Bu ifodani tarjima qiliş kerak emas, şuning uçun matnni özi bilan davom ettiraman.
Eşkiya — 1996-yilda suratga olingan turk jinoiy drama filmi bölib, rejissyor Yavuz Turgul tomonidan yaratilgan. 1996—1997-yillar mavsumida filmni 2 571 474 tomoşabin körgan. 1989-yilda kassa statistikasi yuritila boşlangandan 2001-yilgaça «Eşkiya» turk kinematografining eng kassa filmi bölib qoldi. «Eşkiya» zamonaviy turk kinosi tarixidagi birinçi yirik kassa yutuği böldi; uning muvaffaqiyati 1980-yillardagi çuqur inqirozdan keyin Eşilçamni zamonaviy turk kinematografiyasiga aylantirgan buriliş nuqtasi hisoblanadi. Bu inqiroz işlab çiqarişning pasayişi va tomoşabinlar qiziqişining sönişi bilan xarakterlangan edi.
Film Turkiya tomonidan 70-chi marosimda «Oskar» mukofotining eng yaxşi xorijiy tildagi film nominatsiyasi uçun rasmiy nomzod sifatida körsatildi, ammo nominantlar qatoriga kirmadi.
1Rollarda
Şener Şen, Uğur Yücel, Şermin Hürmeriç
2Syujet
35 yillik qamoq muddatini ötab bölgan Baran Şarqiy Turkiyadagi şahar — Viranşehirdagi qamoqxonadan ozod…
35 yillik qamoq muddatini ötab bölgan Baran Şarqiy Turkiyadagi şahar — Viranşehirdagi qamoqxonadan ozod böladi. Ona qişloğiga qaytgaç, uning qamoqda bölgan yillar davomida dunyo qançalik özgarganiga guvoh böladi: qişloqning özi töğon qurilgandan keyin suv omborining tagida qolgan. Keyin u özini qamoqqa tiqqan xiyonatning uyuştiruvçisi Berfo ekanini bilib oladi — bir paytlar akasidan ham yaqin dösti bölgan odam. Baranning sevgilisi Keçeni egallaş uçun Berfo döstining oltinini özlaştirib, Baranni Judi toğlarida jandarmalarga topşirgan. Keyin Berfo Keçeni uning otasidan irodasiga qarşi sotib olgan va ğoyib bölgan. Miş-mişlarga köra, u Istanbulga qoçib ketgan.
Istanbulga poyezdda ketayotganda Baran Jumali ismli yigit bilan uçraşadi. Uni qidirayotgan fuqaro kiyimidagi politsiyaçilardan qoçiş uçun va keksa odam unga yomonlik istamasligiga işonib, Jumali özi olib yurgan kontrabanda mollarini Baranga topşiradi va ularni körsatilgan manzilga qaytarişni söraydi. Keyinroq Baran vaqtida yetib keladi: Jumali ehtiyotsizligi tufayli yuk yöqolganidan uçun xöjayinidan koyiş eşitadi.
Nosoz oilada ösgan Jumali Beyoğlu köçalarida tarbiyalangan, uning hayoti fohişaxonalar, qimor uylari, spirtli içimliklar, giyohvand moddalar va ayollar atrofida aylangan. U yuqori poğonaga kötarilib, nufuzli jinoyatçi bölişni orzu qiladigan mayda firibgar. U mahalliy gangsterning kuryeriga aylanadi, sevgilisi Emelning akasi — Sedatni qamoqdan çiqariş uçun va öz qölidagi giyohvand moddalarning bir qismini asta-sekin yon tomonga sota boşlaydi.
Boşqa mehmonxona mehmonlari bilan birga televizor körayotgan Baran sobiq örtoqi, hozir xoin bölib qolgan Berfo boy magnat bölib, endi Mahmut Şahoğlu nomini olganini payqaydi. Keyinçalik Baran Berfoning karvoniga duç kelganida, uni avval uşlaşadi, keyin esa sirli ravişda ozod qilib, Berfoning buyruğiga köra, haşamatli uyga olib borişadi. Maʼlum bölişiça, ötgan yillar davomida Kece majburiy nikohga norozilik belgisi sifatida sukut vaʼdasini bergan; bu esa nogiron aravaçasiga mixlangan Berfoni azoblaydi va u Barandan 35 yildan keyin birinçi marta Kece bilan gaplaşişni söraydi. Uni yana köriş istagidan Baran Kecega önlab yillar davomida şafqatsiz qamoqda omon qolişiga aynan uni yana uçratiş umidi yordam berganini aytadi va bu Keçeni nihoyat gapirişga majbur qiladi.
Jumali Sedat Emelning akasi emas, balki sevgilisi ekanini va juftlik uning ozod bölganidan keyin qoçib ketganini bilib oladi. Şuningdek, maʼlum böladiki, Demirjan özining giyohvand moddalar savdosidagi yetişmovçiliklarni biladi va içkaridan oqib ketiş gumonini qiladi. Jumali Baran bilan birga Emel va Sedatni izlaydi va Baranning özini tutişga undaşlariga qaramay, ikkalasini ham öldiradi. Politsiya bilan otişmadan va xola uyidan haydalgandan keyin, Jumali va uning döstlari — ular Demirjanga Jumalining işlari haqida xabar bergan deb taxmin qilinadi — öğirlanib, gangsterning ustaxonasida garovga olinadi. Baran ularning nomidan aralaşib, yetişmayotgan mablağni taʼminlaşga vaʼda beradi, agar qarz uning majburiyatiga aylansa va Jumaliga zarar yetkazilmasa. U Keceга murojaat qiladi, Kece esa Berfoni talab qilingan summaga çek yozişga köndiradi. Keceга işlarini tugatgaç, qaytib kelişini vaʼda qilib, Baran ketadi.
Maʼlum böladiki, Berfo oxirgi qasos harakati sifatida ataylab haqiqiy bölmagan çek yozgan va javoban Demirjan Jumalini kun yoruğida otib taşlaşni buyuradi. Halok bölgan darajada yarador Jumali mehmonxonasining tomiga sudralib çiqadi va u yerda Baranning qöllarida jon beradi. Tarbiyalanuvçi öğlining ölimidan ğazablangan Baran qonli qasosni boşlaydi: avval keksa fohişa Sevimni kaltaklayotgan qöşqavoqni öldiradi, söng Demirjanning ustaxonasiga bostirib kirib, uning tödasini otib taşlaydi va rahm sörab yolvorayotgan gangsterni qatl etadi. Keyinçalik Baran Berfoning uyiga xiyonati uçun ayblov qöyiş uçun qaytadi. Ölayotgan magnat ğazablangan qarşilik bilan Baranni Jumali kabi arzimas odam uçun Kecening umidlarini oyoq osti qilgani bilan koyiydi va öz xiyonatini Keceга bölgan aqldan ozgan muhabbat bilan oqlaydi: bu muhabbat uni Baranni jandarmalarga tutib berişga, uning oltinini öğirlaşga va uning kelinçagiga majburan uylanişga undagan. Berfo öz qilmişlaridan tavba qilmasligini va u Baran qila olmaydigan deb hisoblagan gunohlari uçun dözaxda yonişga tayyor ekanini aytadi, şundan söng Baran uni otib öldiradi.
Endi izlanayotgan Baran bir neça kun politsiyadan qoçadi, ammo oxir-oqibat politsiya tomonidan örab olinadi. Otişmada Baran öqlardan himoya qiladi deb işongan taqinçoğini yöqotadi. Buni oxir ekanining alomati deb bilgan u tom çetidan sakrab öz joniga qasd qiladi.
3Tanqid
«AllMovie» uçun yozuvçi Sandra Brennan filmni «tez surʼatli romantik jangari film» deb taʼriflagan, ammo…
«AllMovie» uçun yozuvçi Sandra Brennan filmni «tez surʼatli romantik jangari film» deb taʼriflagan, ammo oxir-oqibat unga beş yulduzdan atigi ikkitasini qöygan. Şu bilan birga, Rekin Tekoy «Turkiş Cinema» kitobida Turgulning «qayğuga töla naratividi Amerika jangari filmlari va teleklip elementlarini uyğunlaştiradi», «tafsilotlarga katta eʼtibor beradi» va «Şarq adabiyotida uçraydigan rivoyatlar anʼanalariga tayanadi» deb taʼkidlaydi.
4Saundtrek
Filmga musiqani Erkan Ögur va Aşkin Arsunan yozgan. Saundtrek 1996-yilda BMG Turkiye yorliği tomonidan…
Filmga musiqani Erkan Ögur va Aşkin Arsunan yozgan. Saundtrek 1996-yilda BMG Turkiye yorliği tomonidan kassetalar va kompakt-disklarda çiqarilgan, 2000-yilda esa Kalan yorliği tomonidan qayta naşr etilgan.
5Kadrlar
6
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDB
6 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Бандит (фильм, 1996)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.