Sound of Freedom

«Sound of Freedom» filmiga ilhom bergan narsa — odam savdosiga qarşi kuraşuvçi notijorat taşkiloti Operation Underground Railroad, yoki O. U. R. asosçisi Tim Ballardning faoliyati böldi. Ssenariy ustida ish 2015-yilda boşlangan. Ballard şaxsan Jim Caviezeldan öz rolini ijro etişni söragan, çunki u Caviezelning «Monte-Kristo grafi» (2002) filmidagi Edmon Dantes rolini ijro etişidan hayratga tuşgan. Caviezel «Sound of Freedom»ni özi suratga olgan filmlar içida ikkinçi muhim film deb hisoblaşini aytgan, birinçi örinda esa «Masih ehtiroslari» (2004) filmidagi Iso Masih roli turadi.

Filmning saundtrekini Javier Navarrete yozgan.

Asosiy suratga oliş 2018-yil yozida boşlangan. Filmning katta qismi Kartagenada (Kolumbiya) suratga olingan. Qöşimça sahnalar Kaliksiko şahrida (Kaliforniya) olingan.

Filmning ustida ish 2018-yilda yakunlangan, prokat esa Lotin Amerikasi bölinmasi 20th Century Fox zimmasida bölişi kerak edi. Biroq 20th Century Fox kompaniyasini Walt Disney Company sotib olgandan keyin film javonga qöyildi. Keyinçalik «Sound of Freedom» yaratuvçilari Walt Disneydan tarqatiş huquqlarini qaytib sotib olişdi.

2023-yilda Angel Studios kompaniyasi filmning butun dunyo böyiça prokat huquqlarini sotib oldi va uni 2023-yilning ikkinçi yarmida çiqarişni rejalaştirdi. Şu yilning may oyida relіz sanasi belgilandi — 2023-yil 4-iyul.

Filmni tarqatiş va marketing uçun mablağ yiğiş maqsadida Angel Studios aksiyadorlik краудfanding usulidan foydalandi. Etti ming kişi mablağ kiritdi, bu esa Angel Studiosga ikki hafta içida zarur bölgan 5 mln dollar yiğiş imkonini berdi. Bundan taşqari, kompaniya tomoşabinlarni «oldindan tölaşga» çaqirdi, şunda boşqaça köra olmaydigan odamlar filmni kinoteatrda bepul tomoşa qilişlari mumkin bölardi. «Sound of Freedom» Angel Studiosning «Uning yagona öğli» filmidan keyin prokatga çiqqan ikkinçi relizi böldi.

26-iyul kuni Angel Studios 2023-yil davomida «Sound of Freedom» 23 ta xalqaro bozorda çiqarilişini tasdiqladi. 17-avgust kuni film BAAda, 18-avgust kuni JAR, Islandiya va Litvada, 24-avgust kuni Avstraliya va Yangi Zelandiyada namoyiş etildi. 31-avgust kuni prokat Meksika, Gvatemala, Gondurас, Salvador, Nikaragua, Beliz, Panama, Kolumbiya, Venesuela, Argentina, Urugvay, Paragvay, Boliviya, Çili, Peru, Ekvador, Kosta-Rika, Xorvatiya, Bosniya va Gertsegovina hamda Serbiyada boşlandi. Buyuk Britaniya va Irlandiyadagi premyera 1-sentabrda bölib ötdi.

Rotten Tomatoes retsenziyalar agregatorida 83 ta tanqidçi şarhining 57 foizi ijobiy, örtaça baho — 5,9/10. Saytning konsensus fikriga köra: «„Sound of Freedom“ odam savdosiga qarşi samarali va keskin çaqiriq, lekin bu nozik mavzuni tasvirlaşda muammolardan xoli emas». Metacritic örtaça tortilgan baho asosida filmga 11 ta tanqidiy baho asosida 100 ballik şkalada 36 ball qöydi, bu «umuman noqulay» şarhlarni anglatadi.

Variety naşridan Owen Gleiberman filmga ijobiy retsenziya bağişladi va yozdi: «Faraz qilaylik, siz ham men kabi öng qanot fundamentalisti yoki fitna nazariyotçi emassiz, bayram dam oliş kunlarida qoronğu, eʼtiqodga asoslangan film izlamoqdasiz... Lekin hatto bu holatda ham „Sound of Freedom“ni hayajonli film deb baholaş uçun ekstremal eʼtiqodlarga ega bölişingiz şart emas — u bizning davrimizning eng muhim jinoiy dahşatlaridan biriga haqiqiy yoruğlik tuşiradi, Gollivud esa asosan undan yuz ögiradi». Detroit News gazetasidan Adam Graham ham filmni ijobiy baholadi: «Hatto film surʼati sekinlaşib ketganda ham... vazifa malakali, hatto mahorat bilan bajarilgan. Baʼzan oçiq-oydin narsa juda yaxşi işlaydi». Film Threat jurnalidan Alan Ng filmni tavsiya qildi va yozdi: «„Sound of Freedom“ xuddi Tim Ballardning bolalarni qutqariş haqidagi ajoyib hikoyasini tinglayotgandek va uning ekranlaştirilganini körayotgandek. U taʼsirçan, axborotga boy va ilhomlantiruvçi». National Review jurnalidan Madeleine Kearns filmni «provokatsion va hayajonli» deb atadi va u «bolalar zöravonlikka duçor bölayotgan ekan, ular qayerda va qança bölişidan qatʼi nazar, qolganlar çoralar körişi kerakligini» eslatişini qöşimça qildi.

«Sound of Freedom» butun dunyo böyiça prokatda 250 mln dollar yiğdi, şu jumladan AQŞ va Kanadada 184 mln dollar hamda boşqa hududlarda 66 mln dollar. U 2023-yilda AQŞ va Kanadada eng köp kassa yiğgan filmlar röyxatida öninçi örinni egalladi. 2023-yil avgust oxiriga kelib uni «tarixdagi eng muvaffaqiyatli mustaqil filmlardan biri» deb hisoblaşdi.

AQŞda film 2023-yil 4-iyulda prokatga çiqdi. Ekranlarga çiqişdan oldin oldindan sotuvda 2626 ta kinoteatrda 10 mln dollarlik çipta sotilgan edi. /Film saytining maʼlumotiga köra, film ommaviy axborot vositalarida prokatga çiqqunga qadar deyarli yoritilmagan. Premyera dam oliş kunlarida film 18,2 mln dollar işladi va TOP-10da uçinçi örinni egalladi. «Sound of Freedom»ning muvaffaqiyati köplab ekspertlarni hayratga soldi, ayniqsa u bilan bir vaqtda debyut qilgan «Astral 5: Qizil eşik» (3188 ta kinoteatr) va «Indiana Jones va taqdir ğildiragi» (4600 ta kinoteatr) filmlariga nisbatan atigi 2850 ta kinoteatrda namoyiş etilgani hisobga olinsa.

Film tomoşabinlardan istisnosiz ijobiy şarhlar oldi va bir neça oy davomida Rotten Tomatoesdagi tomoşabinlar reytingi rekord darajadagi 100 foizni taşkil etdi. Baʼzi kino sanoati tahlilçilari filmning muvaffaqiyatini uning kino tomoşabinlariga kam maʼlum bölgan mavzuga murojaat qilganligi bilan izohlaydi. «Bu yana bir misol, qaçonki diniy distribyutor qoidalarni buzib ğolib çiqadi», — dedi Comscore katta tahlilçisi Pol Dergarabedian. «[Bu] şuningdek, ommaviy marketing strategiyasi va diniy auditoriya imkoniyatlaridan foydalaniş foyda olişning juda samarali usuli ekanini körsatadi».

Xristian sayti MovieGuide filmning kutilmagan muvaffaqiyatini uning eng keng omma uçun jozibadorligi va kuçli axloqiy qadriyatlari bilan izohladi. Variety çiptalar xaridorlari orasida ayollar ustunlik qilganini, tomoşabinlarning 50 foizdan ortiği esa 45 yoşdan katta ekanini taʼkidladi. Tomoşabinlarning uçdan bir qismi lotinamerikaliklar edi. CinemaScore söragan tomoşabinlar filmga A+ bahosini qöyişdi, bu diniy mavzudagi filmlar uçun odatiy baho hisoblanadi.

Los Angeles Times gazetasi filmning madaniy uruş doirasiga kirib qolganini taʼkidladi va «filmni qöllaş MAGA olomoni uçun kun tartibidagi masalaga aylandi», deb yozdi. National Post esa filmni mustaqil studiyaning «Gollivudni öz öyinida mağlub etişi»ga misol sifatida körsatdi.

Filmga ilhom bergan narsa amerikalik Tim Ballardning hayoti böldi; u 2013-yilda Içki xavfsizlik xizmatidan (HSI) ketib, mahalliy politsiya bilan birgalikda boşqa mamlakatlarda bolalar savdogarlarini qölga oliş uçun «Yer osti temir yöli» (Operation Underground Railroad) taşkilotiga asos soldi. Filmning kalit voqeasi — Gondurasda fotosessiyaga aldab olib kelingan aka va singil — haqiqatda sodir bölmagan.

Ballard şunday dedi: «Baʼzi narsalar albatta börttirilgan». U jangalga yolğiz özi kiçik qizni izlab bormagan va bu bolani qutqariş uçun odamni öldirmagan. Ballardning sözlariga köra, «Triple Take» operatsiyasi natijasida orolda qullikdan voyaga yetmaganlar ham, kattalar ham ozod qilingan, film esa barça qurbonlarni bola sifatida körsatadi. Ballard öz jamoasi 54 bolani emas, balki yana ikki boşqa joyda 123 kişini qutqarganini aytdi.

Filmda QAnon fitna nazariyalari tilga olinmagan bölsa-da, baʼzi jurnalistlar va odam savdosiga qarşi kuraş böyiça ekspertlar film haqiqiy vaziyatni, yaʼni bolalarning seksual ekspluatatsiyasini börttirib körsatadi va şu bilan QAnon fitna nazariyasini qöllab-quvvatlaydi, deb hisoblaşadi, xususan «dunyoni şayton ibodat qiladigan elitaning asosiy guruhi boşqaradi» degan işonçni. Ham Ballard, ham boş rol ijroçisi Caviezel QAnon harakatining fitna nazariyasini qöllab-quvvatlaşlarini oçiq eʼlon qilişgan.

NPR kanalidagi «All Things Considered» dasturida «Bizga böron yaqinlaşmoqda: QAnon qanday qilib harakat, kult va fitna nazariyasiga aylandi» kitobi muallifi Mayk Rotşild film «QAnonga işonuvçilarga sotiladi, bu hamjamiyat tomonidan qabul qilinadi, boş aktyor esa QAnon hamjamiyatining muhim qismi», deb taʼkidladi.

Ballard filmni QAnon bilan boğlaganlarni tanqid qilib dedi: «Ularning haqiqiy hikoya bilan heç qanday aloqasi yöq. Film haqiqiy hikoyaga asoslangan bölsa, bu aloqani örnatiş juda qiyin». U The New York Times gazetasiga aytdi: «Bu nazariyalarning baʼzilari odamlarga közlarini oçişga imkon berdi, şuning uçun endi bizning vazifamiz — böşliqni haqiqiy maʼlumot bilan töldiriş, şunda faktlarni ulaşiş mumkin böladi».

Variety bilan suhbatda filmning rejissyori Alejandro Monteverde QAnon böyiça ayblovlarga javob berib, ularni «yanglişiş» deb atadi va filmning ğoyasi bolalar seks-savdosi haqidagi yangiliklar syujetidan kelib çiqqanini aytdi, bu syujetni u QAnon harakati paydo bölişidan ikki yil oldin körgan (ssenariy ustida ish 2015-yilda boşlangan). U şuningdek, «siyosat bilan şuğullanadigan va filmga juda yaqin bölgan odamlardan» «uzoqroq turiş» kerakligini taʼkidladi.