«Yomon yaxşi odam» — Leningrad «Lenfilm» kinostudiyasida 1973-yilda rejissyor Iosif Xeyfits tomonidan Anton Çexovning «Duel» qissasi asosida suratga olingan sovet töliq metrajli rangli badiiy filmi.
Filmning oldindan namoyiş etilişi 1973-yil 28-iyunda bölgan; filmning SSSRdagi premyerasi — 1973-yil 10-dekabrda.
Çexov qissasining oldingi ekranlaştirilişi («Duel» filmi) 1961-yil 22-mayda çiqqan (rejissyor Tatyana Berezantseva, boş rolda Oleg Strijenov).
1Rollarda
Oleg Dahl, Vladimir Vysotsky, Anatoli Papanov
Vladimir Vysotskyaktyor
Anatoli PapanovaktyorIKIosif Kheifitsssenariy muallifiNSNadezhda Simonyankompozitor2Syujet
Filmning syujeti ikki yorqin şaxs — Layevskiy (Oleg Dal) va fon Koren (Vladimir Vysotskiy) örtasidagi…
Filmning syujeti ikki yorqin şaxs — Layevskiy (Oleg Dal) va fon Koren (Vladimir Vysotskiy) örtasidagi qarama-qarşilikka asoslangan. Ularning har biri öz tamoyillariga va hayotiy pozitsiyasiga ega.
Fon Koren uçun Layevskiy insoniy illatlarning timsolidir. Layevskiy esa fon Korenni mavhum, abstrakt ğoyalar uçun hatto yangi tartib uçun keraksiz odamlarni jismonan yöq qilişgaça bölgan şafqatsiz harakatlarga qodir inson deb hisoblaydi. Fon Koren haqida şunday fikrda doktor Samoylenko ham — boş qahramonlarning dösti.
Maʼlum vaqtgaça fon Korenning buzuq odamlarni qattiq jazolaş zarurligi haqidagi mulohazalari faqat söz bölib qoladi. Bir kuni fon Koren Layevskiyga uning «çiqiş yöq holati» haqida haqoratli izoh beradi. Layevskiy fon Korenga javob tariqasida haqorat bilan javob qaytaradi. Fon Koren uning «duelga çaqiruvi»ni qabul qiladi (çaqiruv haqidagi ibora şunçaki «qizil söz» uçun aytilgan edi). Layevskiy fon Korenni yoqtirmagani uçun duelda qatnaşişga rozi böladi.
Duelçilar ham, ularning sekundantlari ham duel qanday ötişini, qoidalari qanday ekanini aniq bilişmaydi, klassiklardagi tasvirlarni eslaşga urinadilar. Fon Koren döstlaridan birига duel qanday ötişini oldindan aytib beradi va u deyarli töğri çiqadi. U taxmin qilganidek, Layevskiy havoga öq uzadi. Fon Koren özi haqida ham «Layevskiy uçun sud ostida qoliş — vaqtni yöqotiş» deb aytgan edi. Şunga qaramay, duel oldidan sekundantlar uni şirin sözli, yaraştiruvçi nutqlari bilan ğazablantiradilar va ularga inod qilib u nişonga olib öq uzadi, ammo butalar orasidan duelni kuzatiş uçun kelgan, qörqib ketgan deakonning kutilmagan qiçqiriği tufayli nişondan adaşadi.
Yonida sodir bölgan ölim Layevskiyni tubdan özgartiradi: u köp işlay boşlaydi, sönggi bir neça yil içida töplangan qarzlarini qaytarişga intiladi, odamlarga munosabati ham butunlay özgaradi. Uning xotini dunyoviy hayotning köngiloçar tomonlari örniga xöjalikni yuritişni boşlaydi. Biroq bu özgarişlar fon Korenda unçalik optimizm yoki quvonç uyğotmaydi, u bunga ança şubha bilan qaraydi. U Layevskiyning haqiqatan ham jiddiy va uzoq muddatga özgara olişiga oxirigaça işonmaydi. Bundan taşqari, duel paytidagi muvaffaqiyatsiz otişdan söng fon Koren özida ham şubha uyğotdi — u «insoniy zotni yaxşilaş» uçun taqdir tomonidan tanlanganmi, degan şubha.
3Rollarda
Oleg Dal — Ivan Andreyeviç…
Oleg Dal — Ivan Andreyeviç Layevskiy
Vladimir Vysotskiy — Nikolay Vasilyeviç fon Koren, zoolog
Lyudmila Maksakova — Nadejda Fyodorovna
Anatoliy Papanov — Aleksandr Davidoviç Samoylenko, doktor
Georgiy Korolçuk — deakon Yakov Pobedov (rolni Gely Sysoyev ovozlaştirgan)
Anatoliy Azo — Kirilin, pristav (rolni Oleg Basilaşvili ovozlaştirgan)
Aşot Melikjanyan — Açmianov, dökon egasining öğli
Lyubov Malinovskaya — Marya Konstantinovna Bityugova
Yuriy Medvedev — Şeşkovskiy
Andrey Apsolon — Bityugov
Anxel Gutyerres — tratirçi tatar Kerbalay
Igor Yefimov — Boyko, sekundant
Pavel Kaşlakov — sekundant
German Lupekin — Ustimoviç, doktor
Aşot Nersesyan — Açmianov, dökon egasi
Gely Sysoyev — Sipaçyov, Layevskiyning xizmatdoşi
Lyubov Tişçenko — xizmatkor
Oleg Xromenkov — Samoylenko денщиги
4Surat guruhi
Ssenariy va postanovka — Iosif…
Ssenariy va postanovka — Iosif Xeyfits
Boş operator — Genrix Marandjyan
Boş rassom — Isaak Kaplan
Kompozitor — Nadejda Simonyan
Kartina direktori — Mixail Gendenşteyn
5Mukofotlar va sovrinlar
1974 — Taormina (Italiya)dagi V xalqlar festivalida Vladimir Vysotskiyga erkak rolini eng yaxşi ijro etgani…
1974 — Taormina (Italiya)dagi V xalqlar festivalida Vladimir Vysotskiyga erkak rolini eng yaxşi ijro etgani uçun «Xaribda» mukofoti.
1974 — AQŞning Çikago şahridagi X XKFʼda Anton Çexov asarlarini ekranlaştirişdagi yuksak badiiy yutuqlari uçun Iosif Xeyfitsga «Kumuş plastinka» mukofoti.
6Suratga oliş haqida
Men Vysotskiyni «Yomon yaxşi odam» filmiga taklif qildim, u yerda men ikkinçi rejissyor edim. Uni, boşqa…
Men Vysotskiyni «Yomon yaxşi odam» filmiga taklif qildim, u yerda men ikkinçi rejissyor edim. Uni, boşqa aktyorlar kabi, kostyumlarda kiyintirişdi. Xeyfits ularni diqqat bilan közdan keçirib, kostyum rassomiga dedi: «Lilya, bilasizmi, meni hamma narsa qanoatlantiradi, faqat şunga kelişaylik: mana şu surdut ustida uning uçinçi tugmasi har doim yarim yirtilgan bölsin, u bitta ipda osilib tursin». Bu hiyla emas edi, axir uning qahramoni — böydoq, tugma nega osilib turişi tuşunarli. Volya menga dedi: «Jenya, bilasanmi, men Xeyfitsda har doim suratga tuşaman, u menga nima taklif qilmasin!»
Rejissyor Xeyfits filmning nomi haqida mulohaza yuritgan:
Ovozi ğalati tuyuladi! Işonçim komilki, prokatçilar afişalarga «и» harfini qöşadilar — «Yomon va yaxşi», göyo gap ikki xil odam haqida ketayotgandek. Holbuki, gap bitta odam haqida. Biz boğlovçi «и»siz ötamiz.
Epizod «Nadejda Fyodorovna va pristav Kirilinning fohişa uyiga kirişi»ning rejissyorlik işlanmasi:
Yaltaning çekkasida oçiq galereyali va zinali eski tatar uyini topiş omad keltirdi. Bu Myuridovning «uçraşuv uyi» böladi. Bu yerda prozaizmlar, pasaytiriş, ekzotikani yöqotiş muhim. Iflos, eski uy. Pastda, galereyada Myuridovning butun xöjaligi: oşxona, mangal, tovuqlar, eski anjomlar, bolalar öynayapti, tovada nimadir qovurilyapti. Kommunalkani eslatadi. Bu fohişa uy, lekin eng past toifadagi, «oilaviy korxona» miqyosida.
Filmni suratga oliş 1972-yil 5-iyulda boşlanib, yil oxirigaça davom etgan. Film Yevpatoriyada va bir epizodi Saki hamda Yaltada suratga olingan.
Qrimda filmni suratga oliş paytida Vladimir Vysotskiy 1972-yil kuzida özining maşhur «harbiy» qöşiqlaridan birini — Yevpatoriya desantiga bağişlangan «Qora şinel»ni («Qora şinel» nomi bilan tanilgan qöşiq) yozgan.
7Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Плохой хороший человек» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.