«Stalnaya baboçka» — rossiyalik detektiv drama, rejissyor Renat Davletyarov ssenariysi Yuriy Korotkov va Natalya Vorojbit tomonidan yozilgan, real voqealarga asoslangan.
Kartina 2012-yilda «Kinotavr» kinofestivalining yopiliş filmi böldi. Rossiyadagi premyera namoyişi 2012-yil 29-oktabrda Moskvadagi «Oktyabr» kinoteatrida bölib ötdi. Kartina 2012-yil 1-noyabrda prokatga çiqdi.
1Rollarda
Darya Melnikova, Anatoly Bely, Daria Moroz
2Syujet
Moskvalik bespritçor Vika Çumakova «Çuma» laqabi bilan, internatdan qoçib, boşqa bespritçor ösmirlar bilan…
Moskvalik bespritçor Vika Çumakova «Çuma» laqabi bilan, internatdan qoçib, boşqa bespritçor ösmirlar bilan birga öğirliklar qilib pul topadi. Parkdagi öğirlikdan keyin ularni politsiya qölga olib, bölimga olib keladi, u yerda politsiya kapitani Grigoriy Xanin işlaydi. U boşqa operativçilar bilan birga voyaga yetmagan qiz bolalarning ketma-ket qotilliklarini tekşirişga urinadi. Usul bir xil: bir xil parkda maniyak ijodga aloqador qurbonlarni poylaydi, ularni kameralar körmaydigan «kör» zonalarda, keçqurun, zörlab böğadi. Xanin maniyakni «tirik yem» bilan tutişga urinadi va «qurbon» sifatida Çumani yollamoqçi böladi; rad etsa, qizni koloniyaga yuborişni vaʼda qiladi. Çuma rozi böladi, lekin tongga qadar bölimdan çiqarib yuborilişi şarti bilan. Şuningdek, u özidan musodara qilingan kapalak piçoqni qaytarişni söraydi.
Çuma tanişi Konstantin (Kostil)ning oldiga boradi — safarda yurgan boy ota-onasining öğli — uning uyida tunaydi va uni blazniş bilan «ayblaş» urinişlari bilan masxara qiladi. Uydagi yaşirin joydan yuz yevro öğirlab, Çuma yöqoladi. Ertalab Xanin bölimda Çumaning qaytişini kutadi. Qiz vaʼdasini bajarmaydi deb deyarli işongan bölsa-da, u qizni navbatçi oldida kutib oladi.
Ehtiyotkorlik tajribasining birinçi kunida Çumaga «xavf tugmasi» va telefon beriladi, u esa özining kapalak piçoğini oladi. Qidiruv natija bermaydi. Çuma qaytib qabul markaziga borişni rad etadi va operativçilar uni bekor Xaninning kvartirasida qoldirişga qaror qiladi. U yerda hali ham uning sevgilisi Tatyana bor, Xanin uni jönatib yuboradi.
Birinçi keçasi Çuma vodka içib, Xaninni bezovta qila boşlaydi. U qizni tongga qadar hammomga qamab qöyadi. Ertalab nonuşta paytida Çuma bundan buyon bunday qilmasligini vaʼda beradi.
Maniyakni izlaş davom etadi. Xanin Çuma bilan kelişa olmasligini anglab, uni qabul markaziga topşirişga qaror qiladi. Qiz tinç bölişini va hamma narsada itoat qilişini vaʼda beradi va Xanin uni qoldiradi.
Keyinroq qiz öz guruhi bilan uçraşa oladi. Bespritçorlar Çumaning politsiya bilan aloqalariga nafrat bilan qaraşadi. Çuma esa börttirib va bezatib, yangi hayoti haqida gapirib beradi. Vaflya laqabli bespritçor Çumani haqorat qiladi, u esa uni urib, ketib qoladi.
Dam oliş kunlari Xanin hamkasblari bilan birga döstlaridan birining tuğilgan kunini nişonlaş uçun tabiatga çiqadi. U Çumani ham olib boradi va bankaga öq uzişni örgatadi. Xanin qönğiroq oladi va döstlaridan şu keçasi Çumani bölimga olib borişlarini söraydi — bugun şanba, Tatyana bilan rejalaştirilgan uçraşuvi kuni.
Şu keçqurun qiz Xaninning hamkasblari bilan maniyakni tutişga ketadi, lekin xavf tugmasini taşlab, telefonni öçirib, yöqoladi. Operativçilar Grigoriyga qönğiroq qilib, Çuma yöqolganini aytadilar. Xanin Tatyanani taşlab, joyidan otiladi. Kvartiraga Çuma kirib, Tatyanaga «yuzma-yuz» uçraşuv ötkazadi: piçoq bilan böğzini kesib, Xanin faqat uniki ekanini va unga uylanişga vaʼda berganini deklamatsiya qiladi. Tatyana isteriya bilan qoçib ketadi. Çuma parkka qaytadi, u yerda uni nomaʼlum şaxs hujum qiladi. Xanin boşçiligidagi patrul hujumçini uşlaydi — bu muhandis Bondarev bölib çiqadi. Hibsga olingan odamni söroq qilişadi, lekin u öziga qöyilgan jinoyatlarni tan olmaydi. Ertasi kuni yana bir qotillik haqida maʼlum böladi.
Çuma Xaninga yordam berişda davom etmoqçi, lekin u uni qabul markaziga qaytarib olib boradi. Çuma Grigoriyni, agar Xanin oxir-oqibat unga uylansa, Tatyanaga qarşi qasos oliş bilan tahdid qiladi.
Çuma ertasi kuni qabul markazidan qoçadi. Konstantin bilan giyohvand dorilarni çekişadi. Keçqurun Çuma metro bekatiga boradi va maniyakni mustaqil ravişda izlaşni davom ettirişga harakat qiladi. Metroda Xaninning ikki hamkasbi navbatçilik qiladi, ulardan biri tajribadan xabardor serjant Tolik. Çuma unga endi «qurbon» rolini öynamasligini aytadi. Xaninga videoregistratorda tasodifiy maşinaning yozuvida maniyak «körinib qolgani» haqida xabar beriladi. Yozuvda maniyak Tolik ekani körinadi. Grigoriy metrodagi politsiya navbatçilik punktiga qönğiroq qiladi. Ikkinçi navbatçidan u Çumaning taşrifi haqida bilib oladi va Çuma bilan Tolik bekatni taxminan ön beş daqiqa oldin birga tark etişganini eşitadi. Politsiyaçilar tutib oliş uçun yölga çiqadi. Xaninning maşinasi oldiga yölga Çuma çiqib keladi, u qonga belangan, qölida qonli kapalak piçoq. Xanin uni quçoqlab, tinçlantiradi. Tolik oğir ahvolda kasalxonaga yotqiziladi.
Biroz vaqt ötgaç, Çuma internatdan ruxsat sörab, bölimga boradi. Xanin band ekanini bahona qilib, u bilan muloqot qilişdan boş tortadi. Çuma operativçilar bilan suhbatda politsiya bilan hamkorlik qilişni davom ettirişni xohlaşini bildiradi. Unga hazil bilan, agar yangi maniyak paydo bölsa, uni çaqirişlarini aytişadi. U ketadi va keçqurun parkda taniş bölmagan qiz bolani poylab, uni öldiriş niyatida turadi, lekin buni uddalay olmaydi. Notaniş qiz özi yolğiz qörqayotgani uçun birga ketişga ruxsat söraydi. Sönggi kadrlarda ular uzoqqa qarab yurib ketişadi.
3Rollarda
Darya Melnikova — Vika Çumakova (Çuma), internatdan qoçgan…
Darya Melnikova — Vika Çumakova (Çuma), internatdan qoçgan bespritçor
Anatoliy Beliy — Grigoriy Xanin, kapitan, operativ politsiya xodimi
Darya Moroz — Tatyana, Xaninning sevgilisi
Pyotr Vins — Pyotr Kosovskiy, operativ politsiya xodimi, Xaninning hamkasbi
Andrey Kazakov — Nikolay Zaytsev, operativ politsiya xodimi, Xaninning hamkasbi
Viktor Nemets — Prihodko
Elena Galibina — Tamara Nikolayevna, katta leytenant, voyaga yetmaganlar işlari böyiça inspektor
Maksim Dromaşko — Tolik, metropolitendagi politsiya serjanti, ketma-ket qotil
Polina Ganşina — Lyudmila, operativ politsiya xodimi
Mariya Naumova — Vafliya, internatdan qoçgan bespritçor
Semyon Treskunov — Karlik, internatdan qoçgan bespritçor
Dmitriy Prişepa — Fikus, internatdan qoçgan bespritçor
Oleg Fedotov — Kostya (Kostil), Çumaning badavlat tanişi
Andrey Lebedev — Bondarev, xizmat safaridagi muhandis, Çumaga hujumda ayblangan
4Tanqid
Film matbuotda ijobiy şarhlar…
Film matbuotda ijobiy şarhlar töpladi:
«Har qanday kutiş va xavotirlarga qarşi, kartina ança muvaffaqiyatli çiqdi — bir tomondan mehribon, qora-kök bölmagan va pastkaş bölmagan, boşqa tomondan esa realistik, şirinsuz va soxta bölmagan.»
«Xalq orasida sevilgan «politsiya triller» janrining qoidalariga şunçalik betözarlik bilan tupurilib, uni melodramaga aylantiriş dadilligi Davletyarovning prodyuserlik loyihalarini emas, balki darhol Koreya kinosini eslatadi. Agar şunday bölsa, bu maqtovdir.»
«Darya Melnikova ahmoqona işonçsiz jinoyatçidan ösmirlik davridagi baxtsiz rus ayolining variantiga aylanadi, muallif esa Anatoliy Beliydan treningda yuradigan vatanimizning Deniel Keyğini yasaşga kirişadi (baʼzi rakurslarda bu deyarli muvaffaq böladi). Ajablanarlisi, bunday vaziyatdan filmda şafqatsizlik faqat ortadi.»
«Biroq bespritçorning sevgisi haqidagi hikoyani işontirib beriş, şafqatsiz va agar kerak bölsa, kapalak piçoqni işga solişga tayyor qizning, sinik opera uçun hamma ham uddalay olmasdi. Davletyarovga bu muvaffaqiyatli çiqdi. Film qahramonlari xulq-atvorida deyarli soxtalik yöq, Çumaning döstlari bilan uçraşuv epizodlari va uning Xaninning sevgilisi bilan «tabiiy muloqoti» (Darya Moroz yaxşi rol öynagan) esa bunday «tomoşabinlar uçun kino» doirasidan umuman çiqib ketadi. Yana bir şubhasiz afzallik — haddan taşqari şirin bölmagan final.»
5Mukofotlar va nominatsiyalar
2012 — «Avans» mukofoti, The Hollywood Reporter Russia jurnalidan — «Eng istiqbolli aktrisa» uçun (Darya…
2012 — «Avans» mukofoti, The Hollywood Reporter Russia jurnalidan — «Eng istiqbolli aktrisa» uçun (Darya Melnikova)
2012 — Ispaniyaning Muestra de Cine Europeo Ciudad de Segovia (MUCES) kinofestivalining tanlov dasturida iştirok
2012 — XVIII Xalqaro «Stalker» inson huquqlari haqidagi filmlar festivali — Hakamlar hayʼatining diplomi (Darya Melnikova)
6Suratga oliş
Kartina syujetining asosida 1991—1995-yillarda Sankt-Peterburgda sodir bölgan voqea yotadi. Öşa paytda…
Kartina syujetining asosida 1991—1995-yillarda Sankt-Peterburgda sodir bölgan voqea yotadi. Öşa paytda ketma-ket qotil Pavel Şuvalov faoliyat yuritgan: u ham metropolitendagi militsiya xodimi bölib, voyaga yetmagan qiz bolalarni öldirgan.
Xaninning dösti Tatyanani dastlab boşqa aktrisa öynagan. Renat Davletyarov uni almaştirişga qaror qildi va u bilan barça sahnalar qayta suratga olindi. Darya Moroz bu rolga tayyorlaniş uçun atigi bir kun vaqt olgan.
Filmdan Xaninning boşliği bilan boğliq butun liniya olib taşlangan.
Filmning asosiy harakat joyi — «Izmaylovskaya» metro bekati va Izmaylovo boği.
Matn: maqola tarjimasi «Стальная бабочка» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.