Stories About Lenin

Ssenariy: M. Volpin, N. Erdman

1917 yil iyun. Hokimiyatni Muvaqqat hukumat egallagan. Vladimir Lenin xonadoniga Yakov Sverdlov keladi. U Leninga «Pravda» gazetasi tahririyatining tor-mar qilinganini va Markaziy komitetning uni noqonuniy holatga ötkaziş qarorini xabar qiladi. Lenin bilan Sverdlov uydan çiqib ketişadi. Şu zahoti xonadonga yunkerlar kirib keladi. Soldat Muxin ofitserlarning nega Lenin xonadonida şunçalik ğazab bilan yugurib yurganini tuşuna olmaydi. Leninning opasi Mariya Ulyanova unga birodari haqida, oddiy xalqning baxti uçun kuraşayotgani haqida gapirib beradi. Lenin esa Muvaqqat hukumat itlaridan yaşirinib, Razliv hududida, kulbada yaşiradi. Ofitserlar uning turgan joyini bilib olişga muvaffaq böladi. Muxin ofitserlardan oldin yetib borib, keyin Leninni ogohlantirişga qaror qiladi. U kulbaga şoşiladi. Döstlari Iliçni allaqaçon olib ketganini bilmay, Muxin kulbada yotgan fin dehqonini Lenin deb oladi va unga yaqinlaşib kelayotgan xavf haqida, özining aççiq va nosoz hayoti haqida gapirib beradi.

Ssenariy: Ye. Gabriloviç

1923 yil. Oğir kasal Lenin Gorkiga olib kelinadi. Uning yonida navbatçi hamşira — komsomolka Sasha turadi. Şaxsiy qöriqlaş boşliği Saşaga Iliçning yoniga begona heç kimni kiritmaslikni tayinlaydi. Qiz bu talablarni diqqat bilan bajaradi. Lenin iltimos qilib, Saşani özining kuyovi — elektrotexnik Kolya bilan uçraştiradi, Lenin undan radiopriyomnikni tuzatib berişni söraydi. Kolyadan Lenin partiyada muxolifat faollaşganini, fraksiyalar erkinligi va partiya intizomini bekor qilişni talab qilayotganini bilib oladi. Iliç darhol zavodga jönab, u yerda bahs-munozara davom etayotgan edi, işçilarni muxolifatga qarşi kuraşga çaqirib nutq sözlaydi, ammo şu safardan keyin uning soğliği yomonlaşadi. Atrofdagilar Leninni xalq bilan muloqotdan mahrum etib bölmasligini tuşunib yetadi. Uning oldiga işçilar, dehqonlar kela boşlaydi. Bir delegatsiya bilan Lenin, hozir sex ustasi bölib qolgan sobiq soldat Muxinni ham qabul qiladi. 1924 yil 21 yanvarda Krupskaya eriga Jek Londonning «Hayotga muhabbat» hikoyasini öqib beradi. Lenin kreslosiga suyanib tinglaydi. Keyin uning qöli holsiz pastga tuşadi va sukunatni uning çinqiriği yorib yuboradi. Lenin vafot etadi.

Dastlab filmda uçta hikoya bölişi rejalaştirilgan edi. Birinçi hikoya 1917 yil iyun oyida, Lenin Razlivda yaşirinib yurgan paytda, ikkinçisi 1920 yilda, uçinçisi esa 1923—1924 yillarda Gorkida, uning hayotining sönggi oylari haqida bölişi kerak edi. Ikkinçi hikoyani suratga oliş uçun surat guruhi hatto «Mosfilm» paviloniga Kremldagi Lenin kabinetining aniq nusxasini qurgan edi. Keyinçalik film yaratuvçilari ikkinçi hikoyadan voz keçişga qaror qilişdi va natijada hikoyalar soni ikkita böldi.

«Kinomexanik» jurnalining 1958 yil aprel sonida film rejissyori Sergey Yutkeviç yozişiça, filmda işlaşdan oldin surat guruhi Leninni xalqqa, unga yaqin turgan işçilar, dehqonlar va soldatlarga yaqin qilib körsatiş vazifasini qöygan. Şuningdek, ular Vladimir Iliç hayoti va faoliyati bilan boğliq materiallarni puxta örgangan hamda uni bilgan odamlar bilan suhbatlaşib, ularning xotiralarini diqqat bilan tinglagan.

Yutkeviç Lenin rolini Maksim Ştrauh ijro etişini istagan edi, u avval ham ular «Qurol kötargan odam» va «Yakov Sverdlov» filmlarida birga işlagan edi. Rejissyor aktyor bilan qayta uçraşganida unga masʼuliyatli vazifa qöydi — rahbarning «içki olami» xususiyatlarini oçiş, şu bilan birga taşqi öxşaşlikka çeklanmaslik va ekrandagi narsalarni takrorlamaslik. Ştrauh bilan işlaşda ular har qanday tantanavorlik va rasmiylikdan qoçişga intilgan, köp qimmatli narsalarni esa Nadejda Krupskayaning 1937 yil 13 dekabrda «Pravda» gazetasida çop etilgan «Oktyabrga bağişlangan pyesalar haqida» maqolasidan olişgan. Uning ayrim sözlari boş rol ijroçisiga Vladimir Iliç xarakterini çuqurroq tuşunişga yordam bergan.

Film reallik sodir bölgan joylarda suratga olingan — Leningradda, Razlivda va Gorkida. Kulbadagi sahnalarni suratga oliş uçun surat guruhi haqiqiy kulbadan bir kilometr narida öxşaş manzarani topib, kulbaga öxşaş dekoratsiya qurgan. Lenin zavodda partiya yiğilişi sahnasini Moskva «Vladimir Iliç nomidagi zavod»ning zargarlik sexida suratga olişgan, massovkada esa korxona işçilari iştirok etgan.

1958 — Karlovy Varydagi XI Xalqaro kinofestivalning mukofoti Leninning öziga xos, taassurot qoldiradigan va çuqur insoniy obrazi uçun (Maksim Ştrauh).

1959 — Butunittifoq kinofestivalining faxriy diplomi (Maksim Ştrauh, Sergey Yutkeviç).

1959 — Adabiyot va sanʼat sohasidagi Lenin mukofoti. Mukofotni aktyor Maksim Ştrauh V. I. Lenin rolini ijro etgani uçun oldi.

Rollarda:

Epizodlarda:

Surat guruhi: