That Obscure Object of Desire

Fernando Rey — Matye (ovozini Mişel Pikkoli beradi)

Carole Bouquet / Ángela Molina — Konçita

Julien Berto — sudya

André Weber — Vale

Milena Vukotić — poyezddagi ayol

Maria Asquerino — Konçitaning onasi

Pierral — psixolog

Bunyuel Pyer Luyning romanini hali 1950-yillar oxirida ekranlaştirmoqçi bölgan edi. Boş rollarga Vittorio De Sika va Milena Demongeot tanlangan edi. Film prodyuserining Brigitte Bardot bilan şartnomasi bor edi va u Konçitani aynan şu aktrisa öynaşini talab qildi. Kastingdagi kelişmovçiliklar tufayli Bunyuel loyihadan çiqib ketdi va film oxir-oqibat Julien Duvivier tomonidan suratga olindi.

«Bu noaniq istak obyekti» ham aktrisa tufayli amalga oşmasligi mumkin edi. Filmni Konçita rolida Mari Şnayder bilan suratga olişni boşlaşgan, ammo u suratga oliş jarayonida loyihadan çiqib ketgan. Uni almaştirişi kerak bölgan Isabelle Adjani esa yalanğoç holda flamenko raqsga tuşişdan boş tortgan. Loyiha bekor qiliniş xavfi tuğilgan. Prodyuser va rejissyor boş rolga kim olinişi haqida kelişa olmadilar — fransuz Carole Bouquet yoki ispaniyalik Ángela Molina. Şunda Bunyuel ikkalasini ham suratga olişni taklif qildi. Şu tariqa Carole Bouquet va Ángela Molina filmda navbatma-navbat bir xil rolni öynaydilar, garçi rejissyorning sözlariga köra, barça tomoşabinlar (va Fernando Reyning qahramoni kabi) bu holatga eʼtibor bermaydi.

Bunyuelning Konçitani ikkiga bölişi haqidagi kutilmagan improvizatsiyasi kinoşunoslik adabiyotida köplab talqinlarga sabab böldi, asosan psixoanalitik talqinlar (qarang: madonna/fohişa kompleksi). «Haqiqatda faqat istak mavjud», — deb mulohaza yuritadi, masalan, Jim Hoberman. — «Bunyuelning badiiy vasiyati — bu „Boş aylanişi“ filmining hazil talqini va undan ham umumiyroq: bu özi mavjud bölişi mumkin bölmagan narsaga aqldan ozgança oşiq bölgan odam haqidagi masaldir».

Qizning ismi Konçita. Ammo Konçita rolini taşqi körinişi bir-biridan juda farq qiladigan ikki aktrisa ijro etadi, ular ataylab tanlangan ikki xil tipajni ifodalaydi. Bu aktrisalar yaratgan xarakterlar ham turliça: bir holatda qahramonning intilişlari qizning mubolağali iffatiga duç keladi, boşqasida esa uning xuddi şunday mubolağali buzuqligiga. Qahramon doimo yönalişini yöqotadi, tomoşabin ham şunday. Ammo tomoşabin maʼlum vaqtdan keyin yönalişni topişni örganadi va taşqi köriniş farqlarini eʼtiborsiz qoldiradi, masalan, Konçita (bir aktrisa) eşikdan kirganda qölida oq sumkaça böladi, u (boşqa aktrisa) çiqqanda esa sumka qora böladi kabi ataylab qöyilgan ziddiyatlarga ham. Biz odatiy «boşqa taşqi köriniş, demak, boşqa qahramon» degan qoidani rad etamiz va «boşqa taşqi köriniş, lekin öşa qahramon» degan öyin qoidasini qabul qilamiz.

Har bir uçraşuvda ehtirosli ispaniyalik Molina qahramonga çeksiz zavq va lazzatni vaʼda qiladi. Ammo quçoq oçilişi bilan uning örnida muzdek sovuq fransuz Bouquet paydo böladi. Ularning orasida tebranib, havaskor burjua tobora köproq közga körinadigan fantasmagoriya girdobiga botadi, va butunlay satirik vaziyat ayol tabiatining abadiy ikkiyuzlamaçiligi mavzusiga aylanadi. Istak bilan haydalib, qahramon ölimga qarab boradi.

«Reparatsiya qilinadigan asar» (Une œuvre à repriser) hujjatli filmida ssenarist Jan-Klod Karriyer nafaqat aktyorlarning ikkiga bölinişiga, balki dekoratsiyalar, ranglar, haqiqatga zid darajada yorqin va bir tekis yoritişga ham eʼtibor qaratadi, bu esa absurd teatri ruhidagi spektaklni eslatadi. Realizmdan tamoyillari böyiça voz keçgani, voqealarning inoyatsizligiga urğu bergani uçun, Bunyuelning sönggi filmini «yangi roman»ning otasi Alen Rob-Grye yuqori baholagan.

1977 — AQŞning Milliy kinotanqidçilar kengaşi mukofotlari: eng yaxşi rejissyorlik uçun (Luis Bunyuel) va eng yaxşi çet tilidagi film uçun.

1977 — Los-Anjeles kinotanqidçilar assotsiatsiyasining eng yaxşi xorijiy film uçun mukofoti (Luis Bunyuel).

1978 — «Oltin globus» mukofotiga eng yaxşi çet tilidagi film uçun nominatsiya.

1978 — «Oskar» mukofotiga eng yaxşi çet tilidagi film va naşr etilgan manba asosidagi eng yaxşi ssenariy uçun nominatsiyalar (Luis Bunyuel, Jan-Klod Karriyer).

1978 — «Sezar» mukofotiga eng yaxşi rejissyorlik (Luis Bunyuel) va eng yaxşi ssenariy (Luis Bunyuel, Jan-Klod Karriyer) uçun nominatsiyalar.

«Ayol va masxaraboz» (Jak de Baroncelli, 1928; Konçita rolida — Conçita Montenegro)

«Şayton — bu ayol» (Josef fon Şternberg, 1935; Konçita rolida — Marlen Ditrix)

«Ayol va masxaraboz» (Julien Duvivier, 1959; Konçita rolida — Brigitte Bardot)