Sullivan's Travels

Yoş va allaqaçon tanilgan Gollivud rejissyori Jon Salliven prodyuserlariga bedarorlik va azob-uqubat mavzusiga oid yangi film loyihasini taklif qiladi. Javoban prodyuserlar qahramonga, uning özi heç qaçon qaşşoqlik nima ekanini bilmaganini va demak, haqiqiy va munosib film suratga ola olmasligini aytişadi. Salliven esa özining fikriça dahoyi ğoyaga ega böladi: kiyimini almaştirib, çöntagida 10 sent bilan sarsonlikka çiqiş. Prodyuserlarning rejadan voz keçiş haqidagi iltimoslariga quloq solmay, bir kuni ertalab Jon xizmatkor yordamida öziga kiyim tanlab, yölga çiqmoqçi böladi. Biroq kelgan prodyuserlardan u poyabzaliga ehtiyot yuzasidan şaxsni tasdiqlovçi guvohnoma solib qöyilganini va uning ortidan doimo avtobus yurişini bilib oladi; avtobusda jurnalist, fotograf, oşpaz va boşqa bir qator xodimlar böladi. Ularning maqsadi qahramonning harakatlarini kuzatib, uning sayohati haqida öziga xos xronika yuritişdir. Bundan norozi bölgan Salliven rulda bola ötirgan maşinani töxtatib, katta tezlikda taʼqibçilaridan qutulişga urinadi, bu esa bir qator komik vaziyatlarga olib keladi. Töxtagaç, Jon jamoa bilan kelişadi: agar ular yana biror mojaroga tuşmoqçi bölmasa, Las-Vegasga borişsin, u ham vaqt ötib öşa yerga yetib boradi.

Vdovaning uyiga işçi bölib yollanib, köp ötmay Salliven tunda, yolğiz ayolning tirkaşlariga çidolmay, uning uyidan qoçib ketadi. Yölda kimningdir maşinasiga ötirib Gollivudga yetib boradi, u yerda kafeda kambağalga öxşab kiyingan uni çiroyli blondinka nonuştaga taklif qiladi. Suhbat davomida Jon qizning aktrisa bölişga urinib muvaffaqiyatsizlikka uçraganini, uy-joysiz qolganini va endi uyiga qaytmoqçi ekanini bilib oladi. Ketib qolgan dösti rejissyor nomidan u qizga öz uyini taklif qiladi, ammo blondinka rad etadi. Şunday bölsa-da, Salliven taslim bölmaydi va qizdan kutib turişni sörab, bir ozdan keyin öşa döstiniki deb aytgan qimmat avtomobilda qaytib keladi. Köp ötmay ular politsiya tomonidan uşlanadi, çunki maşina öğirlangan deb eʼlon qilingan edi. Özini va yangi tanişini qutqarib olgaç, uyga qaytayotib Salliven qizga haqiqatda kim ekanini tan oladi. U sarsonlikni davom ettirişga qaror qiladi, lekin kutilmaganda qiz uning tajribasiga faol qiziqiş bildiradi va Sallivenni özi bilan olib ketişga köndiradi.

Biroz vaqt ötgaç, ikkalasi ham sarsonga öxşab kiyinib, sovuq va badböy vagonda Las-Vegasga yetib boradi. Bir muddat köçada, söngra kambağallar uçun möljallangan boşpanada tunab, u yerda rejissyorning poyabzalini öğirlaşgaç, ular uyga qaytişadi. Obrazdan butunlay ajralişdan oldin Jon 1000 dollarlik pulni beş dollarlikka almaştirib, keçqurun kambağallarga tarqatmoqçi böladi. Qiz ular birga qoladimi, deb söraganida, u xotini tufayli buni qila olmasligini aytadi: u bilan uzoq vaqtdan beri yaşamaydi, lekin xotini unga taloq berişni istamaydi. (U bir vaqtlar biznes-menejerining maslahati bilan daromad soliğini tejaş uçun unga uylangan edi, ammo oxir-oqibat xotinining talablari soliqlardan ança qimmatga tuşdi.)

Keçqurun çiqib, Jon pulni hammaga ketma-ket tarqatadi, to uning saxiyligini bir sarson payqamagunça. U rejissyorga ergaşib boradi, söngra perronda uni urib huşidan ketkazadi va vagonga sudrab kiritib, barça pulini oladi. Huşsiz holatdagi qahramon bilan vagon parovozga ulanadi va u jönab ketadi. Oçköz sarson boşqa poyezd ostiga tuşib, halok böladi. Ertasi kuni bedarak yöqolgan qahramonni izlaş boşlanadi va bir morgda tanib bölmas darajada buzilgan sarsonning jasadi topiladi; uning poyabzalida Salliven nomidagi guvohnoma böladi. Rejissyor vafot etgan deb tan olinadi.

Şu payt Jon huşiga kelib, özini nomaʼlum bekatga kelayotgan poyezdda topadi. Zarbadan töliq öziga kelmagan holda u temir yöl xodimi bilan janjallaşib qoladi; xodim sarsonni depodan haydaş uçun kuç işlatmoqçi böladi. Ğazablangan Jon toşi bilan ayblovçisining yuziga ikki marta uradi. Sudda u öz ismini eslay olmagani uçun olti yil oğir mehnatga hukm qilinadi. Qamoqxonaga kelgaç, Salliven darhol boşliq bilan munosabatlarini buzadi va boşliq bir qator "qoidabuzarliklari" uçun uni qattiq jazolaydi. Biroq bir çol şafoati bilan unga boşqalar bilan birga mahalliy çerkovda böladigan kino seansiga borişga ruxsat beriladi. Rejissyorni körsatilayotgan multfilmga hammaning kulgisi hayratga soladi, ammo bir muddatdan söng u ham boşqalar bilan birga kula boşlaydi.

Tasodifan Sallivenga gazeta tuşadi, undan u özining ölimi haqida bilib oladi va hamma narsani eslaydi. Qanday qilib suratini gazetalarda çop etib, tanilişga erişiş mumkinligi haqida öylab, Salliven yeçim topadi: u boşliqqa özini öldirganini tan oladi. Surat çop etiladi, döstlari uni payqaşadi va Salliven endi reporterlar örab olgan holda yuradi. Xotini turmuşga çiqqanini bilgaç, u samolyotda qizga endi u bilan qolişga tayyor ekanini aytadi. Prodyuserlarning avvalgi loyiha böyiça film suratga olişga rozilik berişiga Jon komediya suratga olmoqçi ekanini javob qiladi, çunki endi u bunday filmlar jamiyatga, ayniqsa kulgisi yagona mavjud quvonç bölgan odamlarga qançalik qadrli ekanini biladi.