«Spartak va Kalaşnikov» — 2002-yilda ekranga çiqqan rus filmi. Bu rejissyor Andrey Proşkinning birinçi filmi bölib, u uçun «Oltin burgut» mukofotini badiiy kinoda eng yaxşi rejissyorlik debyuti uçun oldi. Premyera 2003-yil 16-martda soat 17:05 da «TVS» telekanalida bölib ötdi.
1Rollarda
Ignaty Akrachkov
2Syujet
Film voqealari taxminan 2001-yilda Moskvada röy beradi. Prologda xöjayinsiz sumka bor bozor maydoniga maxsus…
Film voqealari taxminan 2001-yilda Moskvada röy beradi. Prologda xöjayinsiz sumka bor bozor maydoniga maxsus xizmat maşinalari yetib kelgani körsatiladi. Olomon köz öngida sapyor sumkadan çöpon it bolasini olib çiqadi.
Buni yetimxonada yaşovçi Şurka Kalaşnikov köradi, u maktabni şu yerda sirtdan qoldiradi. Şurka itga yaqinlaşib, uni silaydi. Şu paytda metrodan «Spartak» futbol klubining muxlislari çiqadi. It ularga yugurib boradi va Şurka unga Spartak laqabini beradi.
Şurka Spartakni yetimxonaga olib kelib, sevgilisi Vera Dudkinaga, laqabi Çiçiolinaga körsatadi. Ular it tarbiyaçilardan yaşirin bölişi uçun uni hozirça kir yuviş xonasiga joylaştirişga qaror qilişadi. Tarbiyalanuvçilar itga mehr qöyib, Şurka va Çiçiolinaga Spartakni boqişda yordam berişadi. Ammo tuşlik vaqtida nazoratsiz qolgan it qoçib ketadi, yölaklarga siydik qiladi, direktorning xonasiga kirib, uni buzib taşlaydi.
Direktor kim itni yetimxonaga olib kelganini tezda aniqlaydi. U Şurkani xonasini tartibga keltirib, itni haydab yuborişga majbur qiladi. Şurka rad etadi. Tarbiyalanuvçilar Şurkani qöllab-quvvatlab, itga birgalikda ğamxörlik qilişga tayyorliklarini bildirişadi, ammo direktor qatʼiy turadi. Tarbiyalanuvçilarning noroziligi ommaviy janjalga aylanadi. Natijada Şurkani qulfлаb qöyişadi, itni esa qöriqçi hududdan taşqariga çiqarib taşlaydi.
Şurka kiçik yonğin çiqarib, tartibsizlikdan foydalanib yetimxonadan qoçadi, ayollar yotoqxonasidan kimningdir yubkasi, futbolkasi va panamasini olib ketadi. Şu paytdan boşlab u Spartak bilan birga Moskvada sarson-sargardon bölib yuradi.
Spartak aqlli it bölib çiqadi, örgatişga va dressirovkaga yaxşi könadi. Köça sotuvçilari Spartakni boqadi, ammo Şurkani haydab yuboradilar. Yoz böyi Şurka köçalarda gadoylik qiladi, turli muvaffaqiyat bilan: u oğiz garmonida «Keyptaun portida» kuyini çalganda, ötkinçilar unga va itga sadaqa berişadi.
Biroq öğrilik bilan şuğullaniş uni uddalay olmaydi: avval Şurka kiyimini tortib olmoqçi bölgan maktab öquvçisi unga zarba beradi, keyin esa supermarketdan 527 rubllik mahsulot olib çiqmoqçi bölgan Şurkani supermarket qöriqçisi uşlab qoladi. Bu sahnaga guvoh bölgan, Snejana Sergeyevna ismli biznes-ayol Şurka öğirlamoqçi bölgan mahsulotlar uçun tölov qiladi, söngra u bilan va Spartak bilan tanişadi. U şahar taşqarisida elita it mehmonxonasini saqlaydi va Şurkani öziga yordamçi qilib oladi, uni ovqat, kiyim bilan taʼminlaydi va oyiga 50$ maoş tölaydi.
Yuvinib, soç oldirgan va odamlarça kiyingan Şurka yangi joyga tez moslaşadi: Snejana Sergeyevnaning mehmonlariga kah uning öğli, kah jiyani sifatida taniştiradi; xizmatkor Tom bilan til topişib oladi. Biroq bir paytda Tomning eʼtiborsizligi tufayli Spartak mehmonxonaning tört oyoqli mehmonlaridan biri — Dollar laqabli oq pudelni quvib boradi, Dollar Spartakdan qoçib yaşil böyoq solingan çelakka tuşib ketadi. Şundan söng Snejana Sergeyevna zarar körayotganini aytib, Spartakni haydab yuborişga qaror qiladi. Şurka uning maşinasi oldiga yugurib boradi va Snejana Sergeyevna u ovqat va kiyim uçun işlab ulgurmagan bölsa ham, uni Spartak bilan birga ketişiga ruxsat beradi.
Şurka va Spartak yana sarson-sargardon bölib yurişadi. Uç vokzal maydonida ularning özboşimçalik bilan qilgan çiqişini şu atrofda allaqaçon gadoylik qilib yurgan bespanjalar körib qolişadi. Yuzaga kelayotgan janjalni bespanjalarning yetakçisi Çuma laqabli yigit töxtatadi: u tarbiyalanuvçilarini haydab yuboradi, Şurka bilan tanişib, unga qöşilişni taklif qiladi. Şurka avval rad etadi, ammo keyin fikrini özgartiradi, çunki gadoylar orasida raqobat bilan boğliq muammolar bölmasligi kerak deb hisoblaydi.
Butun kuz davomida Şurka va Spartak bespanjalar bilan birga gadoylik qiladi, kiçik öğirliklar qiladi, gazeta sotadi, şişa idişlarni topşiradi. Bir kuni ular tunda yopiq «McDonaldʼs» restoraniga ventilyatsiya orqali kirib, eng kiçik bespanjaning tuğilgan kunini şovqin-suron qilib nişonlaşadi, şu paytda raqib töda kimdir yolğiz qolgan Spartakni öğirlab ketadi. Çuma va uning tarbiyalanuvçilari itni qaytarib olişga rozi bölişadi, ammo qonli töqnaşuvga tayyor bölişlari kerakligini ogohlantirişadi.
Bespanjalar kanalizatsiya kollektoriga sezilmasdan kirib, Spartakni qaytarib olişga muvaffaq bölişadi, ammo qaytiş yölida ularni raqib töda kutib oladi. Zulmatli kanalizatsiya kollektorida şafqatsiz janjal boşlanadi, uning ğalabasini Şurka, Çuma va uning tarbiyalanuvçilari foydasiga Spartak hal qiladi. Yer yuziga çiqqan bespanjalar birinçi qorni körişadi.
Sanitariya şaroitsiz yaşaş tufayli Spartak enteritga çalinadi. Veterinar qimmat dori yozib beradi, ammo Çuma uni sotib oliş uçun umumiy kassadan pul ajratişga tayyor emas. Şunda Şurka Soplyani yaşirinça umumiy kassani olib, birga qoçişga köndiradi. Ular temir yölga yetib borişadi, ammo u yerda Çuma ularni köradi va qayerga va nima uçun qoçayotganlarini tuşunadi. Çuma Soplyani quvib yetadi, Şurka esa Spartakni harakatlanayotgan platformali vagonga çiqarib, özi ham sakrab çiqadi va nomaʼlum yönalişga ketişadi.
Qayergadir tranzit punktida Şurka va Spartak it oziği ortilgan yuk vagoniga kirib olişadi. Şurka kasal Spartakni ovqatlantiradi, özi ham yeydi. Ertasi kuni maʼlum böladiki, poezd xizmat it boqiş harbiy qismiga ketayotgan ekan. Şurka va Spartakni yefreytor Purga uşlab, qism qömondoni polkovnik Yegorov oldiga olib boradi. Şurka halol tan oladi, u gadoylik qilayotganini va kasal itni davolay olmasligini aytadi, ammo otasi Tojikistondagi çegarada halok bölgan deb yolğon gapiradi. Polkovnik Yegorov Spartakni davolaşga va it armiyada foydali bölişi mumkinligini körişga rozi böladi, Şurkani esa tarbiyaga oladi.
Qiş qolgan qismini va bahorni Şurka harbiy qismda ötkazadi, ammo Spartak armiya xizmatiga yaroqsiz bölib çiqadi. Bir neça oy içida u musiqa ostida harakatlanişga va tomoşabop hiylalarni körsatişga odatlanib qolgan, lekin ulardan nima talab qilinayotganini tuşunmaydi. Bir paytda mayor Falkov Şurkaga Yegorov uni Spartak bilan qoldirib, şunçaki boşliqlar oldida obrö orttirgan deb aytadi. Biroq Yegorov haqiqatan ham Şurkaga va Spartakka mehr qöyadi. U Şurkaning haqiqiy tarixini aniqlaydi va haqida maʼlumotni suvorov bilim yurtiga yuboradi. Yozda u yerdan javob keladi, ammo Şurkani bu imkoniyat xursand qilmaydi, çunki bunda u Spartakdan ajralişi kerak böladi. Yegorov tuşuntiradiki, Şurkani «polk öğli» sifatida şunçaki saqlab turişmaydi va endi uning ikki yöli bor: yo suvorov bilim yurtiga, yo yana yetimxonaga.
Şurka va Spartak poyezdda Moskvaga, Yaroslavl vokzaliga qaytib kelişadi. Şurka muzqaymoq sotib olayotganda, ikki şubhali yölovçi uni sumkasi bilan tasodifan turtib yuboradi. Spartak bu sumkaga eʼtibor qaratadi va uni kötargan erkakka taşlanadi. Sumkada portlovçi modda bölib çiqadi. Militsiya terrorçini uşlaydi, ammo uning şerigi masofadan portlatiş qurilmasi bilan olomon orasiga aralaşib, maşinaga ötirib ketişga ulguradi. Şurka buni payqab, Spartakka buyruq beradi.
Spartak tezlik ola olmagan maşinaga yetib boradi, harakat paytida unga sakrab çiqadi va haydovçini böğib taşlaydi. Maşina avariyaga uçrab, bir neça marta ağdarilib, parçalanib ketadi. Voqea joyiga militsiya, maxsus qism va reporterlar yiğiladi. Militsionerlar yiğlab, isteriya holatiga tuşgan Şurkani uşlab turişadi, u Spartak avtohalokatda halok bölgan deb işonadi. Ammo Spartak tirik qoladi va egasi oldiga qaytadi. Reporterlar bola bilan it borligini payqaşadi…
Keyin tomoşabin turli vaqtlarda Şurkaga ğamxörlik qilgan barça kişilarning telefon intervyularidan parçalarni köradi: polkovnik Yegorov, yetimxona direktori, Snejana Sergeyevna. Ularning hammasi Şurkani va Spartakni öz oldiga qaytarişni xohlaydi va ikkalasiga ğamxörlik qilişga tayyorligini bildiradi.
Biroq Şurka bespanjalar oldiga qaytadi. U Çumaga öğirlangan pulning bir qismini beradi. Çuma unga qarşi kayfiyatda emasligini bildiradi va uni Spartak bilan birga yana qabul qiladi.
Epilogda Çuma öz tarbiyalanuvçilari bilan, Şurka Çiçiolina bilan va Spartak boşqa odamlar orasida Arbat böylab yurişadi… öz yöllari bilan.
Filmni yozuv yakunlaydi: «2001-yil holatiga köra Rossiyada 2 000 000 dan ortiq bespanjalar bor. Köça itlarining soni hisobga olinmaydi».
3Saundtrek
«7B» — «Bilaman!…
«7B» — «Bilaman! Böladi!»
Mangol — «Summertime», «S kraya»
Yuliya Çiçerina — «Tu-lu-la», «More», «Blyudtsa»
«Barabanda» — «Bazar yök»
4Mukofotlar
Boş rol ijroçisi Yaroslav Roşçin Moskva şahar taʼlim departamentining diplomi va mukofoti bilan taqdirlangan…
Boş rol ijroçisi Yaroslav Roşçin Moskva şahar taʼlim departamentining diplomi va mukofoti bilan taqdirlangan — «Moskva premyerasi» Birinçi Moskva milliy kino festivalida bolalar uçun eng yaxşi boş rol ijrosi uçun.
5Kadrlar
1
1 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Спартак и Калашников» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.