki u film yana bir «çernuxa» bölib qolişidan qörqardi, bu esa öşa yillarda rus kinematografiga xos edi. Rejissyor bilan suhbat va kinosinovdan söng u suratga tuşişga rozi böldi va natijadan mamnun qoldi.
Maktab direktorining kotibi Andron Anatolyeviç roliga Sergey Bezrukov tayinlangan edi, lekin u rad etdi, çunki qotil-manyak rolidan kino karyerasini boşlaş kerak emas deb hisobladi. Natijada rolga Yevgeniy Mironov rozi böldi, u fotograf Andreyni öynaşi kerak edi. Yoş aktyor uçun bu birinçi salbiy qahramon roli böldi.
Filmda debyut qilganlar: prodyuser Valeriy Todorovskiy taklif qilgan Yekaterina Guseva va Yekaterina Vuliçenko.
6Retsenziyalar va tanqid
Kinoşunos Aleksey Vasilyev «Afişa» jurnalidan 2001-yil yanvarda birinçi rus psixologik trilleri «Zmeiny…
Kinoşunos Aleksey Vasilyev «Afişa» jurnalidan 2001-yil yanvarda birinçi rus psixologik trilleri «Zmeiny istoçnik»ni Nikolay Lebedevning, Nikita Mixalkovning Fuqarolar uruşi haqidagi sovet isterni «Begona orasida öz, özlar orasida begona» bilan taqqosladi. Vasilyevning fikriça, bu filmlar ikki asosiy mezon böyiça öxşaş. Birinçidan, ularni VGIK bitiruvçilari, debyutant rejissyorlar suratga olgan. Ikkinçidan, kinokartinalarni bitta vazifa birlaştiradi: «Ğarb formulasi böyiça sifatli rus filmini qanday yaratiş. Va pul sarflamaslik».
Matn: maqola tarjimasi «Змеиный источник» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.