Snatch

Antverpenda dinlarni taqlid qilgan öğrilar guruhi yahudiy zargarlik kontorasidan köplab qimmatbaho toşlarni, jumladan 86 karatli olmosni öğirlaydi. Guruhning bir aʼzosi Frenki (Benisio del Toro) bu xazinani qölga boğlanadigan, himoyalangan, kod bilan oçiladigan portfelda Londondan ötib Nyu-Yorkka, bu guruhni homiy qilgan zargar Avi Denovitsga olib borişi kerak. Jönaşdan oldin Frenkining şeriklaridan biri unga Boris «Ustara» (Rade Şerbedjiya) ning telefon raqamini beradi. Boris Londondagi rus qurol savdogaridir. Şerik aytadi: agar Frenkiga qurol kerak bölsa, Boris xizmatida. Bu şerik aslida Borisning akasi bölib, aylanma yöl bilan ish tutadi: Londondagi akasiga qönğiroq qilib, Frenki va olmos haqida gapirib beradi hamda toşni öğirlaş uçun odam yollaşni taklif qiladi. Şu orada Avi Frenki bilan keyingi harakatlarini kelişib oladi va Londonda yaşovçi qarindoşi, mayda olmoslarni sotib olişi mumkin bölgan zargar Dag «Boş» Denovitsni (Maykl Reyd) tavsiya qiladi.

Keyingi voqealar Londonda bölib ötadi. Noqonuniy boks promouteri Turok (Jeyson Stetem) va öyin avtomatlari zali egasi Tommi (Stiven Grem) öz jangçisi — «Haşamatli» Jorjni (Adam Fogerti) tayyorlaşmoqda. Bir neça kundan keyin uning va mahalliy jinoyat boşliği «Ğişt» (Alan Ford) jangçisi örtasida noqonuniy boks uçraşuvi bölişi kerak. «Ğişt» öz şafqatsizligi va jasadlarni çöçqalarga yediriş odati bilan maşhur. Şu sababli Tommi Boris «Ustara»dan oğir revolver sotib olgan. Turok va Tommi eski, yaroqsiz furgonda işlaşadi va Turok uni almaştiriş fikriga keladi. U Tommiga ön ming funt beradi va şahar taşqarisidagi «sigan lageri»ga borib, «sigan» Mikki (Bred Pitt) dan yangi furgon sotib olişni buyuradi.

Şu orada Frenki Borisning oldiga keladi. Boris unga revolverni bepul beradi, lekin bir iltimos qiladi: «Ğişt»ning boksyor — «Bombardimonçi» Xarrisga Boris nomidan pul tikişni söraydi. Frenki rozi böladi. Boris ellik ming funt vaʼda qilib, ikki qora tanli — Sol (Solomon) (Lenni Jeyms) va Vinni (Robbi Ji) ni yollaydi. Ular «Ğişt»ga tegişli tikiş kontorasini talon-taroj qilişlari kerak. Bu paytda Frenki kontorada bölişi lozim. Pullarni öğrilar özlariga oladi, portfelni esa Borisga berişadi. Sol va Vinni örtoği Tayronni ham olib, jiddiy qurollar bilan işga borişadi. Kontoraga töxtayotganda Tayron furgonning orqa qismiga uriladi. Frenki şu paytda furgonda kiyinayotgan edi va zarbadan huşini yöqotadi. Sol va Vinni Borisning aytganidek, «qölida portfeli va tört barmoği bor odam»ni kutişadi, orqalarida furgonda huşsiz yotgan öşa odam borligini bilişmaydi.

Tommi va «Haşamatli» Jorj lagerga borib, sigan Mikki bilan furgon sotib oliş haqida kelişişadi. Lekin ular jönaşi bilanoq furgonning orqa öqi sinadi. Mikki pulni qaytarişni xohlamaydi va qisqa bahsdan keyin taklif qiladi: Jorj bilan u jang qiladi va kim ğolib bölsa, öşa pulni oladi. Jorj ğalabaga işonadi, çunki u Mikkidan ikki barobar oğir, lekin Mikki siganlar orasida muştlaşuv çempioni ekan va bir zarbada Jorjni yiqitadi. Turokning jangçisi qolmaydi, şuning uçun u va Tommi furgon evaziga Mikkini öz sevimli «onajon»i uçun yollaşadi. «Ğişt» jangçi almaşganini bilib, Turokka şart qöyadi: Mikki törtinçi raundda yiqilişi kerak.

Avi Dagga qönğiroq qiladi. Frenki keça Dagning oldida bölgan edi. Avi Frenki jangga tikiş qilmoqçi ekanini bilib, ğazablanadi. Maʼlum bölişiça, Frenki qimor öyinlariga berilganligi uçun «4 barmoq» laqabini olgan va barmoğini ham şu sababli yöqotgan. «U xavfli odamlar bilan ahmoqona tikişadi». Avi Londonga uçib keladi, Dagning oldiga boradi va ular Frenkini qidira boşlaydi. Avval ular noqonuniy boks ötkaziladigan joyga borişadi, lekin Frenkini u yerda topişmaydi.

Şu orada keç kirganda Sol va Vinni nihoyat portfelli odamni «Ğişt»ning tikiş kontorasiga kirayotganini körişadi va uning ortidan kirib, talonçilikka urinişadi. Kontora xodimasi (Djulianna Nikolson) metall jaluzlarni tuşiradi va öğrilar qamalib qolişadi. Kontorada pul yöq, çunki boksyor almaşgani sababli barça tikişlar bekor qilingan. Portfelli odamning esa ikkala qölida beştadan barmoği bor ekan. Öğrilar niqoblarini yeçişadi, şu tariqa ularning yuzlari kuzatuv kameralariga tuşadi. Kutilmaganda eşikni taşqaridan Tayron osoyişta oçib, Sol va Vinnini olib ketadi. Ular maşinaga ötirib, furgondan bir neça metr narida töxtaşadi. Endigina huşiga kelgan Frenki zörğa furgondan çiqadi. Tayron guvohdan çöçib, Frenkini yana urib huşidan ketkazadi, uning biriktirilgan portfelini va barmoqlarining kamligini payqab, bu haqda döstlariga xabar beradi va jasadni maşinaga tiqadi.

Borisdan jahli çiqqan öğrilar öz kontorasiga borişadi va Frenkini boğlab, boşiga çoynak isitgiçi qöyib, garovga olişadi. Ular uni portfelni oçişga majbur qilib, olmosni topişadi. Boris kelganida Vinni tikiş kontorasida pul yöqligini, şartnoma buzilganini va şuning uçun toş ularniki bölişini aytadi. Şu paytda Vinni Frenki oldida Borisni ismi bilan çaqiradi va bu Borisning garovdagi odamni öldirişiga sabab böladi. Boris öğrilar olmosni portfelga qaytarib, qulflab qöyganini bilib, kodni faqat öldirilgan Frenki bilganini aniqlaydi. U ölikning qölini kesib oladi, öğrilarni qörqitadi, qölli portfelni olib ketadi, lekin ularga ön ming funt kompensatsiya qoldiradi.

Turokning buyruğiga qaramay, jang vaqtida Mikki «Bombardimonçi»ni yengadi. «Ğişt» Turokning uyiga bostirib kirib, uning barça pullarini olib ketadi va uni ahmoq qilganini aytadi. U Mikkining yana bir jangda qatnaşişini talab qiladi va bu safar törtinçi raundda yiqilişini buyuradi. Mikki furgon söraydi, Turok va Tommi esa «Ğişt»dan şu uçun pul söraşadi. U rad etadi va sigan furgonini Mikkining onasi bilan birga yoqib yuborişni hamda Turok va Tommining öyin avtomatlarini sindirişni buyuradi. Onasini yöqotgan Mikki jang qilişga rozi böladi. Bundan taşqari, «Ğişt» talon qilingan kontoradan taşvişda. Kuzatuv kamerasi yozuvlari orqali u Tayronni topadi, Tayron esa uni Sol va Vinnining oldiga olib boradi. «Ğişt» ularni öldirmoqçi böladi, lekin Sol unga «muştday» olmos berişni vaʼda qiladi. «Ğişt» öğrilarni ikki kunlik muhlat berib qöyib yuboradi.

Avi va Dag maşhur bezori Toni «Tişdagi öq» (Vinni Jons) ni yollaşadi, u Frenkini topişi kerak. Toni samarali usullar bilan tikiş kontorasini kim talon-taroj qilganini bilib oladi va Sol bilan Vinnining oldiga boradi. Ular miltiq tiği ostida Boris haqida gapirib berişadi. Toni Aviga Borisni topiş imkonsiz ekanini aytadi, lekin Boris özi Dagning dökoniga keladi. Şu paytda toşdan bir neça karat yöqolgan va olmos 84 karat deb baholanadi. Toni va Avi Borisning uyiga boradi, olmos Boris yaşirin omborida, granatalar va boşqa qurollar orasida topiladi. Uy egasi esa boğlangan holda ularning bagajnigida dam olmoqda. Şu vaqtda Sol, Vinni va Tayron ham Borisning uyiga yaqinlaşadi. Hozirça bu janjalga aralaşmaslikka qaror qilib, ular Toni maşinasining ortidan ergaşişadi.

Şu orada Turok va Tommi Borisning uyiga boradi, çunki Tommi unga sotgan revolver otmasligi maʼlum böladi. Tommi Turokka sut içmaslikni maslahat beradi, çunki u zararli va odam organizmi uni özlaştirmaydi. Keyin esa paketni maşina derazasidan taşqariga otib yuboradi. Paket yonidan ötayotgan Toni maşinasining oynasiga tuşadi, va u Avi hamda bagajnikdagi Boris bilan ustunga uriladi. Şu bilan birga Avining Amerikadan olib kelingan qöriqçisi bemaʼni tarzda halok böladi. Boğlangan Boris bagajnikdan çiqib, yölga çiqadi, u yerda uni Sol, Vinni va Tayron uradi. Ular özlari bilan olib kelgan öyinçoq qurollardan böş öq otib, uni huşidan ketkazişadi. Avi va Toni huşiga kelib, yaqin atrofdagi pabga kirişadi. Avi qöriqçisining qonini yuvişga ketadi, Toni esa barmendan pivo buyurtma qiladi. Boris ozod bölib, piyoda uyiga qaytadi. U yölda turgan Tommini itarib yuboradi, granatometli Kalaşnikov avtomatini olib, pabga şoşiladi, Avi va Toniga qarşi qasos oliş uçun.

Şu vaqtda Sol, Vinni va Tayron pabga kirib, öyinçoq qurollarni Toniga qaratişadi. Barmen pivoni töldirmay, sekin pult ostiga yaşirinadi. Toni buni körib, sahna öynaydi. Öğrilarning ikkilanayotganini va qöllaridagi öyinçoq qurollarni payqagaç, u ularga öz pistoletini körsatadi, ularning öz-özini hurmat qilişini pasaytiradi va haydab yuboradi. Pab koridorida muvaffaqiyatsiz bosqinçilar hojatxonadan kelayotgan Avi bilan kesişib, qulflanib olişadi. Ular Avini kesib taşlaşni vaʼda qilişadi, agar kesişi bermasa. Şu paytda yonğin çiqiş eşigidan avtomat bilan Boris kirib, ularning ham kesişini talab qiladi. Tonining sezgirligi işga tuşib, Aviga yerga yotişni buyuradi va devor orqali öq uzib, Boris bilan Tayronni öldiradi. Sol va Vinni möʼjizaviy ravişda tirik qolib, qörqqan Avidan kesişni olib, qoçib ketişadi. Toni Borisni zörğa yakunlaydi (törtinçi öqda öldiradi), Avini olib, Sol va Vinnini quvib ketadi.

Sol va Vinni vaʼda qilganidek, olmosni «Ğişt»ga berişni rejalaştirişadi. Ular unga borişadi, lekin u yerda Toni ularni tutib oladi. Vinni olmosni şimining içiga yaşirgani uçun Tonidan toşni ofisda ekanini aytadi va ular öşa yerga boradi. Ofisda itning qilgan beligi körinadi. Bu it hikoyaning boşida siganlar tomonidan Vinniga sovğa qilingan edi. It doimo yeb bölmaydigan narsalarni yeyişga harakat qiladi va Sol bahona qilib, it olmosni yeb qöyganini aytişga qaror qiladi. Avi Tonidan itni «yorişni» talab qiladi. Vinni sevimlisidan qörqib, olmosni beradi. Lekin şu zahoti it haqiqatan ham olmosni Avining qölidan tortib olib, yutib yuboradi va Toni oçiq qoldirgan deraza orqali qoçib ketadi. Avi itga qarata beöxşov öq uzadi va tasodifan Tonini öz pistoleti bilan öldiradi, şundan keyin darhol hamma narsani taşlab, Nyu-Yorkka uçib ketadi. Sol va Vinni Toni va Frenki jasadlaridan qutulib, söng itni izlaş uçun lagerga borişga qaror qilişadi.

Şu orada Tommi va Turok Mikkining onasi janozasidan keyin mast bölib qolgan Mikkini öz uylariga olib kelişadi. «Ğişt» keladi va uning odamlari siganlar lagerining yonida hamda jang bölayotgan zal çiqişida turganini aytadi. Agar Mikki törtinçi raundda yiqilmasa, Turok, Tommi, Mikkining özi va lagerdagi barça siganlar halok bölişini bildiradi. Lekin Mikki yana törtinçi raundda raqibini yiqitadi. Maʼlum bölişiça, siganlar lagerni tark etib, jang tugaşi bilanoq «Ğişt»ning odamlarini otib taşlaşgan ekan. Çiqişda ular «Ğişt»ning özini va qöriqçilarini öldirib, Mikkini olib ketişadi, Turok va Tommini esa qattiq dahşat içida qoldirişadi. Keyinroq maʼlum böladiki, Mikki doimo öziga pul tikib, şuning uçun taslim bölmagan ekan.

Ertasi kuni ertalab Tommi va Turok lagerga kelişadi, lekin u yerda siganlar yöq. Lekin politsiya bor va ular bu yerda nima qilayotganlarini söraşadi. Turok Solning itini lagerga qaytib kelganini sezib, ularni sayr qildirayotganlarini aytadi. Tommi itni tutadi va ular ketişadi. Ozdan keyin lagerga Sol va Vinni bagajnikda jasad bilan kelişadi va ularni hibsga olişadi. It yutib yuborgan öyinçoq-sirena sababli doimo ovoz çiqarayotgani uçun Tommi itni veterinarga olib boradi, va uning oşqozonidan öyinçoqdan taşqari 84 karatli olmos topiladi. Turok Tommi bilan Dagning oldiga boradi, Dag Aviga qönğiroq qiladi va Avi darhol Londonga uçib keladi.

Syujetning köp qismi Angliyadagi kulaçki boks çempioni Lenni Maklin hayotiga asoslangan. Uning ham sigan dösti bölgan, undan maşina sotib olmoqçi bölgan, lekin xarid bilan qoniqmagan va şu sabab uni yaşirin boksga olib kelgan. Maklin «Pastor» Barri rolini «Karta, pul, ikki stvol» (1998) filmida öynagan. U filmning premyerasidan bir oy oldin vafot etgan.

Kiçik byudjet tufayli prodyuserlar boks janglari sahnasi uçun zarur bölgan statistlarni yollay olmagan. Kamera burçagi özgarganda statistlar joyini almaştirişga majbur bölgan, şunda uçraşuvga katta olomon yiğilgandek taassurot qoldirilgan.

AQŞda filmning nomini «Snatçed» yoki «Snatçʼd» deb özgartirmoqçi bölişgan.

Bred Pitt «Karta, pul, ikki stvol» filmining katta muxlisi. Gay Ritçi bilan uçraşganda, u keyingi filmda rol berişni söragan. Pitt sigan Mikki rolini olgan, çunki u London ahli şevasini işonarli ijro eta olmasligi maʼlum bölgan.

Filmning rus tilidagi tarjimasida «sigan» deb nomlanuvçi xalq kiçik köçmançi irlandlar guruhi bölib, ularning urf-odatlari va turmuş tarzi kontinental Yevropa aholisiga taniş bölgan hindistonlik sigonlar (romlar)nikiga juda öxşaş.

Sol, Vinsent va Tayron boşdan keçirgan bemaʼni vaziyatlarning deyarli barçasi real voqealarga asoslangan. Gay Ritçi ularni eng bemaʼni jinoyatlar haqidagi hujjatli telekörsatuvlardan olgan.

Film davomida «fuck» sözi 153 marta aytiladi.

Filmning rejissyor versiyasida sahna bor: Frenki lombardda huşiga kelib, Vinni va Solga Borisdan oldin sotib olgan revolverini qaratadi, lekin revolver otmasligi maʼlum böladi. Boris ikkalasiga ham işlamaydigan qurol sotgan. Şu munosabat bilan u ularga aytgan iborasi («Oğir pistolet — işonçli degani») alohida istehzoli maʼno kasb etadi. Tommiga revolver körsatilgan sahnada rejissyor qurolni sunʼiy ravişda buzmagan, revolverda umuman öq bölmagan.

Film tanqidçilar baholari va moliyaviy körsatkiçlari böyiça katta muvaffaqiyat qozongan va keyinçalik sadoqatli muxlislar topgan. 10 million dollar byudjetda film Buyuk Britaniyada 12 137 698 funt sterling, AQŞ va Kanadada 30,3 million dollar hamda butun dunyo böyiça jami 83,6 million dollar yiğgan.

Şarhlar agregatori Rotten Tomatoes saytida filmning tasdiqlaş reytingi 142 ta şarhga asoslanib 74 % ni, örtaça ball esa 6,40/10 ni taşkil etadi. Saytdagi tanqidçilar konsensusi şunday deydi: «Uslub mazmundan ustun kelişi mumkin, lekin Gay Ritçining ikkinçi jinoiy dramasi ötkir dialoglar, qora komediya va qiziqarli qahramonlarga boy». Metacritic saytida film 31 tanqidçi fikriga asoslanib 100 balldan 55 ball oldi, bu aralaş yoki örtaça şarhlarni anglatadi. CinemaMento tomonidan söroq qilingan tomoşabinlar filmga A+ dan F gaça şkalada B örtaça bahosini berişdi.

Film asosan ijobiy şarhlar olgan bölsa-da, bir qança retsenzentlar syujet, qahramon, muhit, mavzu va uslub jihatidan «Karta, pul, ikki stvol» bilan öxşaşligini salbiy baholaşdi. Rojer Ebert öz şarhida filmga 4 dan 2 yulduz qöydi va film garçi London jinoiy olamida ildiz otgan bölsa-da, Pitt ijro etgan irlandlik köçmançilar jamoasi syujetning eng qiziqarli qismi bölganini, filmning eng yorqin salaflari esa töliq amerikalik ekanini yozdi: Dik Treysi komikslari, Deymon Ranyon hikoyalari va Zani Marks aka-ukalari. U savol berdi: «Men Ritçining yangi filmi haqida nima deya olaman, u «Karta, pul, ikki stvol» formulasiga şunçalik qulça böysunganki, bu xuddi öşa qöşiqning yangi aranjirovkasiga öxşaydi»? New York Times uçun şarh yozgan Elvis Mitchell esa: «Janob Ritçi oldinga siljişi kerak bölgan paytda orqaga çekinayotganga öxşaydi», deb izoh berdi. Baʼzi tanqidçilar, şuningdek, filmda çuqurlik va mazmun yetişmasligini taʼkidlaşdi. Köplab retsenzentlar Ebertning fikriga qöşilişdi: film qiziqarli, lekin aniq syujetga ega emas va heç qayerga kelmaydi. Keyinçalik kartina kultga aylandi va IMDb reytingi böyiça «250 ta eng yaxşi film» röyxatiga kiritildi.

Film musiqasi bilan ikki xil albom çiqarildi: biri Universal International yorliği (23 trek), ikkinçisi TVT Records (20 trek) tomonidan.

Klint — Diamond (03:14)

Benicio Del Toro — Vere Iz da Storn? (00:05)

Overseer — Supermoves (04:46)

Johnston Brothers — Hernandös Hideaway (02:29)

Jeyson Stetem — Zee Germans (00:13)

The Stranglers — Golden Brown (03:24)

10cc — Dreadlock Holiday (04:23)

John Murphy and Daniel Griffiths — Hava Nagila (01:52)

Dennis Farina — Avi Arrives (00:11)

Maceo & the Macks — Cross the Tracks (We Better Go Back) (03:14)

Mirwais — Disco Science (03:32)

Alan Ford — Nemesis (00:14)

Bobby Byrd — Hot Pants (Iʼm Coming, Iʼm Coming, Iʼm Coming) (02:22)

Madonna — Lucky Star (03:31)

Alan Ford — Come Again (00:04)

The Specials — Ghost Town (05:51)

Vinnie Jones — Shrinking Balls (01:07)

The Herbaliser — Sensual Woman (04:52)

Massive Attack — Angel (06:15)

Charles Cork — RRRRR… Rumble (00:08)

Oasis — Fuckin' in the Buşes (03:17)

Dennis Farina — Aviʼs Declaration (00:06)

Huey & Clowns Smith — Donʼt You Just Know It (02:32)