The Ascent

Boris Plotnikov — Boris Andreyeviç Sotnikov (ovozini Aleksandr Dyomyanenko beradi)

Vladimir Gostyuxin — Nikolay Rybak

Lyudmila Polyakova — Avginʼya Okun’ (Dyomçixa)

Sergey Yakovlev — Pyotr Syç, starosta

Nikolay Sektimenko — Stas’ Gamanyuk, politsiyaçi

Mariya Vinogradova — starostixa

Viktoriya Goldentul — Basya

Anatoliy Solonitsyn — Pavel Gavriloviç Portnov, tergovçi

Igor’ Bezyayev — partizan

Stanislav Borodokin — partizan

Vadim Gusev — partizan

Stanislav Jitarev — partizan

Vasiliy Kravtsov — nemis ofitseri

Aleksandr Pyatkov — «Ryzhiy» laqabli nemis askari

Vladimir Rudiy — nemis ofitseri

Aleksandra Xaritonova — bolali partizan ayol

Rejissyor: Larisa Şepitko

Ssenariy: Larisa Şepitko, Yuriy Klepikov (Vasil Bykovning «Sotnikov» qissasi asosida)

Boş operatorlar: Vladimir Çuxnov, Pavel Lebeşev (operator yordamçisi)

Boş rassom: Yuriy Rakşa (filmga ikkita plakat ham çizgan: «Reklamfilm» naşriyoti uçun va «Sovexportfilm» birlaşmasi uçun eksport plakati)

Bastakor: Alfred Şnitke

Tovuş rejissyori: Yan Potockiy

Dirijyor: Yuriy Nikolayevskiy

Montaj: Valeriya Belova

Direktor: Villi Geller

Harbiy maslahatçi: polkovnik Vladimir Semyonoviç Sumtsov

«The Ascent»dan oldin rejissyor Larisa Şepitko «Ty i ya» filmini suratga olgan edi. Syomkalar oğir stress muhitida ötdi. Texnik va taşkiliy qiyinçiliklar tufayli rejissyorga tibbiy yordam körsatiş uçun syomka maydonçasiga «Tez yordam» çaqirişga töğri keldi. Filmning prokatga çiqişi ham oson keçmadi: senzorlar muhim epizodlarni olib taşlaşdi va Şepitko har bir epizod uçun kuraşişga majbur böldi. Bu kuraş doim ham muvaffaqiyatli bölmadi. Film Venetsiya festivalining mukofotlaridan birini olgan bölsa-da, kesib taşlangan epizodlar Şepitko uçun oğir zarba böldi, çunki u muhim lahzaning özgarişi asosiy ğoyaning yöqolişiga olib kelişiga işonardi.

Film ekranga çiqqanidan keyin Şepitko uçun oğir davr boşlandi. Rejissyorning öz eʼtirofiga köra, u tört oy davomida «dahşatli ruhiy va jismoniy holsizlik» içida yaşadi. Keyingi qadamlari nima bölişi kerakligi haqidagi tuşunça unga Soçidagi sanatoriyda dam olayotganda tösatdan keldi, ammo rejalarini muvaffaqiyatsiz yiqiliş buzdi: u miya çayqalişi va umurtqa poğonasining jiddiy jarohati bilan tuşdi. Şepitko bir neça hafta töşakka mixlanib qoldi. Vaziyat yanada oğirlaşdi, çunki u ona bölişga tayyorlanayotgan edi, aynan homiladorlik davrida u köp narsani qayta öylab çiqdi. Şu jumladan, ölimga bölgan fikr uni har kuni tark etmadi va şu davrda öqigan Vasil Bykovning «Sotnikov» qissasi Şepitkoga bu holatni ekranda ifodalaşga yordam berdi.

Yuriy Klepikov yozgan ssenariy köp jihatdan qissaga amal qiladi. Şepitko Klepikovga öquvdoşi Natalya Ryazantseva tavsiyasi bilan murojaat qildi, ammo u allaqaçon boşqa ssenariy ustida işlayotgan edi. Klepikov umuman rad etmadi, ammo «Voskhozhdenie» ustida işni bir hafta keyinga qoldirişni söradi. Şepitko darhol işni boşlaşni talab qildi va bitta telefon suhbati davomida uni hamma işini taşlab qöyişga köndirdi. Öz eʼtirofiga köra, Klepikov «ismi Larisa bölgan tayfunning energiyasiga qarşi tura olmadi» va adabiy asosni qayta işlaşga kirişdi, uni u keyinçalik «insonning oliy maʼnaviy boşlanişi bilan uning tanani ruh uçun idiş sifatida saqlaş intilişini töqnaştiradigan kuydiruvçi falsafiy allegoriya» deb taʼrifladi. Natijada 70 sahifalik ssenariy yaratildi, uni Şepitko keyinçalik diqqat bilan tahrir qildi. Şepitko «muhandislik» yondaşuvidan foydalanardi: u noaniqlik va aniq bölmaslikni yoqtirmas edi va rejissyor improvizatsiyasi hamda ijodiy ilhomga umid qilmasdi. Har bir kadr, har bir replika va har bir sahna oldindan puxta öylanib, qurilgan edi. Yuriy Klepikovning sözlariga köra, hatto «unumli öz-özidan paydo bölgan jarayon» ham syomkalarning özi tabiatidan kelib çiqqan, uni esa puxta işlab çiqilgan ssenariy taʼminlagan edi.

«Sotnikov» ssenariysini işlab çiqiş bosqiçida rejissyorning asosiy taşvişi — qissaning falsafiy mazmunini yöqotmaslik edi. Bykovning adabiy asari «sovuq», «oçlik», «xavf» kabi hissiy tafsilotlarga boy bölsa-da, Şepitko taşqi harakatga çeklanişga urinişlarni qatʼiyan töxtatdi va qahramonlarning har bir harakati, imo-işorasi va nigohi uçun «içki asos» talab qildi. Ruhiy holatlarni ifodalaş uçun köpinça adabiy asosdan çetga çiqişga töğri keldi. Masalan, qissaning finalida Rybak hojatxonada özini osib, hayotiga çek qöyişga qatʼiy qaror qiladi, ammo keça politsiyaçilar olib qöygan kamarini qaytarib olişni unutganini aniqlaydi. Nazariy jihatdan kinoda kamarning yöqligini körsatiş mumkin edi, ammo ssenariyçilarning fikriça, bu holda sahna faqat vaziyatni körsatiş bilan çeklanib qolardi: axborot jihatidan töğri, ammo badiiy maʼno nuqtai nazaridan ifodali emas inkor bölardi. Mualliflar Rybakka kamarni «qaytarib berdilar», ammo uni özini osiş imkoniyatidan mahrum qildilar, bu esa ölimning ham xoinni qabul qilişdan boş tortişini anglatardi. Ularning niyati Rybakni öz qulaşini anglaş bilan yolğiz qoldiriş edi. Şundan keyin körsatilgan uzoq yirik plan — Rybak uçun şunçalik orzu qilingan erkinlikni ifodalovçi uluğvor tabiat — «özini yöqotgan inson»ning çeksiz umidsizligini taʼkidlaşga xizmat qilgan edi.

Filmning nomini Şepitkoning eri Elem Klimov topgan. Bölajak turmuş örtoqlar örtasida 1963-yildan beri qaror topgan anʼanaga köra, ğoya uçun u ön söm oldi. Klimov Şepitkoning diplom ishi — «Znoy» filmiga nom topgan edi. Şepitko va Klimov bu hazil tusidagi, bir-birini mukofotlaş odatini kelgusida ham davom ettirişga qaror qilişdi, ammo ularning butun ittifoqi davomida ön sömlik mukofotni faqat Klimov oldi va u ham atigi ikki marta: «Znoy» va «Voskhozhdenie» uçun.

Keyingi qadam ssenariyni Goskinoda tasdiqlatiş zarurati böldi. Öşa paytga kelib Şepitko «noqulay» rejissyor sifatida obrö qozongan edi va 1973-yilda filmni yaratiş masalasini birinçi marta kötarganda, Goskino amaldorlarining javobi qatʼiy salbiy böldi. Rejissyor qarama-qarşilikka kirişmadi, ammo boşqa syujetlarni ham taklif qilmadi. Butun ijodiy faoliyati davomida Şepitko faqat «agar bu işni qilmasam, ölib qolaman» deb his qilgandagina filmda işlay boşlardi.

Rahbariyat va GlavPUR qarşiligini engiş uçun Şepitko VGIKda birga öqigan, harbiy-vatanparvarlik filmlari guruhining boş muharriri Jemma Firsovaga murojaat qildi. Firsova ssenariydan qissaga qaraganda köproq hayratga tuşdi va öşa kuni kinematografiya vaziri Filipp Yermaşning qabulxonasiga bordi. Yermaşning örinbosari bilan suhbatda (öz xotiralarida Firsova uning ismini aytmagan), Firsova ssenariyni öz masʼuliyatiga olişini aytdi va şu bilan birga «GlavPUR bilan hammasi yaxşi böladi» deb yolğon gapirdi. Yermaşning örinbosari dalillarga şubha bilan qaradi va aktyorlarni tasdiqlaşdan tortib filmni qabul qilişgaça bölgan jarayon jiddiy qiyinçiliklar bilan keçdi. Asosiy ayblov şu edi: Şepitko partizanlar haqidagi qissadan «mistik soya bilan qilingan diniy allegoriya» yaratgan, bu esa sovet ateistik kinosi uçun jinoyat hisoblanardi. Şepitko özi dindor emasligini va bir kişining boşqasiga xiyonat qilişi haqidagi hikoya dunyo kabi qadimiy ekanini aytib javob berdi. Uning sözlariga köra, Yahudo va Iso har doim bölgan, agar bu rivoyat odamlar orasiga kirgan bölsa, demak u har bir insonda yaşaydi. Amaldorlar Şnitke musiqasiga va Injil syujetlariga işora qiluvçi, olib taşlaş buyurilgan narsalarga ham qarşilik körsatdi.

Larisa Şepitko «Sotnikov» qissasini öqiganidan to filmga tayyorlaniş, rahbariyat ruxsatini oliş va syomkalarni boşlaşgaça tört yil ötdi.

Şepitko taniş bölmagan yoki kam tanilgan aktyorlarni jalb qilişni rejalaştirdi, ularning avvalgi rollari «Voskhozhdenie»dagi obrazlariga soya solmasligi kerak edi. Şu sababli u «Voskhozhdenie»ga qiziqqan Andrey Myagkovni rad etişga majbur böldi. Şunday taqdir Nikolay Gubenkoni ham kutdi. Rybak rolini ijro etişni orzu qilgan va şu sababli raqobatçilarga nisbatan qattiqqöl bölgan Vladimir Vysotskiy ham saralaşdan ötmadi. «Voskhozhdenie» uçun sinovlar paytida Vysotskiy «Pyotr Buyukning arapi» filmida suratga tuşayotgan edi. Syomkalar «Mosfilm» pavilonida ötardi, sinovlar esa unga qöşni pavilonda bölardi va Vysotskiy tanaffuslarda Şepitko pavilonida nima bölayotganini köriş uçun tez-tez yugurib kelardi.

Sotnikov roli uçun aktyorlarni izlaşning boşidanoq Larisa Şepitko aktyorlar böyiça yordamçi Emma Baskakovaga ovoz çiqarib aytmasdan, Masih obrazini köz oldida tutişni topşirdi. Boris Plotnikov, öşa paytda Sverdlovsk TYuZ aktyori, 25 yoşda edi va rejissyorning fikriça, bu rol uçun eng yaxşi nomzod edi, ammo Goskino amaldorlari Şepitkoning niyatida «Iisusikni sovet ekraniga olib kiriş» istagini körişdi. Plotnikovning ijodiyotida bundan oldin asosan ertakdagi hayvon rollari bölgan, şuning uçun uni obrazni qahramonlaştiriş uçun hatto grim bilan özgartirişga töğri keldi, şunda badiiy kengaş uni rolga tasdiqladi. Aktyor jami yetti marta sinovdan ötdi, buning uçun u Sverdlovskdan Moskvaga doimo uçib kelişga majbur böldi.

Rybak roli uçun rejissyor yigirma nomzodni körib çiqdi. Yigirma birinçi talabgor hali yoş, nomaʼlum aktyor Vladimir Gostyuxin edi. Gostyuxin bundan oldin olti yil Sovet armiyasi teatrida mebel-rekvizitor bölib işlagan, bir kuni kasallangan aktyor örniga «Nomaʼlum askar» spektaklida ijro etgan va uni Vasiliy Ordinskiy ikkinçi rejissyori Svetlana Klimova payqab qolgan edi. Gostyuxin «Xojdeniye po mukam» serialiga taklif qilindi va u yerda anarxist va bandit Krasilnikov rolini ijro etdi — bu rol yorqin xarizma va temperamentni talab qilardi. Aynan syomka maydonçasida Şepitkoning yordamçilari uni payqaşdi. Sinovga çaqirilgan Gostyuxin dastlab «ajoyib gözallikdagi ayolni Vasil Bykovning ayni şafqatsiz va fojiali tarixi bilan» boğlay olmadi. Ammo rejissyor bilan 20 daqiqalik suhbatdan keyin u bu oğir asarni ekranga olib çiqiş faqat uning qölidan kelişiga işonç hosil qildi. Şepitko uçun esa nomzod, garçi aktyorlik maʼlumoti bölsa-da, baribir sahna işçisi bölgani uçun dastlab şubha uyğotdi. Agar Plotnikovda rejissyorni darhol jalb qilgan narsa qiyofa, tabassum, nigoh va plastika bölsa, Gostyuxinning taşqi körinişi Şepitkoning Rybak haqidagi tasavvuriga mos kelmasdi: yoş aktyor sinovga partizanga xos bölmagan «yengil-boşi» soç bilan kelgan edi. Gostyuxinning dağal odatlari boşqa qabul komissiyasi aʼzolarini dastlabki paytdayoq ranjitdi, ammo Şepitko bunday xulqni uning uyatçanligi bilan izohladi va birinçi maşğulotdayoq obrazga erişişdagi ğayratli qatʼiyati bilan hammani hayratga solgan nomzodni tinglaşga qaror qildi.

Portnov roli uçun aktyor Sotnikov obrazidan kelib çiqib tanlandi. Larisa Şepitko taşqi körinişi böyiça Plotnikovga öxşaş birovni izlaşni söradi va şunday dedi:

Anatoliy Solonitsyn dastlab bu «ikkinçi darajali rol» deb atalgan rolda heç qanday qiziqarli narsani körmadi va uni «avval suratga olingan narsaning takrori» deb hisobladi. Dastlab aktyor nima talab qilinayotganini ham tuşunmadi, garçi «duşman», «ruhida yoriq bor inson», «kelajagi yöq inson» obrazini talab darajasida ehtiyotkorlik bilan ijro etsa-da. Ammo u özi ham obraz «qöğirçoqday», «xalq çizgisi»dek çiqayotganini tuşunardi. Faqat rejissyor bilan uzoq suhbat unga Portnovning rejissyor tomonidan körilişini baholaşga imkon berdi: u insonning abadiy tarixiy kuraşida hayvon tabiatiga qarşi, oliy qadriyat — ruh qadriyati uçun olib borilgan kuraşda salbiy tomonning timsoli edi. Rejissyor taʼkidlaşiça, Ikkinçi jahon uruşida sovet xalqi aynan yuksak ongli bölgani uçun ğalaba qozondi, şuning uçun Portnovning «antiqahramon» sifatida, inson ruhining moddadan ustunligini taʼkidlaşga xizmat qiluvçi roli ayniqsa muhim edi.

Syomkalar 1974-yil 6-yanvarda, Larisa Şepitkoning tuğilgan kunida (boşqa manbalarga köra, syomkalar 5-yanvarda boşlangan), Murom şahri atrofida ötkazildi. Birinçi bölib tabiiy şaroitdagi sahnalar — dala, örmon va jarliklar orasida — suratga olindi, bu paytda qirq darajali sovuq bölardi. Boris Plotnikovning sözlariga köra, sovuq va qor qoplagan dala Vasil Bykov qöygan majburiy şartlar edi. Bu yondaşuvni Larisa Şepitko maʼqulladi, uning sözi bilan aytganda, aktyorlar obrazga aniqroq kirişlari uçun qişni «butun tanasi bilan his qilişi» kerak edi. Şu bilan birga, syomka jarayoni şunday rejalaştirildiki, asosiy rol ijroçilari ruhiy va öyin jihatidan eng oson epizodlardan boşladi, bu esa ularga obrazlarga bosqiçma-bosqiç kirib borişga imkon berdi.

Boşidan Şepitko işning barça iştirokçilariga öz ğoyasini yuqtirdi: ular bu filmni muqaddas narsalar haqida suratga olayotganlarini tuşunişdi — Vatan, oliy qadriyatlar, vijdon, burç va maʼnaviy qahramonlik haqida. Uning hamkasblarini ergaştira oliş qobiliyati ilgari ham namoyon bölgan edi: Yuriy Vizbor («Ty i ya» filmidagi boş rol ijroçisi) şunday degan edi: «Biz Larisa uçun, aniqroği, faqat uning uçun işladik. Uning içida işonç bor edi, gap şunda. Insonning mehribonligiga va işimizning zarurligiga işonç, va bu işonç mutlaqo moddiy mohiyat edi, unga real tayaniş mumkin edi».

Syomkalar ötgan oğir şaroitlarda bu omil juda muhim böldi: syomka maydonçasida massovka va syomka guruhi aʼzolarining orasida sovuq urişi holatlari böldi, ammo heç kim şikoyat qilmadi. Şepitko özi uçun maxsus imtiyozlar talab qilmadi va hamkasblarining xotirlaşiça, hammaga jasorat, irода, sabr-toqat va ajoyib ğamxörlik namunasi böldi. Masalan, Boris Plotnikov juda yengil kiyingan edi va oçiq dalada şamol va sovuqdan tez muzlab qolardi, ammo «Stop! Snyato!» (Töxtang! Olindi!) buyruğidan keyin rejissyor uning oldiga kelib, uni işqalab, isitib va minnatdorçilik bildirardi. Şuningdek, u Vladimir Gostyuxinni ham isitişga majbur bölardi, u keyinçalik yozgan edi: «Sahnada “öliş” kifoya edi, şunda uning minnatdorligini his qilardingiz». U yana aytgan ediki, Şepitkoning har bir kadr uçun qanday kuç sarflayotganini deyarli heç kim bilmasdi. Baʼzan Gostyuxin rejissyorni maşinadan mehmonxona xonasigaça öz yelkasida olib borişga majbur bölardi: Şepitko unçalik soğlom emas edi va baʼzan kuçi qolmasdi. «Voskhozhdenie»dan ança oldin, «Znoy» filmini suratga olayotganda, Şepitko gepatit bilan kasallangan edi. Moskvaga qaytiş haqidagi maslahatlarga quloq solmay, u yuqumli kasalliklar barakidan olib çiqilgan носилка ustida yotgança syomkalarni davom ettirdi. Undan taşqari, Şepitko töliq davolanmagan edi va kasallikning oqibatlari keyinçalik, jumladan «Voskhozhdenie» syomkalarida uning holatiga salbiy taʼsir qildi. Bundan taşqari, yaqinda olgan umurtqa jarohati unga kuçli oğriq berardi. Ammo Şepitko baribir syomka guruhidan ikki-uç soat oldin turib, öziga kelişga, keyin esa kun böyi kuçining çegarasida işlaşga harakat qilardi. Masalan, bir sahnada partizanlar jazo otryadidan uzoq va oğir qoçişadi. Ekranda jarayonning öta çarçagan, nafasi tiqilayotgan odamlar holatini körsatiş kerak edi. Sahnada yolğonçilikka yöl qöymaslik uçun rejissyor har safar syomka iştirokçilari bilan birga yugurib, ularning holatini ular bilan birga boşdan keçirardi. Şunday fidoyilik tufayli syomkalar töxtovsiz davom etdi va rejalaştirilgan muddatdan bir oy oldin tugatildi.

Aktyorlardan kerakli rol ijrosiga erişiş uçun Şepitko baʼzan sovuqda ularga uzoq vaqt gapirişga töğri kelardi. Masalan, syomka guruhi töliq tayyor bölsa ham, rejissyor Boris Plotnikov bilan uzoq suhbatlaşişi mumkin edi, uning xarakterini syomkalar davomida diqqat bilan örgangan edi. Axborotni yetkazişda Şepitkoning fikrlarni juda aniq şakllantiriş odati yordam berardi, u aniq bölmagan joyni yaşirişi mumkin bölgan murakkab atamalardan qoçardi. Aktyorning közida, mimikasida va imo-işorasida kerakli his-tuyğu paydo bölişini kutgaç, u kutilmaganda hammaga kameraga yoqişni buyurardi. Boris Plotnikov keyinçalik aytdiki, u bu tajribani boşqa filmlarda ham takrorlaşni xohlardi, ammo heç narsa çiqmasdi. Plotnikov Şepitko bilan işlaş haqida «jonli daho bilan uçraşuv» sifatida gapirardi. Filmning rejissyori haqida Vasil Bykov ham şunga öxşaş fikrda edi va uni «yubka kiygan Dostoyevskiy» deb atardi. Umuman, Bykov Larisa Şepitkoni juda qadrlardi va bir safar hatto agar uni oldinroq uçratganida, «Sotnikov»ni boşqaça yozgan bölişi mumkinligini ham tan olgan edi.

Vladimir Gostyuxin syomka jarayonini öyin emas, balki «har bir kadrdagi ölim» sifatida taʼriflagan. Uning va Plotnikov uçun rejissyorning işonçini oqlaş juda muhim edi, uni rahbariyat oldida köp va qiyinçilik bilan himoya qilişga töğri kelgan edi. Gostyuxin Şepitkoning fikrni aktyorlarga yetkaziş qobiliyatini gipnozga öxşatardi, ular Plotnikov bilan birga, kinosanoatga yangi kelgan yoş aktyorlar sifatida, «qayta tuğiliş möjizasi»ni amalga oşira olişlari mumkin edi. Birinçi maşğulot paytida Şepitko ularning yuziga qor soçgan edi. Plotnikovning taxminiça, bu ularning diqqatini va irodasini jamlaş, şuningdek, obrazlarga aniqlik va işonçlilik beriş uçun qilingan. Keyinçalik bu öziga xos marosimga aylandi, u köpinça syomka maydonçasida navbatdagi dublni oldindan boşlab berardi. Gostyuxin Rybakka şunçalik kirib ketganini eslab, hatto grim sinovi uç hafta yuzidan ketmagan edi. Syomkalardan keyin aktyor öziga qaytiş uçun uzoq vaqt urindi, öz obrazi emas, balki özi bölib qolişga harakat qildi va Larisa Şepitkoning keyingi filmi — «Farewell» (Xayrlaşuv)da suratga tuşişdan boş tortdi, garçi rejissyor uni qayta-qayta söragan bölsa ham.

Filmning rassomi Yuriy Rakşa bu holat haqida quyidagiça fikr bildirgan:

Film taqiq ostida qoliş xavfi ostida edi: nazorat organlari partizanlar tarixi örniga «mistik soyali diniy allegoriya» suratga olinganini hisoblaşardi. Filmning «tokçaga» qöyiliş ehtimoli juda yuqori edi va Şepitkoning eri, rejissyor Elem Klimov keskin qadam taşlaşga qaror qildi. Öşa paytda Klimov «Hitlerni öldiring» filmiga tayyorgarlik körayotgan edi (1985-yilda u «Iidi i smotri» («Kel va kör») nomi bilan ekranga çiqdi) va Belarus KP MK birinçi kotibi Pyotr Maşerov bilan tanişdi. Maşerov rejissyorni har tomonlama qöllab-quvvatlagan va hatto tarixiy maslahatçi sifatida ham çiqqan edi: uruş yillarida yuqori mansabdor amaldor özi partizan bölgan; bundan taşqari, 1942-yilda bosqinçilar uning onasini partizanlarga hamkorlik qilgani uçun osib öldirgan edi.

Klimov «Mosfilm»ni çetlab ötib, Maşerovni «Voskhozhdenie»ning maxsus körsatuviga taklif qilganida (plyonka laboratoriyadan deyarli nam holda Minskka olib kelingan edi, Larisa Şepitkoning özi esa mikser pultiga ötirgan edi), u dastlab şubha bilan qaragan, «ayollarça rejissura»ni körişni kutgan edi. Körsatuv boşlanganidan yigirma-öttiz daqiqa ötgaç, Maşerov ekrandan közini uzolmay qoldi, örtasiga kelib esa zal içida ötirgan respublika rahbariyati oldida uyalmay yiğlay boşladi. Film tugagaç, Maşerov anʼanalarga zid ravişda (odatda bunday premyeralarda avval quyi mansabdorlarning, keyin yuqori rahbarlarning fikrini eşitişardi) sahnaga çiqdi va qariyb qirq daqiqa gapirdi. Uning sözlari heç kim tomonidan yozib olinmagan, ammo Elem Klimovning guvohligiga köra, bu hayajonli nutq uning xotiniga qaratilgan eng yaxşi sözlardan biri bölgan. Belarus yozuvçisi va Ikkinçi jahon uruşi faxriysi Ales Adamoviç körsatuvda qatnaşgan va Maşerovni şunday taʼriflagan: «Bu qizça, albatta, bunday narsalarni boşdan keçirmagan, u bularning hammasini qayerdan biladi, qanday qilib şunday aytib bera oldi?» Bir neça kundan keyin «Voskhozhdenie» heç qanday tuzatişsiz rasman qabul qilindi.

1977 — XII XKF, Riga: Boş mukofot va Kinematografçilar ittifoqi mukofoti (Larisa Şepitko)

1977 — XXVII XKF, Berlin: «Golden Bear» Grand-prisi, FIPRESCI mukofoti, Xalqaro katolik kino markazi OSIC mukofoti (Larisa Şepitko)

1977 — «Erkinlik festivali» XKF, Sopot: «Erkinlik haykali» mukofoti (Larisa Şepitko)

1979 — SSSR Davlat mukofoti: «Sönggi yillar filmlari uçun» Vladimir Çuxnovga (vafotidan keyin), Larisa Şepitkoga (vafotidan keyin)

1990 — XL XKF, Berlin: «Retrospektive» dasturida iştirok

2010 — LX XKF, Berlin: «Retrospektive» dasturida iştirok