Sportloto-82

1982-yilning yozida Kostya Lukov (Algis Arlauskas) Moskvadan Yuzhnogorsk (öylab topilgan şahar) tomon poezda ketmoqda. Kupeda yana uç yölovçi bor: spekulyant San Saniç Muraşko (Mixail Pugovkin), turist Mişa Golubev (Andrey Tolşin) va kelinini uçraşişga ketayotgan Tanya Pegova (Svetlana Amanova). Törttalasi bir xil kitobni öqiyapti — Genian Zelyonyning «Ölim qotilligi» detektivini (har birida öz kitobi bor).

Tanişgandan söng Kostya kitobga berilib ketib, tasodifan Tanyaning butun oziq-ovqatini yeb qöyadi va aybini yuviş uçun unga Sportloto lotereya çiptasini sovğa qiladi. Tanya çiptadagi 1, 2, 3, 4, 5, 6 raqamlarini çizib, uni Kostyaga saqlaşga beradi. U çiptani kitobining sahifalari orasiga qöyadi, lekin poezdan tuşayotganda boşqa odamning kitobini olib ketadi.

Yuzhnogorskda yöldoşlar ajraladi: Kostya xolasinikiga (Nina Grebeşkova) yaşaşga ketadi, öşa yerga tasodifan spekulyantlar — San Saniç Muraşko va uning şerigi Stepan (Mixail Koksenov) ham tuşib qolişadi. Kostya va spekulyantlar bir uyda yaşaşayotganini hozirça bilişmaydi (ularning turar joyiga kiriş yöllari turli tomondan). Tanya Pegova kelini Pavel (Denis Kmit) bilan birga, uni vokzalda kutib olgan, «avtomobil köçmançilari töxtaş joyi»ga ketadi. Mişa Golubev esa «Orlinyy priyut» turbazasiga boradi.

Ön kundan söng Kostya gazetadan Tanyaning raqamlar kombinatsiyasi yutuqli çiqqanini va Tanya boş mukofot — 20 ming söm yutganini bilib oladi, ammo uning kitobida çipta yöq. Kitobning sarlavha varağidagi «A. A. Muraşko» yozuvidan u xato bilan boşqa birovning kitobini olganini tuşunadi.

Şu paytda San Saniç ham Tanya 20 ming yutganini bilib oladi va çiptani Kostyaga bergani esida. U Kostyani topib, ultimatum qöyişga qaror qiladi: yo yigit yutuqning yarmini unga beradi, yoki sud bölib qolsa, jim turmaydi.

Birinçi bölib Kostyani San Saniçning şerigi Stepan topadi. U Kostyaning uyigaça yölni kuzatadi va ular San Saniç bilan öşa yerga jönaşadi. Yölda San Saniç, Kostya yutuq haqida hali heç narsa bilmaydi deb işonib, rejasini özgartiradi: çiptani olib, heç kim bilan bölişmaslikka qaror qiladi. Kostya uyda yöq edi, Stepan unga kirib, kitobni topadi, çipta yöq. Kostya qaytib kelib, San Saniçni köradi: şunday qilib ular bir uyda yaşaşini bilib oladi. San Saniç Kostyani öz xonasiga olib kiradi, ular uning kitobini tekşiradi, ammo çipta u yerda ham yöq. Çipta Stepan tomonidan olib ketilganiga işongan San Saniç Kostyaga kitobni xato bilan olganini, sarlavha varağidagi yozuv uniki ekanini tuşuntiradi, Kostyaning kitobini esa kupedagi yöldoşlardan kimdir xato bilan olgan. Kostya öz kitobi Tanya yoki Mişada bölişi mumkinligini taxmin qilib, ularning oldiga borişga qaror qiladi.

San Saniç Stepanni «qiynoqqa» soladi — uni muzlatgiçga boğlab, sotiş uçun olma… apelsinlarni majburan yediradi, çunki şerigi kitobda çipta bölmaganini aytayotgani yolğon deb öylaydi. Ammo uç soatlik qiynoqdan keyin ham Stepan öz gapida turadi va San Saniç kitobda çipta haqiqatan bölmaganini tan olişga majbur böladi.

Kostya Tanyani qidirişga çiqadi, spekulyantlar ham xuddi şunday qiladi, lekin suv yöli bilan. Lagerga yaqinlaşgaç, San Saniç Stepanga çiptani öğirlaşni buyuradi. Stepan yaşirinça qirğoqqa çiqadi, ammo Tanyaning çodiriga yaqinlaşişning özi ham unga nasib etmaydi. Şu orada San Saniç uxlab qoladi va unga tuş körinadi: Stepan çipta bilan qaytibdi, ular quvonib suzib ketişibdi va tez orada yutuqni olişibdi. Ammo tuş uziladi va San Saniç Stepanni unutib, suzib ketişga qaror qiladi.

Lagerga Kostya yetib keladi. Tanyaning kitobida çipta yöq, ular çiptani Mişa Golubevda ekanini tuşunib, Pavelning avtomobilida unga boradi. Stepan ularning suhbatini eşitadi va bir qança boşi berk köçalardan, jumladan tungi yugurişdan va milisa bilan suhbatdan söng, ertasi kuni ertalab San Saniç bilan birga öşa yerga yöl oladi. Turbazagaça spekulyantlarni şoşqaloq mototsiklçi (Roland Sagirişvili) olib ketişga rozi böladi, u töyga şoşilayotgan edi, ammo yölda sovğa — bir şişa şarob tuşib ketadi, u orqaga buriladi va ular çiqqan joyda qolib ketadi. San Saniç va Stepan piyoda yurişga majbur böladi.

Turbazaga yetib kelgan yoşlar Mişaning yaqinda №7 marşrut böyiça ketganini bilib oladi, marşrut tugagaç u Mangal temir yöl stantsiyasiga çiqib, uyiga jönaşi kerak edi. Uni quvib yetiş uçun ular qisqaroq №4 marşrut böylab yölga çiqadi, spekulyantlar esa ularning izidan boradi. Yölda Pavel va Kostya örtasida işonçsizlik sababli nizo kuçayadi, şuningdek, Pavel bilan Tanya örtasida ham kelinining zaharxanda hazillari yoqmagani sababli ziddiyat paydo böladi.

Spekulyantlar Tanya, Pavel va Kostyaning suhbatlarini eavesdrop qilib, Mişa Golubevning poezd jönaş vaqti va sönggi manzilini bilib oladi. Ular oldinga ötib, boş qahramonlarni yöldan adaştirişga qaror qiladi: avval ustundagi marşrut körsatkiçlarini olib taşlaydi (lekin Stepanning eʼtiborsizligi tufayli ular uzoq adaşib, orqada qolişadi), söngra Mangalga qisqa yöldagi osma köprikni yoqib yuboradi (lekin yovvoyi ayiq paydo bölgani uçun aylanib ötişga majbur bölişadi), nihoyat San Saniç oyoği jarohatlangan qilib körsatgan Stepanni yölda qoldiradi (uçalasidan heç kim Stepanni avval yuzidan tanimagani uçun, u raqiblarni uşlab turişi mumkin deb hisoblab), özi esa Mangal stantsiyasiga yöl oladi.

Stepan bilan nima qiliş kerakligi haqidagi bahs davomida Tanya kelini Pavel bilan janjallaşib, natijada Kostya bilan Mangal stantsiyasiga ketadi, Pavel esa «yarador»ning yonida qoladi. Stepanga taniş bölgan mototsiklçi paydo böladi va Pavel undan «yarador»ni kasalxonaga olib borişni söraydi. «Yarador» Stepan yana bir şoşqaloq mototsiklçi bilan aloqa qilişni istamay, qoçib ketadi va mototsiklçi Pavelni stantsiyagaça olib borişga rozi böladi.

San Saniç (piyoda) va Pavel (mototsiklda) bir vaqtda jönab ketayotgan poezdga yetib kelişadi, kupening turli uçlaridan kirib, stolda yotgan Mişaning kitobini körişadi. Ular örtasidagi kuraş paytida şamol çiptani kitobçadan vagon derazasidan uçirib yuboradi. Şunday qilib, San Saniç ham, Pavel ham heç narsasiz qolişadi.

Tanya va Kostya poezd allaqaçon ötib ketayotgan paytda ötiş joyiga çiqişadi. Ammo yoşlar unçalik xafa bölişmaydi, çunki pul bölmasa ham bir-birlarini topganliklari bilan ança boyib ketganliklarini hisoblaşadi. Ular bir-biriga sevgilarini tan olişadi va öpişadi, şu vaqtda Mişaning kupesidan uçgan çipta Kostyaning qölidagi qozonçaga yengil tuşadi.