Tarzan the Ape Man — 1932-yilda Metro-Goldwyn-Mayer kinokompaniyasi tomonidan çiqarilgan sarguzaşt filmi. Ssenariy yozuvçi Edgar Rays Berrouzning maşhur asarlari asosida, jangalda tasodifan qolib, maymunlar tomonidan voyaga yetkazilgan Tarzan ismli bola haqida yozilgan. Boş rolda sobiq sportçi va Olimpiada çempioni Johnny Weissmuller ijro etgan. Undan taşqari filmda Neil Hamilton, Aubrey Smith va Maureen ÖSullivan suratga tuşgan. Bu Weissmuller iştirok etgan Tarzan sarguzaştlari haqidagi 12 ta filmning birinçisi hisoblanadi. ÖSullivan 1932 va 1942 yillar orasida seriyaning oltita filmida Jeyn rolini ijro etgan.
Uşbu film Berrouzning 1912-yilda yozilgan «Tarzan, maymunlar farzandi» romani asosida yaratilgan. Film musiqasini Ivor Novello yozgan. Filmni rejissyor Woodbridge Strong Van Dyke boşqargan. Metro-Goldwyn-Mayer kompaniyasi bu kartinaning ikkita remeykini çiqargan: 1959 va 1981-yillarda. Biroq uşbu filmlarning har biri romanning mustaqil moslaşuvi edi.
1Rollarda
Johnny Weissmuller, Neil Hamilton, Maureen O'Sullivan
2Syujet
James Parker (Aubrey Smith) va Garry Holt (Neil Hamilton) Afrika böylab afsonaviy fil qabristonlari va fil…
James Parker (Aubrey Smith) va Garry Holt (Neil Hamilton) Afrika böylab afsonaviy fil qabristonlari va fil suyagi izlab sayohat qilişadi. Ularga Parkerning qizi, yoş Jeyn (Maureen ÖSullivan) qöşiladi. Holtga Jeyn yoqadi va u qizni jangalda kutayotgan xavflardan himoya qilişga harakat qiladi. Ammo uning saʼy-harakatlari behuda ketadi. Jeyn doim murakkab vaziyatlarga tuşib qoladi. Xususan, uni jangal qöriqçisi, sirli Tarzan (Johnny Weissmuller) va uning maymun döstlari öğirlaydi.
Dastlab Tarzan qölida qolgan Jeyn qörqadi. Ammo asta-sekin uning öğrисiga bölgan munosabati özgaradi. Bir muddatdan söng u özini baxtli his qila boşlaydi. Lekin qiz otasining oldiga qaytganda, uning his-tuyğulari oğir sinovga duç keladi. U Tarzan bilan Londonga borib, uning dunyosining bir qismiga aylanişini istaydi. Ammo jangal hukmdori Jeynga yuz ögiradi va öz tabiiy muhitiga qaytadi. Jeynning otasi James Parker qiziga jangal Tarzanga tegişli ekanini aytadi, ammo u baqiradi: «Yöq, dada, Tarzan mening!»
Bir muddatdan söng ekspeditsiya aʼzolari tajovuzkor pakana qabila tomonidan asirga olinadi. Jeyn yordam uçun Çitani (Jiggs) — Tarzanning maymun döstini jönatadi va u tez orada yordam bilan qaytadi. Ekspeditsiya aʼzolarini ozod qiliş paytida Tarzan yordamga fillarni çaqiradi. Şu katta hayvonlar tufayli odamlar pakanalar qalʼasidan qutulişadi. Ammo James Parker yaralaridan vafot etadi, qutqarilganlar fil qabristoniga yetib kelişganda. Jeyn jangalda Tarzan bilan qolişga qaror qiladi. Yakuniy sahnada Pyotr Çaykovskiyning «Romeo va Juletta» uvertyura-fantaziyasi ostida baxtli juftlik qoya çöqqisida paydo böladi. Jeyn qölida Çitani kiçkina boladek uşlab turadi.
3Aktyorlar
Johnny Weissmuller —…
Johnny Weissmuller — Tarzan
Maureen ÖSullivan — Jeyn Parker
Neil Hamilton — Garry Holt
Aubrey Smith — James Parker
Doris Lloyd — missis Katten
Forrester Harvey — Bimişa
Ray Corrigan — maymun (titrda körsatilmagan)
Johnny Eck — yirtqiç quş (titrda körsatilmagan)
Angelo Rossitto — şafqatsiz pakana
4Işlab çiqariş
Metro-Goldwyn-Mayer kompaniyasida uzoq vaqt davomida boş rol uçun professional aktyorlar orasidan ijroçi topa…

Metro-Goldwyn-Mayer kompaniyasida uzoq vaqt davomida boş rol uçun professional aktyorlar orasidan ijroçi topa olişmadi. Nihoyat, maşhur sportçi Johnny Weissmuller bilan kinosinov ötkazişga qaror qilişdi. 1920-yillarning oxirida professional suzuvçi 1924 va 1928-yillardagi Olimpiada öyinlarida beşta oltin medal qölga kiritgan, şuningdek, sport sohasida 67 ta jahon va 52 ta milliy unvonga sazovor bölgan. Kinostudiya menejerlari kinosinovdan mamnun qolişdi: sport bilan şuğullanadigan Weissmuller ekranda ajoyib körindi. Şartnoma imzolanişiga yagona tösiq BVD içki kiyim firmasi reklamasida model sifatida iştirok etiş şartnomasi böldi (şartnoma şartlariga köra Weissmuller boşqa kompaniyalarning tijorat loyihalarida qatnaşa olmasdi). Bu murakkab masalani hal qiliş uçun Metro-Goldwyn-Mayer rahbariyati öziga xos yöl topdi. Ular Greta Garbo va Mari Dresslar kabi maşhur aktrisalarga ham BVD reklamasini suratga olişda qatnaşişga ruxsat berişdi.
Film Los-Anjelesning şimolidagi Şerwood köli yaqinida, Culver City şahridagi Metro-Goldwyn-Mayer studiyasining birinçi maydonçasida, şuningdek Florida ştatidagi Silver Springsda suratga olingan. Filmda suratga oliş uçun şerlar yaqin atrofdagi Thousand Oaks şahridagi Goebelʼs Lion Farm fermasidan olingan. Uşbu fermaning egasi Karl Goebel köpinça Şerwood köli yonidagi suratga oliş maydonçasi yaqinida lager tikib, yovvoyi hayvonlarni suratga oliş paytida kinematografçilarga yordam berardi.
Vaysmyuller iştirok etgan Tarzan haqidagi aksariyat filmlardagi kabi, suratga oliş uçun afrikalik emas, balki hindistonlik fillardan foydalanilgan. Tomoşabinlar heç narsaga şubha qilmasligi uçun (hind fillarining quloqlari afrikalik fillarnikiga qaraganda ança kiçik) hayvonlarning boşlariga katta sunʼiy quloqlar örnatilgan. Bundan taşqari, ular yanada haşamatli körinişi uçun fillarning boşlariga ulkan sunʼiy tişlar ham mahkamlangan. Xuddi şunday, yovuz pakanalar sahnalarida ham yaratuvçilar maʼlum hiylalarga borişgan (pigmey qabilalariga işora). Bu odamlarni (barçasi erkaklar) haqiqiy pakanalar öynagan, ammo ular qora tanli emas, oq tanli edi. Şuning uçun ularning yuzi, tanasi va qöllariga maxsus qora grim — «Blackface» surtilgan.
«Afrika örmonlari» manzaralari filmga Woodbridge Strong Van Dyke ning «Trader Horn» filmidan oldin suratga olingan manzaralaridan qöşilgan. Bu manzaralar ham Afrikada emas, balki Los-Anjelesning şimolidagi Toluca köli (öşa paytda hali obodlaştirilmagan) atrofida olingan.
5Qiziqarli faktlar
Uşbu filmda birinçi marta Tarzanning maşhur qiçqiriği eşitilgan. Uzoq vaqt davomida bu qiçqiriqni aktyorning…
Uşbu filmda birinçi marta Tarzanning maşhur qiçqiriği eşitilgan. Uzoq vaqt davomida bu qiçqiriqni aktyorning özi çiqargan deb hisoblanardi, ammo 1970-yillarning boşida maʼlum böldiki, «Tarzan qiçqiriği» uç nafar tenor qöşiqçining ovozlarini yozib olib, har biri öz notasini çöziş orqali hosil qilingan.
6Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Тарзан — человек-обезьяна (фильм, 1932)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.