Tender Mercies (1983) — Bruce Beresford rejissyorligidagi amerikalik dramatik film. Unda Robert Duvall uşbu filmda özi ijro etgan qöşiq aytuvçi va qöşiqçi Mak Sledj rolini ijro etgan va şu rol uçun «Oskar» mukofotini olgan. Horton Footning «Oskar»ga sazovor bölgan ssenariysi sobiq kantri-yulduz Mak Sledj (Duvall) haqida, uning karyerasi va xotini hamda qizi bilan munosabatlari alkogolizm tufayli barbod bölgan. Kasallikdan xalos bölgaç, Sledj Texas qişloqlaridagi yoş beva ayol va uning öğli bilan munosabatlar orqali hayotini özgartirişga intiladi. Ikkinçi rejadagi aktyorlar tarkibiga Tess Harper, Betti Bakli, Uilford Brimli, Ellen Barkin va Alan Hubbard kiradi.
EMI Films moliyalaştirgan «Tender Mercies» asosan Texasning Waxahaçie şahrida suratga olingan. Ssenariyni bir neçta amerikalik rejissyorlar rad etgan, keyin uni avstraliyalik Beresford qabul qilgan. Duvall filmda qöşiqlarni özi ijro etgan. Rolga tayyorlaniş uçun u butun ştat böylab 600 milyadan (1000 km) ortiq masofa bosib ötib, mahalliy şevalarni magnitofonga yozib olgan hamda kantri-guruhlarda çalgan. U va Beresford suriş vaqtida bir neça marta töqnaşgan, bir paytda rejissyor suratga oliş maydonçasini tark etib, filmdan çiqiş masalasini körib çiqayotgani xabar qilingan.
Filmda bir neça mavzular yoritiladi, jumladan, sevgi va oilaning ahamiyati, ölim orasida ruhiy tiklaniş imkoniyati hamda Mak Sledjning nasroniylikni qabul qilişi orqali poklaniş tuşunçasi. Sinov namoyişidan keyin natijalar qoniqarsiz bölgaç, distribyutor Universal Pictures «Tender Mercies»ni tarğib qiliş uçun alohida harakat qilmagan. Duvall buni studiyaning kantri musiqasini tuşunmasligi bilan izohlagan.
Film 1983-yil 4-martda çeklangan miqdordagi kinoteatrlarda çiqarilgan. Prokatda muvaffaqiyatsiz bölişiga qaramay, film tanqidçilar tomonidan yuqori baholangan va «Oskar» mukofotiga 5 ta nominatsiya olgan, jumladan, eng yaxşi film nominatsiyasida. 56-chi «Oskar» marosimida «Tender Mercies» Foot uçun eng yaxşi original ssenariy, Duvall uçun esa eng yaxşi erkak roli mukofotini olgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Robert Duvall, Betty Buckley, Ellen Barkin
3Syujet
Mak Sledj (Robert Duvall) — tugagan kantri-qöşiqçi va alkogolik, bir keça içkilik içib, Texasdagi xarob yöl…
Mak Sledj (Robert Duvall) — tugagan kantri-qöşiqçi va alkogolik, bir keça içkilik içib, Texasdagi xarob yöl çetidagi motel va benzin şoxobçasida uyğonadi. U motel egasi, yoş beva ayol Roza Li (Tess Harper) bilan tanişadi va xonada yaşaş evaziga motelda taʼmirlaş işlarini bajarişni taklif qiladi. Vyetnamda halok bölgan eri ortidan Roza Li kiçik öğli Sonnini (Alan Hubbard) özi tarbiyalaydi. U Makka ish vaqtida içmaslik şarti bilan qolişga ruxsat beradi. Ikkalasi örtasida asta-sekin mehr uyğonadi, asosan jim keçqurunlarda, ular öz hayotlarining parçalarini bir-biriga aytib ötirganda.
Mak içkilikni taşlaşga va hayotini qaytadan boşlaşga qaror qiladi. Ança vaqt öz sözida turib, işini bajargaç, yangi hayotida özini şunçalik qulay his qiladiki, Roza Li bilan turmuş qurişga tayyor böladi. Ular muntazam ravişda baptist çerkoviga qatnay boşlaydi. Bir kuni motelga gazeta muxbiri keladi va Maktan qöşiq yozişni töxtatganmi va ataylab nomaʼlum hayot keçirişni tanlaganmi, deb söraydi. Mak javob berişdan boş tortganda, muxbir u haqida maqola yozayotganini va yaqin atrofda çiqiş qilayotgan uning sobiq xotini, kantri-yulduz Dikşi Skott (Betti Bakli) bilan suhbatlaşganini tuşuntiradi.
Maqola çop etilgaç, qöşnilar Makning ötmişini bilib oladi va mahalliy kantri-guruh aʼzolari uni hurmat bildiriş uçun ziyorat qiladi. U ularni xuşmuomalalik bilan kutib olsa-da, Mak öz ötmişi haqida gapirişni hanuz istamaydi. Keyinçalik u Dikşining konsertiga yaşirinça boradi. Dikşi u yillar avval Mak yozgan bir neça qöşiqlarni hayajon bilan ijro etadi, Mak esa çiqiş örtasida çiqib ketadi. Sahna ortida u Dikşining menejeri, eski dösti Garri (Uilford Brimli) bilan gaplaşadi. Mak unga yangi yozgan qöşiğining nusxasini beradi va uni Dikşiga körsatişni söraydi. Mak u bilan gaplaşişga urinadi, lekin Dikşi uni körib ğazablanadi va uni ularning 18 yoşli qizi Syu Enndan (Ellen Barkin) uzoqroq yurişga ogohlantiradi.
Uyga qaytgaç, Mak Roza Liga Dikşiga nisbatan heç qanday his-tuyğu qolmaganini aytadi va uni özi uçun «zahar» deb ataydi. Keyinroq Garri Makning oldiga keladi va, ehtimol, Dikşining iltimosiga köra, kantri musiqasi bozori özgarib ketganini hamda uning yangi qöşiği ahamiyatsiz ekanini aytadi. Xafa va ğazablangan Mak yölga çiqadi va yuk maşinasini deyarli halokatga uçratmaydi. U bir şişa viski sotib oladi, lekin uyga qaytib, taşvişlangan Roza Li va Sonnilarga uni tökib taşlaganini aytadi. U Roza Lidan ketişga uringanini, ammo buning iloji yöqligini bilganini aytadi. Oradan biroz vaqt ötgaç, Mak va Sonni Roza Lining çerkovida birgalikda suvga çömişadi.
Nihoyat, Syu Enn Makning oldiga keladi — ular bolaligidan beri birinçi marta uçraşişadi. Mak undan uning xatlarini olgan-olmaganini söraydi, Syu Enn esa onasi ularni undan yaşirganini aytadi. U, şuningdek, Dikşi uni Makka taşrif buyurişdan tösişga harakat qilganini va onasi eʼtirozlariga qaramay, yigiti bilan qoçib ketganini aytadi. Mak Dikşini urganini va u pand içib uni öldirmoqçi bölgaç, Dikşi undan ajraşganini tan oladi. Syu Enn Makdan u bolaligida unga kuylagan kaptar haqidagi qöşiqni eslayaptimi, deb söraydi. U eslamasligini aytadi, lekin Syu Enn ketgaç, u öziga-özi «On the Wings of a Dove» madhiyasini kuylaydi, unda Rabbiyning kaptari Nuhni qutqargani va Iso suvga çömayotganda Muqaddas Ruhning kaptar körinişida tuşgani haqida söz boradi.
«Men nega Texasning öşa qismiga mast holda kelib qolganimni bilmayman, sen esa meni boşpana berding, rahmim keldi, tuzalişimga yordam berding, menga turmuşga çiqding. Nega? Nega bu sodir böldi? Bunga biror sabab bormi? Sonnining otasi uruşda halok böldi, mening qizim avtohalokatda öldi. Nega? Köryapsanmi, men baxtga işonmayman. Heç qaçon işonmaganman va heç qaçon işonmayman.» (Mak, Roza Liga)
Maktabda bolalar Sonnini ölgan otasi uçun masxara qiladi va u Mak bilan yanada yaqinlaşadi. Mahalliy kantri-guruh aʼzolari Maktan uning qöşiqlaridan birini ijro etişga ruxsat söraydi va u rozi böladi. Mak ular bilan çiqiş qila boşlaydi va birgalikda yozib oliş rejalarini tuzişadi. Ammo uning yangidan topgan baxti Syu Ennning avtohalokatda halok bölişi bilan töxtaydi. Mak qizining dafn marosimiga Naşvilldagi Dikşining haşamatli uyida boradi va u yiğlab yuborganda uni yupatadi. U, şuningdek, Roza Liga nolib aytadi: nikoh davomida Dikşi doim karyerasini taşlab ketişini aytib yurgan, ammo bunday qilmagan.
Uyga qaytgaç, Mak içki oğriği haqida jim turadi, lekin ovoz çiqarib Roza Lidan söraydi: nega uning bir paytlar past darajadagi mavjudligi maʼnoga ega böldi-yu, qizi esa vafot etdi. Butun motam davomida Mak Roza Li va Sonni bilan yangi hayotini davom ettiradi. Yakuniy sahnada Sonni Makning unga sovğa qilib qoldirgan futbol töpini topadi. Mak yöl narigi tomonidagi maydondan motelga qarab ötiradi va öziga-özi «On the Wings of a Dove» kuylaydi. Sonni unga futbol uçun rahmat aytadi va ikkovlari maydonda töp öynaşadi, Roza Li esa motel derazasidan ularni kuzatadi.
4Rollarda
Robert Duvall — Mak…
Robert Duvall — Mak Sledj
Tess Harper — Roza Li
Betti Bakli — Dikşi
Uilford Brimli — Garri
Ellen Barkin — Syu Enn
Alan Hubbard — Sonni
Lenni fon Dolen — Robert
Pol Gleyson — muxbir
Maykl Kraytri — Lyuis
Norman Bennet — muhtaram Xoçkiss
5Mukofotlar va nominatsiyalar
Film «Oskar» mukofotiga beş toifada nomzod böldi va ikkita mukofot oldi: Robert Duvall eng yaxşi erkak roli…
Film «Oskar» mukofotiga beş toifada nomzod böldi va ikkita mukofot oldi: Robert Duvall eng yaxşi erkak roli uçun, Horton Foot esa eng yaxşi original ssenariy uçun mukofotga sazovor böldi. Robert Duvall «Golden Globe» mukofotini drama janridagi eng yaxşi erkak roli uçun oldi (bu mukofotni «Kostyumer» filmi uçun Tom Kortni bilan bölişdi).
6Kadrlar
6
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB
6 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Нежное милосердие» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.