The Asthenic Syndrome

Rejissyor: Kira Muratova

Ssenariy mualliflari: Kira Muratova, Sergey Popov, Aleksandr Çyornix

Operatorlar: Vladimir Pankov, Viktor Kabaçenko

Rassom: Oleg Ivanov

Ikkinçi rejissyor: Nadejda Popova

Film hikoyasi uslubi jihatidan turli, ammo holatni ifodalaşi jihatidan bir xil bölgan ikki qismdan tuzilgan. Birinçi qism taxminan 40 daqiqa davom etadigan qora-oq "filmdagi film"dir. Andrey Plaxov bu qism "Muratovaning avvalgi ijodining aççiq va istehzoli qayta hikoyasi" ekanini aytadi va uni "provinsial melodramalar"ga öxşaşligini qayd etadi.

Film ikki mukofotga sazovor böldi: "Nika" (“Eng yaxşi badiiy film” nominatsiyasida, 1990) va Berlin kinofestivalining maxsus hakamlar hayʼati mukofoti (1990); bundan taşqari, film tört marta kinematografik mukofotlarga nomzod bölgan.

90-yillar matbuotida film köpinça sovet voqeligiga tanqidiy qaraş sifatida qabul qilingan, deb eslaydi Oleg Kovalov, lekin u bu fikr bilan rozi emas. Kovalov ekranda tez-tez paydo böladigan Sovet Ittifoqi atributlarida Muratovaning sovet estetikasiga "mahliyo bölişini" köradi. Tanqidçi filmda boş qahramon — öqituvçi yozayotgan asar parçalarini öqiş orqali amalga oşiriladigan "içki monolog" borligini qayd etadi va bu jihatni Federiko Fellinining "Sakkiz yarim" filmi bilan soliştiradi. Amerikalik tanqidçi Jonathan Rosenbaum "Astenik sindrom" kino "qoidalaridan çetga çiqadi" deb hisoblaydi va uni "oşkoralik davrining şedevri" deb ataydi. U boş qahramonlarni film nomi bilan atalgan kasallikning "ramzlari" sifatida taʼriflaydi. Jeyn Tauban köplab "noxuş" sahnalarda rejissyorning tomoşabinlarni sönggi yillarda yaşayotgan sovet jamiyatining "axloqiy befarqligi"dan çiqarişga urinişini köradi. Tadqiqotçi yalanğoçlik tasvirini Aleksandr Sokurovning "Saqla va asra" filmi bilan soliştiradi va rejissyor bu bilan uni salbiy qirrada tasvirlaydi, ekspluatatsiya qilmaydi, deb qöşimça qiladi. Tauban oşkoralik davri Tengiz Abuladzening "Tavba" filmi bilan boşlanib, "Astenik sindrom" bilan tugaydi, deb hisoblaydi. Öz şarhida u lentani Kira Muratova ijodidagi asosiy yutuq deb ataydi, lekin rejissyor tanlagan vositalar va yetkazilayotgan ğoya uning tijorat muvaffaqiyatiga yöl qöymaydi, deb yozadi.

Vladimir Motil filmni haddan taşqari baholangan deb hisoblaydi, kinoşunos Ian Kristi esa, aksinça, Sokurovning "Sokin sahifalar" filmi qatorida uni past baholangan deb biladi. Zara Abdullayeva, Dmitriy Bikov, Ivan Dixoviçniy, Natalya Ryazantseva va boşqa köplab rus madaniyat arboblari 2000-yilda "Seans" naşrining sörovi natijalariga köra, filmni ötgan davrning asosiy filmlaridan biri deb atadilar. Aleksey German filmni umuman tanqid qildi, lekin it boqiş maskanidagi sahnaga alohida eʼtibor qaratib, uni professional bölmagan deb hisobladi. German seans davomida "zerikkanini" aytdi.

AllMovie portali tanqidçisi Klark Fontan Muratova filmni yaratayotganda rasmiy hokimiyat uni albatta rad etişini bilsa-da, öz uslubidan çetga çiqmaganini qayd etdi. Piter Rollberg "Astenik sindrom" rejissyorning sovet davri bilan "qayğuli xayrlaşuvi" bölib, "şafqatsiz realizm" orqali ifodalangan, deb xulosa qiladi. Şunga qaramay, Kira Muratova film "mamlakat yoki davr haqida emas, balki hayot haqida" ekanini bildirgan. BBC Culture Muratovaning "Uzoq kuzatuvlar" va "Astenik sindrom" filmlarini ayollar tomonidan suratga olingan eng yaxşi 100 ta film röyxatiga kiritdi, ikkinçisini röyxatda 48-öringa qöydi.

Aktrisa Olga Antonova 1990-yilda "Yulduzlar turkumi" kinofestivalida ikkinçi reja böyiça eng yaxşi ayol roli uçun mukofotga sazovor böldi.

Bu sözning turli maʼnolarida töliq tarixiy film. Mazmuni va dunyoqaraşi jihatidan u ötib borayotgan va kelayotgan davrning qolipi kabidir... Ammo bu davr na jahon, na rus kinematografiyasida aks etmagan. <…> Umuman olganda, Ğarb kinosida tarixiy filmlar unçalik köp emas, rus kinosida esa undan ham kam. Eyzenşteyn va umuman rus avangardi, Xutsiyevning "Eriş" davri suratlari hamda Kira Muratova filmlaridan taşqari, balki yangi davrni yopib va oçib beradigan bunday suratlar bölmagandir.

2021-yilda kinotanqidçilar tomonidan tuzilgan eng yaxşi 100 ta ukrain filmi röyxatida film 6-örinni egallaydi (bu röyxatga kirgan rejissyorning barça filmlari içida eng yuqori örin).

Kira Muratova filmda hikoyaning muhim elementlaridan biri sifatida uy hayvonlari bölmagan muşuk va itlarni hamda ularning taqdirini körsatgan.

Filmda "Talking Heads" guruhining "Mr. Jones" va "Silicon Dream" guruhining "Andromeda" qöşiqlari eşitiladi.