The African Queen

Hmm, I need to fix that: the title line should be a translated heading only if the article title is given. Let me produce the translation properly.

«Afrika malikasi» (ingl. The African Queen) — 1951-yilda rejissyor Jon Xyuston tomonidan Sesil Skott Forester (1935) ning xuddi şu nomli romani asosida suratga olingan klassik harbiy melodrama. «Oskar» mukofoti sohibi eng yaxşi erkak roli uçun (Xamfri Bogart) — bu aktyorning yagona «Oskar»i. 1994-yilda film Milliy film reestriga kiritildi.

Xamfri Bogart — Charli Ollnat, paroxod kapitani

Ketrin Xepbern — Rouz Seyer, Syuelning singlisi

Robert Morli — Syuel Seyer, metodist çerkovi missioneri

Piter Bull — «Luiza» kapitani

Uolter Gotell — «Luiza»ning ikkinçi ofitseri

Piter Suonuik — «Şona»ning birinçi ofitseri

Richard Marner — «Şona»ning ikkinçi ofitseri

Teodor Bikel — «Luiza»ning birinçi ofitseri

Errol Jon — askar (titrda körsatilmagan)

1952 — eng yaxşi erkak roli uçun «Oskar» mukofoti (Xamfri Bogart), şuningdek uçta nomzodlik: eng yaxşi rejissyor (Jon Xyuston), eng yaxşi ayol roli (Ketrin Xepbern), eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy (Jeyms Eyji, Jon Xyuston).

1952 — Nyu-York kino tanqidçilari jamiyati mukofotiga uçta nomzodlik: eng yaxşi film, eng yaxşi rejissyor (Jon Xyuston), eng yaxşi ayol roli (Ketrin Xepbern).

1953 — BAFTA mukofotiga ikkita nomzodlik: eng yaxşi film, eng yaxşi çet el aktyori (Xamfri Bogart).

Amerika kino instituti versiyasiga köra, kartina quyidagi örinlarni egallaydi:

17-örin (1998) va 65-örin (2007) — eng yaxşi 100 ta Amerika filmi röyxatida,

14-örin — eng ehtirosli 100 ta Amerika filmi orasida,

48-örin — eng ilhomlantiruvçi 100 ta Amerika filmi orasida.

Jon Xyuston boşidanoq tabiiy şaroitda suratga olişni talab qildi. Forester romanida tasvirlangan daryoga öxşaş daryo izlab, u Afrikani bir çetdan ikkinçi çetigaça samolyotda kesib ötib, minglab kilometr uçdi, nihoyat Belgiya Kongosidagi Ruki daryosida töxtadi. Tabiiy şaroitda suratga oliş keng tarqalmagan öşa davrda bu, film asosan dialoglardan iborat ekanini hisobga olsak, maʼlum darajada qahramonlik edi.

Xyustonning fikriça, tabiiy şaroitda suratga oliş filmni işonçli va autentik qilişning yagona yöli edi. Suratga oliş studiyada ötkazilganda ham Xyuston maksimal naturalistiklikka intilardi. Bogart «Afrika malikasi»ni loydan tortib çiqaradigan sahnada, uni zuluklar qoplaganda, zuluklar haqiqiy edi.

Ssenariy dastlab Çarlz Louton va Elza Lançester uçun yozilgan, keyin Bett Devis va Devid Nivenga taklif qilingan, ammo yakuniy tanlov Xamfri Bogart va Ketrin Xepbernda qoldi. Bogartga öz qahramoni dastlab yoqmagan va Xepbernning öyini Xyustonni qoniqtirmagan bölsa-da, u Xepbernga öz qahramonini Eleanor Ruzveltga öxşatib ijro etişni taklif qildi va obraz yangi yorqin ranglar bilan jonlandi.

Filmning hozirgi yakuni darhol paydo bölmagan. Ssenariy muallifi Jeyms Eyjining yurak xuruji böldi va u ssenariyni oxirigaça yoza olmadi. Xyustonga özi çiqiş yölini topişga töğri keldi. Yakuniy variant işlab çiqilişidan oldin yana uçta variant körib çiqildi: Rouz va Çarlini britaniyalik harbiy kema qutqaradi; Rouz töyni birinçi britaniyalik konsulgaça qoldiradi; Charli 20 yil oldin körganidan beri körmagan, Britaniyada qolgan xotini borligini eslaydi. Oxir-oqibat Xyuston törtinçi variantni öylab topdi, baxtli yakun bilan, bu uning dunyoqaraşi qoronği bölgan Xyuston uçun unçalik xarakterli emas edi.

Ehtimol, optimistik yakun filmning muvaffaqiyatida öz rolini öynagan. U 1952-yilning eng köp daromad keltirgan filmlaridan biriga aylandi. Film uçta nomzodlikda «Oskar»ga daʼvogar böldi va bittasida ğolib çiqdi. Britaniyalik «Picturegoer» jurnali öquvçilari Bogartni yilning aktyori deb tanladilar.