«Sinbadning ettinçi sayohati» (ingl. The Seventh Voyage Of Sinbad) — «Ming bir keça» kitobidagi afsonaviy dengizçining navbatdagi sayohati haqidagi Amerika sarguzaşt-ertak filmi. Film Columbia Pictures studiyasida suratga olingan, rejissyori Natan Yuran bölgan va 1958-yilda prokatga çiqqan. Bu prodyuser Çarlz H. Şnir va maxsus effektlar ustasi Ray Harryhausen ijodiy tandemi yaratgan Sinbad haqidagi trilogiyaning birinçi filmi. Kartina AQŞning Milliy film reyestriga kiritilgan.
1Rollarda
Kerwin Mathews, Torin Thatcher, Kathryn Crosby
2Syujet
Film syujeti adabiy manbaga töğri kelmaydi va bir vaqtning özida Sinbadning bir neça sayohatining erkin…
Film syujeti adabiy manbaga töğri kelmaydi va bir vaqtning özida Sinbadning bir neça sayohatining erkin bayonidir.
Sinbad Çandra qirolligiga diplomatik safardan qaytmoqda. Unga Çandra şahzodasi Parisa hamroh böladi. Sinbad va Parisa bir-birini sevib qolişadi va ularning nikohi Bağdod bilan Çandra örtasida tinçlik kafolati bölişi kerak. Kema qalin tumanga tuşib, yönalişdan adaşadi va dengizçi örtoqlari bilan Sikloplar oroliga duç keladi, u yerda ergaşib yurgan siklop tomonidan quvilayotgan sehrgar Sokura bilan uçraşadi. Sinbad va uning jamoasi Sokurani qutqaradi, ammo sehrgar sehrli çiroğini yöqotadi, çiroq esa endi siklopning qölida böladi. Sokuraning iltimosiga qaramay, Sinbad çiroğini qaytariş uçun orolga qaytişdan boş tortadi, çunki diplomatik missiyasi tugamagan va Bağdod bilan Çandra örtasida tinçlik örnatilmagan bölsa, xavf tuğdirişni istamaydi.
Sinbad Bağdodga qaytgaç, töy tayyorlanadi. Parisaning otasi, Çandra sultoni faxriy mehmon sifatida keladi. Sulton şarafiga ziyofat paytida sehrgar Sokura öz sehrgarlik sanʼatini namoyiş etadi va şahzodaning xizmatkorini vaqtinça ayol va ilon aralaşmasiga aylantiradi. Şunga qaramay, Bağdod xalifasi Sokurani orolga qaytarişda yordam berişdan boş tortadi. Şunda sehrgar keçasi yaşirinça şahzodaga yomon sehr soladi — qizni Tumbelina böyiga qadar, köp marta kiçraytiradi. Hayratga tuşgan Çandra sultoni ğazab bilan Bağdod xalifasiga uruş bilan tahdid soladi. Sinbad va xalifa Sokuraga murojaat qilişga majbur bölişadi. Sehrgar özini aybsiz tutadi, ammo agar Sinbad unga Sikloplar orolidagi ikki boşli Ruh quşining tuxum pöçoğini olib kelsa, sehrni bekor qilişga tayyor ekanini aytadi.
Dengizçi yana döstlarini sayohatga çaqiradi, ammo bunday xavfli rejani amalga oşiriş uçun dengizçilar yetarli emas. Sinbad xalifaning zindonidan mahbuslarni jamoaga jalb qilişga majbur böladi. Sayohat davomida ular isyon kötarişadi, Sinbadni, uning eng yaqin yordamçisini va Sokurani qölga olib, ularni fundamentga taşlaşadi, söngra karvon yöllari tomon yöl olişadi — kemalarni bosib olib, talon-taroj qiliş uçun. Biroq Sokura boşqa mahbuslarni ogohlantiradi: tun kirişi bilan qaroqçilar öşa joylarda yaşovçi jinlarning qiçqiriğidan halok bölişadi. Mahbuslar quloğiga mum singdirilgan paxta tiqib, şu tariqa özlarini bu xavfdan maʼlum darajada himoya qilişadi. Jinlarning uzluksiz qiçqiriği ostida qaroqçilar dahşatli azob va tutqanoqqa tuşişadi va kemani boşqariş qobiliyatini yöqotişadi — kema kuçli böron paytida orol qoyalariga töğri boradi.
Isyonçilardan biri faqat Sinbad hammani qutqara olişini tuşunib, kapitan va qolgan mahbuslarni ozod qiladi. Şu payt qaroqçilar boşliği közi yetadigan joyda nima borligini köriş uçun mачtaga çiqadi, ammo jinlarning dahşatli qiçqiriğiga bardoş berolmay, mачtadan palubaga yiqilib halok böladi. Sinbad sukanga ötiradi, qoyalar orasidagi yölni biladigan Sokura esa unga yölni körsatadi. Orolda jamoa ikki guruhga bölinadi. Sinbad boşçiligidagi otryad siklop tomonidan qölga olinib, qafasga solinadi. Ozod qolgan Sokura kapitanga yordam berişdan boş tortadi — buning örniga yaqin atrofdagi ğoriga yugurib kirib, u yerdan öz çiroğini topadi. Şahzoda Parisa yordamida qahramonlar qoçişga muvaffaq bölişadi. Siklop bilan olişuvda Sinbadning bir neça örtoği halok böladi. Sinbad bir közli alpni kör qiladi, söngra hiyla bilan uni jar yoqasiga boşlab boradi. Sinbad Sokuradan çiroğni oladi va sehrgar şahzodani sehrdan xalos qilgandan keyin uni qaytarişga vaʼda beradi.
Mitti Parisa sehrli çiroqqa kirib, jinn bola Barani bilan döst bölib oladi. Ozodlik vaʼdasi evaziga Barani şahzodaga çiroqdan uni çaqiradigan sehrli sözni aytadi. Sinbad otryadidagi qolgan odamlar hayoti evaziga Ruh quşining tuxum pöçoği qölga kiritiladi. Sokura şahzodaga oddiy böyini qaytaradi va Sinbaddan sehrli çiroqni qaytarişni talab qiladi. Sokuraga işonmagan Sinbad, ular kemaga qaytgandan keyin çiroqni qaytarişga vaʼda beradi. Sokura Sinbadni öldirişga urinadi va unga jonlangan jangçi-skeletni qöyadi, Sinbad uni yengadi. Jin yordamida Sinbad va Parisa Sokuraning ğoriga çiqib ketişadi. Yölda ular çiroqni olov daryosiga taşlaşadi, çunki jin faqat şu yöl bilan erkinlikka erişa oladi. Yana bir siklop, şafqatsiz ajdar bilan olişib va Sokuraning özini yengib, qahramonlar kemaga qaytadilar. U yerda ularni ozod bölgan Barani kutib oladi va Sinbadning yoş yordamçisi bölib qoladi. Töy sovğasi sifatida u yoş kelinçak va kuyov kayutasini siklop xazinalari bilan töldiradi.
3Rollarda
Kervin Mathews — Sinbad-dengizçi (sovet prokatida dublyaj qilgan: Viktor…

Kervin Mathews — Sinbad-dengizçi (sovet prokatida dublyaj qilgan: Viktor Rojdestvenskiy)
Kathryn Grant — şahzoda Parisa (sovet prokatida dublyaj qilgan: Antonina Konçakova)
Richard Eyer — jinn (sovet prokatida dublyaj qilgan: Tamara Dmitriyeva)
Torin Thatçer — sehrgar Sokura (sovet prokatida dublyaj qilgan: Vladimir Kenigson)
Alec Mango — Bağdod xalifasi (sovet prokatida dublyaj qilgan: Sergey Tseyts)
Danny Green — Karim (sovet prokatida dublyaj qilgan: Yakov Belenkiy)
Harold Kasket — sultan, Parisaning otasi (sovet prokatida dublyaj qilgan: Aleksey Kelberer)
Alfred Brown — Xarufa (sovet prokatida dublyaj qilgan: Emmanuil Geller)
Film rus tiliga «Soyuzmultfilm» studiyasida dublyaj qilingan; dublyaj rejissyori — Georgiy Kalitiyevskiy.
4Tanqid
Tanqidçilarning fikrlari köpinça ijobiy. Ayniqsa, Ray Harryhausenning maxsus effektlariga alohida eʼtibor…

Tanqidçilarning fikrlari köpinça ijobiy. Ayniqsa, Ray Harryhausenning maxsus effektlariga alohida eʼtibor qaratiladi. «Kervin Mathews Sinbadni jozibali, börttirilgandan köra köproq bosiq qilib yaratadi; Kathryn Grant şahzoda rolida jozibali; Torin Thatçerning nigohi sehrgar uçun yetarliça qörqinçli <…> Ammo bu aktyorlar öyini muhim ahamiyatga ega bölgan film emas. Bu, birinçi navbatda, tomoşa, voqealar tez va deyarli uzluksiz rivojlanadi. Vizual effektlar uçun javob bergan Ray Harryhausen bu asarning asosiy qahramoni sifatida çiqadi». Şu bilan birga, tanqidçilar uç qismli Sinbad filmlarining haddan taşqari eklektikligini köpinça taʼkidlaşgan: «Bu filmlar trilogiyasi sof amerikaça “Bobil minorasi” ruhiga juda mos keladi. Bağdoddan Janubiy qutbgaça, Misr maqbarasigaça Apollon nurini izlab sayohat qiliş qayerda mumkin?»
SSSRda mutlaqo nomaʼlum janr va öz davri uçun ajoyib maxsus effektlar filmni prokatda haqiqiy yetakçiga aylantirdi. «Sovet davrida, ğarb madaniyati bizga ingiçka oqim bölib kelgan paytda, bolalar orasida çeksiz maşhur hitga aylangan film — “Sinbadning ettinçi sayohati” böldi. Albatta, amerikaliklar syujetsiz ötira olmasdi, qahramonga qarşi kuraşadigan yovuz odamni, şuningdek, arab ertaklarida umuman bölmagan muhabbat çiziğini öylab topişdi». Prokatdan olingan daromad va çet el filmlari soni örtasidagi maqbul nisbat masalasi SSSRning oliy mafkuraviy organlari tomonidan nazorat qilinardi. KPSS MQ mafkuraviy komissiyasiga yuborilgan hisobotlardan birida şunday deyilgan: «Agar sovet kartinasi “Oddiy hikoya” 7 kun namoyiş etilgan bölsa, badiiy jihatdan zaif burjua filmlari “Sinbad sayohati” — 21 kun, “Rim taʼtillari” — 12 kun…».
5Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Седьмое путешествие Синдбада» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.