Bu yerda matn boşlanişi tarjimasi:
«Vybor tseli» — Igor Talankin rejissyorlik qilgan, sovet ikki qismli badiiy filmi bölib, XX asr olimlari, xususan I. V. Kurçatov va uning hamkorlari atom bombasini yaratişda duç kelgan axloqiy tanlov murakkabligi haqida hikoya qiladi. Kartinaning dastlabki nomi — «Yadroviy asr» — «Mosfilm» studiyasi stsenariy muallifi Solomon Şulman bilan şartnomani bekor qilganidan keyin özgartirildi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Sergei Bondarchuk, Georgiy Zhzhonov, Sergei Yursky
Sergei BondarchukaktyorGZGeorgiy ZhzhonovaktyorSYSergei YurskyaktyorNVNikolay VolkovaktyorISIrina SkobtsevaaktyorNBNikolai BurlyayevaktyorAPAlla PokrovskayaaktyorSDSergey DesnitskyaktyorDGDaniil Graninssenariy muallifi
Alfred Schnittkekompozitor3Syujet
Voqealar 1945-yilda, amerika va sovet qöşinlarining Elba daryosidagi uçraşuvi paytida boşlanadi. Şundan keyin…
Voqealar 1945-yilda, amerika va sovet qöşinlarining Elba daryosidagi uçraşuvi paytida boşlanadi. Şundan keyin Potsdam konferensiyasi bölib ötadi, unda Garri Truman uruş keyingi Yevropa bölinişida sovet tomoniga heç narsa bermasligini, çunki AQŞda yangi ommaviy qirğin quroli borligini anglatadi. Keyin syujet 1940-yillardagi bir qator muhim voqealarga qaytadi, ular turli mamlakatlarda atom loyihasi işlanişiga taalluqli edi. Ittifoqçilar «Epsilon» operatsiyasi davomida asirga olingan nemis olimlari guruhini söroq qiladi va natsistlar atom qurolini yaratişga qançalik yaqin kelganini aniqlaşga urinadi. Otto Gan Xirosima va Nagasakiga bombalar taşlangani xabarini oğir qabul qiladi va bu voqea uçun özini şaxsan javobgar deb hisoblaydi. 1940-yillar boşida Ruzvelt Eynşteynning xatiga tayanib, Manxetten loyihasini boşlaş haqida murakkab qaror qabul qiladi. Gitler esa atom qurolining ahamiyatini past baholab, bu yönalişdagi barça işlarni töxtatadi, çunki unga darhol natija kerak deb hisoblaydi.
1942-yil kuzida Stalin Kuntsevodagi daçasida Vernadskiy, Ioffe va Zubavinni (filmda — sovet atom loyihasi rahbari, prototipi B. L. Vannikov bölgan) töplaydi. Stalin kiçik leytenant Flerovdan xat olgan edi, unda okean ortidagi ittifoqçilar yadro quroli ustida ish boşlagan bölişi mumkinligi aytilgan edi. Sovet atom loyihasini boşlaş qarori qabul qilinadi, uning rahbari sifatida Ioffe Kurçatovni tavsiya qiladi. Flotdan çaqirib olingan Kurçatov uruş vayronagarçiligi şaroitida faol işga kirişadi. Sovet Ittifoqida sanoatning yangi tarmoği paydo böladi. Şu orada okean ortida, Manxetten loyihasi doirasida amerikalik olimlar zanjirli reaksiyani boşqarişda ança ilgarilab ketgan bölib, birinçi sinovlarini ötkazadilar. Oppengeymer qurol yaratişda iştirok etişiga töğri kelgani uçun vijdon azobi çekadi. Amerika harbiylari kelajakdagi atom bombardimoni uçun nişonlarni tayyorlaydi va Xirosima hamda Nagasakini tanlaydi. Sovet olimlari bir qator tajribalar va yadro quroli komponentlarini olişning amaliy masalalarini hal qilgandan keyin, nihoyat, Semipalatinsk poligonida birinçi sovet atom bombasini sinovdan ötkazişga yetib keladi. Sinov muvaffaqiyatli ötadi. Partiya sʼezdi tribunasidan Kurçatov tinç taşabbuslar va boşqariladigan termoyadro sintezi bilan boğliq kelajak haqida gapiradi.
4Rollarda
Sergey Bondarçuk — Igor…
Sergey Bondarçuk — Igor Kurçatov
GeorgiyJjyonov — Vitaliy Zubavin
Nikolay Volkov — Abram Ioffe
Irina Skobtseva — Marina Kurçatova
Nikolay Burlyaev — Fedya
Alla Pokrovskaya — Tanya
Sergey Desnitskiy — Izotov
Vladimir Koretskiy — Gulyaev
Ivan Solovyov — Xalipov
Yakov Tripolskiy — Iosif Stalin
Mixail Ulyanov — Georgiy Jukov
Nikolay Zasuxin — Vyaçeslav Molotov
Sergey Yurskiy — Robert Oppengeymer
Erix Gerberding — Lesli Grovs
Oleg Basilaşvili — Boris Paş
Alla Demidova — Jeyn
Innokentiy Smoktunovskiy — Franklin Delano Ruzvelt
Yerzhi Kalişevskiy — Garri Truman
Xorst Şultse — Verner Geyzenberg
Miloş Nedbal — Maks fon Laue
Frits Dits — Otto Gan / Adolf Gitler
Zigfrid Vays — Nils Bor
Mark Prudkin — Albert Eynşteyn
Boris Ivanov — Leo Szilard
Stanislav Borodokin — Feliks
Aleksandra Denisova — epizod
Nikolay Lebedev — energetika vaziri
Vladimir Novikov — diplom ishi talabasi (titrlarda yöq)
Sofya Garrel — doktor
Sergey Kurilov — Vladimir Vernadskiy
Galiks Kolçitskiy — Stalin va Ioffe hamda Vernadskiy suhbatining iştirokçisi
Mixail Pogorjelskiy (ovozini Oleg Mokşantsev beradi) — Kurçatov va Zubavin iştirokidagi yiğiliş iştirokçisi
Paul Berndt (titrlarda yöq) — Gan bilan gaplaşayotgan ingliz ofitseri
5Surat guruhi
Stsenariy mualliflari: Solomon Şulman (titrlarda yöq), Daniil Granin, Igor…
Stsenariy mualliflari: Solomon Şulman (titrlarda yöq), Daniil Granin, Igor Talankin
Boş rejissyor: Igor Talankin
Boş operator: Naum Ardaşnikov
Badiiy rassomlar: Tatyana Lapşina, Aleksandr Myagkov
Kompozitor: Alfred Şnitke
Ovoz operatorlari: Grigoriy Korenblyum, Semyon Litvinov, Valentin Bobrovskiy
Ikkinçi rejissyor: Leonid Çertok
Ikkinçi operatorlar: Grigoriy Şpakler, Vladimir Gorşkov
Kostyum rassomi: Olga Kruçinina
Grim rassomi: Mixail Çikirev
Montajçi: Zoya Vereyovkina
Kombinatsiyalangan suratga oliş:
operator — Boris Travkin
rassom — Fyodor Krasnyy
Kartina direktori: Yefim Golynskiy
6Stsenariy
«Yadroviy asr» stsenariysi yoş stsenariy muallifi va kinorejissyor Solomon Şulman tomonidan yozilgan bölib,…
«Yadroviy asr» stsenariysi yoş stsenariy muallifi va kinorejissyor Solomon Şulman tomonidan yozilgan bölib, «Mosfilm» studiyasi tomonidan qabul qilingan. Taxmin qilinganidek, kartinani suratga olişni muallifning özi amalga oşirişi kerak edi. Stsenariyni akademik Pyotr Kapitsa yuqori baholagan. Taʼkidlanişiça, I. Talankin va D. Granin intrigalar yöli bilan Şulman bilan şartnomani bekor qildirişga erişgan va stsenariyni biroz özgartirib, aslida öğirlab, uni ikki qismli film sifatida işga tuşirgan (buni ekspertlar V. Frid va Yu. Dunskiy tasdiqlagan).
Solomon Şulman Granin va Talankinga plagiat uçun sudga murojaat qildi, jarayonda ğalaba qozondi va unga haq tölandi.
Vitaliy Petroviç Zubavin (Georgiy Jjyonov) obrazining prototipi — sovet atom loyihasining davlat rahbari Boris Lvoviç Vannikov bölgan.
7Suratga oliş
Filmda Xirosima va Nagasaki şaharlariga bombardimon tayyorlaş sahnasi AQŞning siyosiy va harbiy rahbariyati…
Filmda Xirosima va Nagasaki şaharlariga bombardimon tayyorlaş sahnasi AQŞning siyosiy va harbiy rahbariyati tomonidan, «Amerika atom bombasining otasi» Robert Oppengeymer iştirokida tarixiy rekonstruksiya qilingan.
Filmda körsatilgan yadro portlaşi aslida «maxsus effekt» bölib, uni operator Boris Travkin yaratgan. Suratga oliş ikki bosqiçda amalga oşirilgan: portlaşning özini sariq rangga böyalgan atir tomçisi suvli anilin böyoği eritmasining yupqa qatlamida taqlid qilgan. Şundan keyin kengayib boradigan atom qöziqorinini esa qiyşiq kyuvetaga tuşayotgan şirin tomçi tasvirlagan, kyuvetaning tagi qora anilin böyoğining yupqa qatlami bilan qoplangan edi.
8Mukofotlar
Kişinyovda bölib ötgan VIII Butunittifoq kinofestivalining Katta mukofoti…
Kişinyovda bölib ötgan VIII Butunittifoq kinofestivalining Katta mukofoti (1975).
Qohiradagi II XKF da «Kumuş Nefertiti» (1977-yil oktabr).
Matn: maqola tarjimasi «Выбор цели» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.