«Stilyagi» — rus musiqali kinofilmi bölib, 2008-yilda suratga olingan va ekranlarga çiqarilgan. Filmning rejissyori Valeriy Todorovskiy, ssenariy muallifi Yuriy Korotkov edi. Film 1950-yillardagi şu nomli yoşlar submadaniyatining hayotiga bağişlangan. Kinotanqidçilar va mualliflarning özlari filmning janrini myuzikl, musiqali komediya, musiqali tragikomediya va «bayram-film» deb belgilaydi. Syujetning asosida oddiy sovet yigiti Mels Biryukovning hikoyasi yotadi: u «ğoyaviy duşmanlar» orasida döst va muhabbat topadi.
Filmning öziga xosligi — jazz va rok-n-roll uslubidagi «rus roki» hitlaridan tuzilgan musiqiy qatlamidir. Filmda köplab raqs va xoreografik sahnalar bor. Faqat köngiloçar vazifasidan taşqari, kartina dolzarb va dunyoqaraşga oid savollarni ham kötaradi.
1Rollarda
Anton Shagin, Oksana Akinshina, Eugenia Hirivskaya
2Syujet
Film voqealari 1955-yilda Moskvada bölib ötadi. Stalin allaqaçon vafot etgan, lekin şaxsga siğiniş hali…
Film voqealari 1955-yilda Moskvada bölib ötadi. Stalin allaqaçon vafot etgan, lekin şaxsga siğiniş hali Nikita Xruşçev tomonidan foş etilmagan. Poytaxtda «stilyagaçilik» deb atalmiş hodisa paydo böladi. Stilyagilar — jazz va rok-n-rollga qiziqadigan, erkin va yorqin hayot tarzi hamda kiyiniş uslubini tanlagan yoşlardir. Ular «jlob»lar — namunali sovet fuqarolarining kulrang rasmiyatçiligiga qarşi turadi. Ularning turmuş tarzi uruşdan keyingi zerikarli va kambağal sovet turmuşiga keskin zid. Biroq mamlakatda hali ham «ildizsiz kosmopolitizm»ga qarşi kuraş töğrisidagi direktiva amal qiladi. Stilyagilarga qarşi kuraşga komsomol patrullari va druzhinalar jalb etiladi.
Komsomolets Mels Biryukov (Anton Şagin) «komissar» Katya (Yevgeniya Brik) boşçiligidagi navbatdagi reydda iştirok etadi. U stilyagilar dunyosidan bölgan qiz — Polina, yoki Polza (Oksana Akinşina) bilan tanişib, unga oşiq bölib qoladi. Polza Melsni «Brodveyga» (Gorkiy köçasiga) taklif qiladi. Mels «prikid» (zamonaviy kiyim) sotib oladi va «Kokteyl-Xoll» eşigi oldida yangi döstlar topadi.
Vaqt ötişi bilan Fred — stilyagilar orasidagi yetakçi, oltin yoşlar vakili AQŞga stajirovkaga ketadi. Bu safar bölajak diplomat uçun «birinçi qadam» bölişi kerak edi. Melsni komsomoldan çiqarib yuborişadi. U saksofonda çalib, Polza bilan uçraşadi, lekin tasodifan Polza boşqa odamdan homilador ekanini bilib qoladi. Qora tanli bola tuğilgaç, Mels va Polza kommunal kvartiradan çiqib, Polzaning onasi yoniga köçib ötadi. Döst stilyagilar ularni vaqti-vaqti bilan ziyorat qiladi. Lekin tez orada ulardan biri amerikalik plastinka sotib olayotganda «organlar»ga tuşib qoladi, ikkinçisini suvosti kemasida xizmat qiliş uçun olib ketişadi, uçinçisini esa Moskvadan «101-kilometrga» surgun qilişadi. Ştatlardan qaytgan Fred faqat Melsni topadi. Sobiq tusovka yetakçisi Melsga yangi saksofon olib keladi va xabar beradi: Amerikada stilyagilar yöq.
3Rollarda
Saksofonçi-narsisst kamyosida — bu rol ssenariyda şunday nomlangan edi — ekranda «Korallovye rify»…

Saksofonçi-narsisst kamyosida — bu rol ssenariyda şunday nomlangan edi — ekranda «Korallovye rify» svinг-bendining yakkaxon ijroçisi Kirill Suxomlinov paydo böladi. Guruhning boşqa musiqaçilari musiqa asboblarini çaliş sahnalarida aktyorlarning «dublyorlari» bölişgan:
Kontrabasni çaliş sahnalarining barça yaqin planlarini Aleksandr Marixbeyn bajargan, truba klapanlaridagi virtuoz barmoq harakatlari va trubaçining lablarini Anton Zaxarov tanasining qismlari ijro etgan, baraban va tromboni çaliş texnikasining yaqin planlarini esa bizning döstlarimiz — yoş moskvalik jazzmenlar bajarişgan.
Epizodik rollarni belarus guruhi «Tyani-Tolkay» ijro etgan.
Polzaning öğli rolida (yangi tuğilgan va biroz ulğaygan holatda) ekranda bir belarus oilasining bolalari paydo böladi, bu oilaning eri qora tanli.
Fredning itini kartinada ingliz buldogi Filya ijro etgan.
4Syomka guruhi
Valeriy Todorovskiy — rejissyor, ğoya muallifi, libretto muallifi,…

Valeriy Todorovskiy — rejissyor, ğoya muallifi, libretto muallifi, prodyuser
Yuriy Korotkov — ssenariy muallifi
Roman Vasyanov — operator
Konstantin Meladze — kompozitor, musiqiy prodyuser
Sergey Çuprov — tovuş rejissyori
Vladimir Gudilin — badiiy rahbar
Aleksandr Osipov — kostyum rassomi
Irina Melnikova — grim rassomi
Oleg Gluşkov — xoreograf
Leonid Timsunik — xoreograf
Olga Tsipenyuk — kaver-matnlar muallifi
Yevgeniy Margulis — musiqiy maslahatçi, libretto hammuallifi
Irina Tretyakova — ikkinçi rejissyor
Tatyana Talkova — aktyorlar böyiça assistent
Prodyuserlar: Vadim Goryainov, Leonid Lebedev, Leonid Yarmolnik
5Saundtrek
Filmda «Maşina vremeni», «Kino», «Zoopark», «Nautilus Pompilius», «Nol», «Bravo», «Kolibri», «Çayf» va…
Filmda «Maşina vremeni», «Kino», «Zoopark», «Nautilus Pompilius», «Nol», «Bravo», «Kolibri», «Çayf» va «Brigada S» guruhlarining, 1970-1980-yillarga oid hitlari işlatilgan. Şu bilan birga, kartina voqealari 1950-yillarda keçadi. Köpçilik qöşiqlarning matnlari qisman yoki töliq qayta yozilgan va aranjirovkalari özgartirilgan.
«Bugi-vugi» (asl nomi — «Sariq etiklar», instrumental, Yevgeniy Xavtan va «Bravo» guruhi)
«Odam va muşuk» (Fyodor Çistyakov va «Nol» guruhi, asl matn saqlangan), ijrosida Sergey Garmaş
«Men öşa narsaman» («Menga şu tunni ber») (Valeriy Syutkin va «Bravo» guruhi), ijrosida Andrey Birin
«Men bugi-vugini yoqtiraman» (Mayk Naumenko va «Zoopark» guruhi), asli — Mark Bolan va T. Rex guruhi, ijrosida Igor Voynarovskiy
«Playboy» («Mening kiçkina bejbam») (Garik Sukaçyov va «Brigada S»), ijrosida Konstantin Pona
«Qari jazzmen qöşiği» (asli — «Eski kema», Andrey Makareviç va «Maşina vremeni» guruhi), ijrosida Aleksey Gorbunov
«Summertime» (instrumental, Jorj Gerşvin), ijrosida Charli Parker (yozuv), Igor Chernov
«17 yoş» («Hammasi xohlaganingdek bölsin») (Vladimir Şaxrin va «Çayf» guruhi), ijrosida Konstantin Pona
«Sakkizinçi sinf öquvçisi» (Viktor Tsoy va «Kino»), ijroçilar Andrey Birin va Oksana Akinşina
«Unga amerikalik xotin kerak emas» («Kolibri» guruhi), ijroçilar Natalya Gura, Alyona Romanovskaya, Tatyana Reşetnyak, Elvira Solovey; remiks uçun «VIA Gra» guruhi klipi suratga olingan
«Bir zanjirga boğlanganlar» (Vyaçeslav Butusov va Nautilus Pompilius guruhi, asl matn — Ilya Kormilsev), ijrosida Yevgeniya Brik
«Şalyay-valyay» (Vladimir Şaxrin va «Çayf» guruhi, asl matn saqlangan va qöşimça kuplet yozilgan), ijrosida Andrey Birin
«Xayr, ona» («Axloq kodeksi» guruhi, filmga kirmagan) — ijrosida Ani Lorak
«Moskva çiroqlari» («Men bilan böl») (Janna Aguzarova va «Bravo» guruhi, asl matn saqlangan, filmga kirmagan; vals ritmidagi kuy parkdagi raqslarda, filmning boşida eşitiladi)
Musiqiy işlov: Konstantin Meladze. Aranjirovka: Yuriy Şeprta, Maksim Gladetskiy. Matnlarni qayta işlaş: Olga Tsipenyuk.
6Oldingi voqealar
1970-yillarning oxiri — 1980-yillarning boşlarida jamiyatda «stilyagilar» submadaniyatiga qiziqiş ortdi. Bu,…
1970-yillarning oxiri — 1980-yillarning boşlarida jamiyatda «stilyagilar» submadaniyatiga qiziqiş ortdi. Bu, avvalo, Anatoliy Vasilyev tomonidan Viktor Slavkinning «Stilyagining qizi» pyesasi asosida Moskva K. S. Stanislavskiy nomidagi drama teatrida sahnalaştirilgan «Yoş odamning katta qizi» spektakli (1979) tufayli böldi. Spektakl Moskva madaniy hayotida voqea böldi.
Valeriy Todorovskiy şu paytda VGIKning ssenariy bölimida öqirdi. U doim musiqali kino suratga olişni orzu qilardi. Bunday kino uçun mos syujet qidirib, köplab mavzularni körib çiqdi. Vasilyevning qöyilişini körgaç, u stilyagilar madaniyatiga qiziqib qoldi va ular haqida qöşimça maʼlumot izlay boşladi, stilyagilar hayotidan olingan hikoya musiqali film formatiga yaxşi mos tuşişi mumkinligini öziga qayd etdi.
Keyinroq, 1980-yillarning örtalarida 1950—60-yillar bitiga uslubiy yaqin musiqa ijro etuvçi «Bravo» guruhi paydo böldi. Sahna obrazida ular ham stilyagilarning romantiklaştirilgan estetikasidan foydalanib, juda maşhur bölib ketdi. Asta-sekin Todorovskiy «stilyagilik» mavzusi myuzikl uçun aynan kerakli mavzu ekaniga işonç hosil qildi: u maşhur, yangi va tomoşabinlar tomonidan yaxşi qabul qilinadigan edi. Eng muhimi, bu mavzuda musiqa mustaqil qahramonga aylanadi, bu esa janr uçun eng mos keladigan xususiyat edi.
Bir munça vaqt ötib, Todorovskiy ğoyasini taniş ssenariy muallifi Yuriy Korotkovga aytdi, u esa işga katta havas bilan kirişdi. Ssenariy 2000-yillar boşiga kelib tayyor böldi. U şunday yozilgan ediki, musiqiy-xoreografik raqamni deyarli har qanday epizodga, jumladan kommunal oşxona yoki komsomol yiğilişi kabi ğayrioddiy muhitga ham kiritiş mumkin edi, va oxirida şunday ham qilindi. Film ustida işlaş jarayonida ssenariy Todorovskiy tomonidan sezilarli darajada qayta işlandi, köplab «matnli» sahnalar musiqiy raqamlar bilan almaştirildi. Şu sababli titrlarda, ssenariy muallifi Yuriy Korotkovdan taşqari, «libretto muallifi» — Valeriy Todorovskiy ham körsatilgan. Film aynan 2006-yil örtalariga kelib Todorovskiy tomonidan yakunlangan uşbu librettoga asosan suratga olindi, asl ssenariyga emas.
Kartina qiymatini baholagan Todorovskiy loyihaning juda murakkab va ulkan ekanini tuşundi, uni prodyuserlik qilişga jurʼat etadigan odamni topiş esa muşkul edi. Ssenariy beş-olti yil davomida «stol tortmasida» yotdi.
2005-yil noyabrida Valeriy Todorovskiy, Dmitriy Meskhiyev va media-menejer Vadim Goryainov «Qizil öq» kinokompaniyasiga asos soldi, u jumladan «stilyagilar» haqida film işlab çiqariş uçun taşkil etilgan edi. 2006-yilda kompaniyaning hammuassisi senator va biznesmen Leonid Lebedev böldi. Şaxsiy mablağlardan taşqari, kompaniya taşqi investorlarning sarmoyasini ham jalb qildi. Xususan, «Stilyagilar»ni işlab çiqariş va tarğib qilişni milliarder Mixail Proxorov qöllab-quvvatladi (unga titrlarda «alohida minnatdorçilik» bildirilgan). Filmning mustaqil prodyuseri taniqli aktyor va şou-biznes arbobi Leonid Yarmolnik böldi, u avval ham Valeriy Todorovskiyga «Mening ögay akam Frankenşteyn» (2004) kartinasini tayyorlaşda yordam bergan edi.
7Kasting
Moliyaviy muammolar hal bölgaç, Todorovskiy loyihani darhol işga tuşirdi. Vaqt körsatganidek, bu qaror töğri…
Moliyaviy muammolar hal bölgaç, Todorovskiy loyihani darhol işga tuşirdi. Vaqt körsatganidek, bu qaror töğri böldi, çunki kartina ustidagi işlar tugaşi bilanoq jahon moliyaviy inqirozi boşlandi va şunga öxşaş narsani suratga oliş imkoniyati nomaʼlum muddatga çözildi. Saralaş körigi ötkazildi va boş rollar uçun yoş aktyorlardan jamoa yiğildi. Boş ayol rol — Polli uçun Yekaterina Vilkova sinovdan ötdi, lekin oxir-oqibat unga Betsi «qöğirçoği» roli tegdi. Polşa aktrisasi taklif etildi, lekin boşqa aktyorlar orasida u «begona» körinib qoldi. Todorovskiy Oksana Akinşinaga sinov berişni taklif qilganda, film ustida ish allaqaçon töliq avj olgan edi. Şunday qilib, Oksana taklif etilgan «yulduz» maqomida böldi: undan va Yekaterina Vilkovadan taşqari, tasdiqlangan yoş aktyorlarning hammasi debyutçi edi. Syomka uçun Oksana uzun soçini östirib, blond rangga böyaşiga töğri keldi.
Aktyorlar jiddiy tayyorgarlikdan ötişdi, nafaqat qöşiq aytiş va xoreografiya mahoratida. Xususan, Anton Şagin maxsus saksofon çaliş darslarini oldi, Igor Voynarovskiy esa 20 kilogramm vazn qöşişiga töğri keldi.
Biroq keyinçalik ijodkorlar texnik va ijodiy xarakterdagi yangi muammolarga duç kelişdi. Asosiysi — musiqiy material yöqligi böldi. Kompozitor izlaş çözildi, syomkalar doimiy ravişda keçiktirildi, aktyorlar tarkibini yöqotiş xavfi paydo böldi, çunki aktyorlarni işsiz uşlab turiş mumkin emas edi. Kompozitor va musiqiy prodyuser Konstantin Meladze kartina taqdiri tilga osilib turgan paytda loyihaga qöşildi. Lekin saundtrek yoziş uçun unga vaqt kerak edi. Meladze musiqa ustida işlayotgan paytda Todorovskiy majburiy tanaffus davomida — bu tanaffus oxir-oqibat butun bir yilga çözildi — jamlangan aktyorlar bilan sodda filmni suratga olişga qaror qildi.
8«Qisqiçlar»
Todorovskiy yoş qahramonlar triller ssenariysini tanladi, bu ssenariy boşqa rejissyor uçun möljallangan edi,…
Todorovskiy yoş qahramonlar triller ssenariysini tanladi, bu ssenariy boşqa rejissyor uçun möljallangan edi, u esa undan voz keçgan edi. Bu hikoyada giyohvandlik muammosi kötarilgan edi, filmga Rossiya Narkonazorat davlat qömitasi qisman mablağ ajratdi. Asosiy syomkalar 2006-yil yozida Rostov-na-Donuda bölib ötdi va atigi ikki oy davom etdi. Şunday qilib, rejalaştirilmagan «Qisqiçlar» kartinasi paydo böldi. Bu filmda aktyorlarga «Stilyagilar»dagi qahramonlaridan butunlay farq qiladigan rollar tuşdi. Masalan, Anton Şagin «Qisqiçlar»da şafqatsiz qotilni öynadi, bu lirik stilyagi Melsga qarama-qarşi edi.
Triller örtaça muvaffaqiyat qozondi, lekin öz asosiy vazifasini bajardi — jamoa saqlab qolindi, bundan taşqari, debyutçi aktyorlar asosiy loyiha oldidan birga işlaş imkoniyatiga ega böldi.
9Maşqlar. Xoreografiya
Todorovskiyning sözlariga köra, Rossiyada yuqori malakali xoreografiya ustalari köp, lekin raqsni sahna…
Todorovskiyning sözlariga köra, Rossiyada yuqori malakali xoreografiya ustalari köp, lekin raqsni sahna maydonidan emas, balki kino tilidan kelib çiqib tuza oladigan ustalar deyarli yöq.
Musiqali kino anʼanasi yöqolgan, va uni qanday suratga oliş kerakligini heç kim bilmaydi. Menimça, bu anʼana Mixail Grigoryev va Grigoriy Aleksandrov davrlaridayoq uzilgan. Baʼzi urinişlar bölgan, lekin men gap dʼArtanyan otda ötirib qöşiq aytgani haqida emas, balki aktyorlar haqiqatan ham qöşiq aytadigan va raqs tuşadigan filmlar haqida bormoqda. Anʼananing yöqligi har doim hamma narsani noldan öylab topiş kerakligini anglatadi.
Todorovskiy Nyu-Yorkda uç hafta yaşadi, tajriba orttiriş va Amerika mutaxassislarini taklif qiliş umidida. Lekin unga mos va böş odamlarni topiş muvaffaqiyatsiz böldi. Brodveyda bir neça myuziklni körgaç, Todorovskiy ularning mahoratiga oid yetib bölmas daraja haqidagi afsona haqiqatga töğri kelmasligini angladi: uning fikriça, yuqori professionallikka qaramay, u yerda oçiqdan-oçiq yomon qöyilişlar köp. Todorovskiy hamma narsani özi qilişga qaror qildi. Qaytib kelgandan söng, kelajak kartinaning mualliflari eski Gollivud musiqali filmlarini qayta körib, örganişga kirişdilar: Fred Astair, Jin Kelli va klassik Bob Fosse asarlari. Valeriy Todorovskiyning özi aytişiça, u taniş bölmagan odamlar bilan işlaşning noaniq istiqbolidan köra, «haqiqiy ustalarning energiyasi va isteʼdodi bilan töyinişni» afzal körgan.
Bir yil izlanişdan söng Todorovskiy filmda işlaşga vaqt ajratişga rozi bölgan ikki xoreografni — Oleg Gluşkov va Leonid Timsunikni topdi. Ikkalasi ham teatr mutaxassislari edi va kinoxona maydonçasida işlaş tajribasiga ega emas edi, şuning uçun kino raqs usullarini işlab çiqişda ularga boşqa syomka guruhi aʼzolari — kino professionallari ham yordam berişdi. Raqsçilarning harakatlari kadrda tabiiy körinişi uçun ularni soddalaştiriş, teatr raqsi plastikasiga nisbatan aniqroq qiliş kerak edi. Bundan taşqari, «stilyagilar raqsi» degan uslub heç qaçon mavjud bölmagan. Xoreograflar va butun syomka guruhi buggi-vugi va boşqa uslublarni uzoq örganişga, kerakli çizmani topiş uçun ularni birlaştirişga töğri keldi.
Syomkalar boşlanişidan oldin olti oy maşq davri ajratilgan edi. Leonid Yarmolnik Şukin nomidagi bilim yurti rahbariyati bilan kelişib, ular maşqlar uçun xona taqdim etişdi va şu vaqt davomida aktyorlar haftada bir neça marta oynali maxsus zalda maşq qilişdi.
Şuningdek, Rossiyada myuzikl janriga yönaltirilgan professional raqsga tuşuvçilar va qöşiqçilar topilmadi. Bularning barçasi jamoada katta «kadrlar almaşinuvi»ga olib keldi: köpinça sahnada yaxşi işlaydigan artist kadrda umuman işlay olmasligi maʼlum bölardi. Maşqlar sekin va qiyin ötdi. Yarim yildan söng raqsga tuşuvçilarning yarmi truppani tark etdi va yangilarini izlaşga töğri keldi, tayyor xoreografik raqamlar dekoratsiyalarga joylaştirilganda esa maʼlum böldiki, tayyorlangan işlarning 70 foizgaça yaroqsiz ekan. Yana özgartirişlar kiritişga töğri keldi.
Rejissyorlik va operatorlik nuqtai nazaridan, syujetning rivojlanişida asosiy qiyinçilik «nasriy» dialoglar va musiqiy raqamlar — qahramonlar qöşiq ayta boşlaydigan va raqs tuşa boşlaydigan paytdagi tabiiy ötişlarni «topiş» edi.
10Filmning musiqiy hamrohligi
Filmning musiqiy yeçimini topiş jarayoni umumiy hisobda uç yil davom etdi va bu ijodkorlar uçun xoreografiya…
Filmning musiqiy yeçimini topiş jarayoni umumiy hisobda uç yil davom etdi va bu ijodkorlar uçun xoreografiya qöyişdan ham oğirroq, eng qiyin vazifa böldi.
Valeriy Todorovskiyning taʼkidlaşiça, Rossiya kinosida myuzikl anʼanasi yöq: hit yarata oladigan kompozitorlar yöq, garçi köpçilik yaxşi musiqa yozsa-da. Rejissyor turli kompozitorlarga murojaat qildi. Köplab maşhur filmlar saundtreklari muallifi Aleksey Rybnikov bir neça yil oldindan band edi. Boşqa köpçilik iştiyoq bilan rozi böldi, lekin har safar bu ular uçun ortiqça qiyin vazifa bölib çiqdi va ular rad etişdi.
Keyingi taklif arxiv yozuvlaridan — 1930—1950-yillardagi musiqadan, yaʼni «stilyagilar»ning özi tinglagan musiqadan foydalaniş edi. Lekin «stilyagilar»ning öz musiqasi yöq edi, butun musiqa xorijiy edi va Todorovskiy eski amerikalik qöşiqlar asosida zamonaviy rus myuziklini yaratiş bemaʼni deb hisobladi. Bu ğoyadan ham voz keçişga töğri keldi.
Şu paytda Todorovskiy rok-musiqaçi Yevgeniy Margulis bilan faol muloqotda edi va u rejissyorga 80-yillardagi rok merosiga eʼtibor qaratişni maslahat berdi:
Margulis menga disklar olib kelardi, men tinglardim va bu mutlaqo töğri tanlov ekanini tuşunardim. Birinçidan, dunyoqaraş jihatidan rus rokini yaratgan odamlar stilyagilarga juda yaqin edi. Ikkinçidan, ular ham özgaça bölişni xohlaşdi, bu ham kontrmadaniyat. Uçinçidan: bular stilyagilarning bolalari edi. Tsoy va Butusov avlodi ellik yillarda buggi-vugi tinglagan odamlardan tuğilgan. Hammasi bir-biriga töğri keldi.
Mualliflar «rus roki»ni tanladi, baʼzi kompozitsiyalardan foydalaniş huquqlari sotib olindi. Biroq ularni şunçaki ijro etişning özi kifoya qilmasdi, hikoya ham aytiş kerak edi. Şu sababli köplab qöşiqlarning matnlari özgartirildi — bu işni moskvalik şoira Olga Tsipenyuk bajardi, u ilgari Margulisning yakkaxon loyihasi va «Maşina vremeni» guruhi uçun bir neça matn yozgan edi. Baʼzi matnlar butunlay qayta yozildi, lekin refrenlar (qöşiqning takrorlanuvçi qismlari) özgarişsiz qoldirildi, hatto ularning matni ekrandagi voqealar bilan boğliq bölmagan holatlarda ham (masalan, Viktor Tsoyning «Sakkizinçi sinf öquvçisi»).
Eng oğir vazifa «rus roki» hitlariga yangi aranjirovkalar yaratiş edi. Mos kompozitor izlaşda bir yil ötdi, nihoyat, umidsizlikka tuşgan mualliflar Konstantin Meladzega yöl oldi. Meladze Todorovskiy taklifini qabul qildi va sinov uçun Kiyevdagi studiyasiga musiqaçilar va Sergey Garmaşni taklif qildi, ular bilan uç hafta davomida «Odam va muşuk» kompozitsiyasini yozişdi. Todorovskiyga natija yoqdi va Meladze kinoga musiqa ustida ikki yarim yil işladi, şuningdek, filmning musiqiy prodyuseri sifatida çiqiş qildi. U aktyorlar bilan ham işladi, ular öz qahramonlari uçun özlari qöşiq aytişga majbur bölişdi, jumladan qöşiq aytişga mutlaqo qobiliyati yöq bölganlar ham bor edi:
…Bizning musiqiy prodyuserimiz Konstantin Meladze — şunday odamki, u hatto stulni ham qöşiq aytişga majburlaydi. Garmaşning qanday qöşiq aytganini öz közim bilan kördim. U şunçalik kuylab ketdiki, uni töxtatib bölmasdi… Men uçun bu juda muhim edi va aytişim mumkinki, hamma özi qöşiq aytadi. Garmaş özi kuylaydi, Gorbunov kuylaydi, barça yoşlar kuylaşadi. Yankovskiy afsuski, qöşiq aytişni bilmaydi, lekin u raqsga tuşadi. Hamma hamma narsani özi qiladi.
Konstantin Meladze zamonaviy kino-myuzikl janri bilan kam taniş va uni rus kinosi uçun tabiiy emas deb hisoblaydi. Todorovskiydan farqli ölaroq, Meladze kartinani myuzikl emas, balki musiqiy komediya deb ataydi, lekin u, rejissyor kabi, uni «Quvnoq yigitlar» yoki «Volga, Volga» kabi filmlar bilan soliştiradi. Şunday qilib, rejissyor va kompozitorning myuzikl janri haqidagi tasavvuri turliça.
Konstantin Meladze yozgan aranjirovkalar asosan jazz va rok-n-roll uslubidagi işlovlardir, lekin ular orasida, masalan, «Nautilus Pompilius» rok-guruhining «Bir zanjirga boğlanganlar» qöşiğining rep variant ham bor.
Konstantin Meladzening xizmati tufayli loyihaga u prodyuserlik qilayotgan pop-guruh «VIA Gra» jalb etildi. Guruh ijrosida «Kolibri» guruhining «Unga amerikalik xotin kerak emas» kompozitsiyasining kaver-versiyasi yozildi.
11Davr mosligi
Keyingi masala — kartinadagi tasvirning tarixiy davrga badiiy işonçliligi masalasi böldi. Hali ssenariy…
Keyingi masala — kartinadagi tasvirning tarixiy davrga badiiy işonçliligi masalasi böldi. Hali ssenariy yaratiş bosqiçidayoq mualliflar maşhur «stilyagilar» bilan, birinçi navbatda, maşhur jazzmen Aleksey Kozlov bilan maslahatlaşgan edi. Şuningdek, Todorovskiy kutilmaganda Internetda köplab qiziqarli maʼlumotlar topdi.
Avvaliga qahramonlarning taşqi körinişini iloji boriça tarixiy haqiqatga yaqinlaştiriş qarori qabul qilindi. Kostyum rassomi Aleksandr Osipov tomonidan 50-yillarda sovet fuqarolari, jumladan «stilyagilar» kiygan kiyimlar qayta yaratildi. Maʼlum böldiki, haqiqiy «stilyagilarning» kiyimlari boşqa odamlarning kiyimidan unçalik keskin farq qilmagan, va bugungi tomoşabinlarga ularning ekstravagantligi tuşunarsiz bölib körinadi. Mualliflar ular örtasidagi farqni körsatiş uçun giperbolaga murojaat qilişga majbur böldi. Ikkala tomonning taşqi körinişi kuçli börttirilgan. Filmdagi «jlob»lar hammasi kulrang kiyingan, stilyagilar esa «rangli», va bu jihatdan ular öşa davr karikaturalari qahramonlariga köproq öxşaydi, haqiqiy prototiplariga emas.
Bu ku film stilyagilar haqida ham, musiqa haqida ham emas, bu erkinlik şaroitida ozod böliş imkoniyati haqidagi filmdir… Men uçun eng muhimi aynan şu edi, mayda nozik jihatlar emas… Agar öşa vaqtda biror kişi bizdagi kabi kiyimda çiqsa, uni darhol militsiya bölimiga emas, töğri Lubyankaga olib ketişardi. Lekin tomoşabin uçun bu işonarli körinadi, çunki u farqni köradi.
Jami aktyorlar va massovka uçun 800 ta kostyum tikildi.
Şu bilan birga, davrdan butunlay uzoqlaşiş mumkin emas edi. Tomoşabinga ötmişdan baʼzi yöl-yöriqlar beriş kerak edi. Bunday yöl-yöriqlar sifatida mualliflar filmga öşa davrning yoşlar slengini kiritdilar, u qahramonlar tomonidan juda aniq takrorlangan; şahar köçalari, ayniqsa «Brodvey» (Gorkiy köçasi) körinişi ham juda puxta işlab çiqildi, dekoratsiyalar, drapirovkalar va kompyuter grafikasi yordamida.
Minskdagi syomkalar vaqtida guruh komission dökonlardan va mahalliy aholidan rekvizit sotib oldi: sumkalar, paypoqlar, ştrixlar, köylaklar, xalatlar, lampalar va 50-yillarga oid kitoblar. Aktyorlar va aktrisalar deyarli doim sahna kostyumida yurişdi, hatto syomka maydonçasidan taşqarida ham. Syomkalar uçun ular uruşdan keyingi uslubdagi içki kiyimni ham kiyişdi, garçi u odatda kadrda körinmasa-da, — qahramonlarini yaxşiroq his qiliş va davrga şönğiş uçun. Oksana Akinşinaning sahna garderobida önga yaqin retro köylak bor edi.
Şunday qilib, mualliflar XX asrning 50-yillardagi Moskvasiga parallel reallik yaratdilar, Korotkovning sözlariga köra, u juda noişonçli, lekin bugungi tomoşabin uçun juda işonarli.
Matn: maqola tarjimasi «Стиляги (фильм, 2008)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.