The Assassin of the Tsar

Oleg Yankovskiy — psixiatr Aleksey Mixayloviç Smirnov / Nikolay II

Malkolm Makdauell — bemor Timofeev / Yakov Mixayloviç Yurovskiy (ovozini Yuriy Belyayev beradi)

Armen Jigarxanyan — Aleksandr Yegoroviç

Anjelika Ptaşuk — Marina (Smirnovning dösti)

Andrey Krivitskiy — bolalikdagi Nikolay II

Olga Antonova — imperatritsa Aleksandra Fyodorovna

Darya Mayorova — buyuk knyaginya Olga Nikolayevna

Yevgeniya Kryukova — buyuk knyaginya Tatyana Nikolayevna

Alyona Teremizova — buyuk knyaginya Mariya Nikolayevna

Olga Borisova — buyuk knyaginya Anastasiya Nikolayevna

Aleksey Logunov — tsareviç Aleksey Nikolayeviç

Denis Dmitriyev — Sedniev

Yuriy Şerstnyov — Pyotr Sergeyeviç Kozlov, sanitar

Yuriy Belyayev — Aleksandr II

Viktor Seferov — Pyotr Lazareviç Voykov

Givi Tokhadze — general

Anastasiya Nemolyaeva — Yurovskiyning hamşirasi

Anton Tabakov — ruhiy kasal, qöşiq aytayotgan (titrda yöq)

Ivan Kosix — Lenin

Rejissyor: Karen Şaxnazarov

Ssenariy muallifi: Aleksandr Borodyanskiy, Karen Şaxnazarov

Operator: Nikolay Nemolyaev

Kompozitor: Vladislav Shut

Rassom: Lyudmila Kusakova

Prodyuserlar: Ernst Vaysberg, Vladimir Dostal

Taxminan bir yil oldin «Tsareubiytsa» filmi syomkalari boşlanişidan oldin Karen Şaxnazarov va Aleksandr Borodyanskiy A. P. Çexovning «Palata № 6» qissasi asosida italiyalik prodyuserlar bilan birgalikdagi loyiha uçun ssenariy yozişgan. Şaxnazarov bu filmni suratga olişni orzu qilgan, Marçello Mastroyanni esa boş rol — doktor Ragin rolini ijro etişi kerak edi. Biroq ssenariy yoziş jarayonida italiyalik prodyuserlar bu loyihani moliyalaştirişdan voz keçişdi va Şaxnazarovda ruhiy kasallar klinikasi bemorlari haqida boy material qoldi, u «Tsareubiytsa» ustida işlaşda juda asqotdi.

Bir kuni Şaxnazarov podşo oilasining otib taşlanişi haqida katta maqolani öqidi. Bu voqealarni «Tsareubiytsa» kinokartinasida qayta tiklaş ğoyasi tuğildi, ammo kelajak film ssenariysini ikki vaqt ölçovida — 1918-yil va hozirgi zamon böyiça yozişga qaror qilindi, şunda improvizatsiya imkoniyati paydo bölsin. Şunday qilib, Borodyanskiy va Şaxnazarov faqat otib taşlaşga boğlanib qolmaslik uçun «qöllarini böşatişdi». Şunday qilib, avval Nikolay II ni öynaydigan, keyin esa öz xayollari mevasiga «singib ketib», kim ekanini tuşunmay qoladigan psixiatr şifokor Smirnov obrazi paydo böldi: psixiatrmi yoki Yurovskiy öldirgan imperatormi.

Şaxnazarovning xotirasiga köra, dastlab boş rollarni Yankovskiy va Makdauell ijro etişi öylangan edi. Yankovskiy bilan oldindan kelişuv bor edi, Makdauell haqida esa Şaxnazarov hatto orzu ham qilmagan. Aktyor ssenariyni öqib çiqib, Kann kinofestivalida Şaxnazarov bilan uçraşganidan keyin suratga tuşişga rozi böldi. Filmda işlayotganda Makdauell bir neça oy Moskvada oddiy ijara xonadonda yaşadi. Uning haqi ikki million dollarni taşkil etdi.

Kartina ustida işlaş haqida eslab, Makdauell «sovet aqldan ozganlar uyida» suratga tuşişni juda xohlamaganini tan oldi.«Men sizlarda psixiatriyaning rejim siyosiy raqiblarini qatl qiliş uçun qanday işlatilgani haqida juda köp eşitganman. Va men — ğarbiy demokrat — yaqinda disssidentlar qiynalgan joyda suratga tuşişim kerakmi? Qançalik istamagan edim! Şuning uçun Podmoskoviyada, monastirda bir neça hafta syomkada bölib, bu baxtsizlarga tibbiyot xodimlarining qançalik eʼtiborli ekanini körganimda hayron qoldim <...>»Syomka davomida pul keskin yetişmasdi, aktyorlarning (ayniqsa Makdauellning) boşqa kinoloyihalarda bandligi tufayli nazorat-işlab çiqariş rejasi bir neça marta qayta yozildi. Şaxnazarov özining oldingi barça filmlarini 20—30 kunda suratga olgan, «Tsareubiytsa»da esa tabiiy syomkalarda tört faslni ham suratga oliş kerak edi, şuning uçun uzoq töxtab qoliş, syomka guruhini tarqatib, keyin yana yiğib, «xuddi şu ohangda» yangi materialni suratga olişga urinişga töğri kelardi.

Kartina rassomi Lyudmila Kusakova Yekaterinburgda syomka uçun muhandis Ipatyev uyini butunlay buzilgan holatdan tiklaşga töğri kelganini hikoya qildi. U şahar muzeyida uy haqida biror maʼlumot topişga urindi, keksa aholi bilan gaplaşdi. Tasodifan mahalliy UKda uy qavatlari rejalarining nusxalari saqlanib qolgani maʼlum böldi, ularga köra pavilyonlarda interyerlar qurildi. Bir zinani pavilyonga siğmaganligi sababli 90 gradusga burişga töğri keldi. Taşqarida uy rolida Vladimirdagi Letne-Perevozinskaya köçasi, 5-uy suratga olingan.

Syomka paytida badiiy kengaşlar «öz-özini tugatgan» edi va heç kim ssenariyni çizmadi, suratga olingan materialni tuzatmadi, montaj paytida sahnalarni «savatga» taşlaşni talab qilmadi.

Eng yaxşi kostyum rassomi uçun mukofot — Vera Romanova; «Nika» — 1991

Eng yaxşi erkak roli uçun mukofot — Oleg Yankovskiy; «Nika» — 1991;

Belgrad XKF boş mukofoti — 1991 (Yugoslaviya).