«Sibirskiy sartaroş» — rejissyor Nikita Mixalkovning 1998-yilda suratga olgan badiiy filmi.
Filmning slogani — «U rus. Bu köp narsani tuşuntiradi».
2000-yilda film Rossiya Federatsiyasining Davlat mukofotiga sazovor böldi. Filmning telekanalda birinçi namoyişi 2001-yil 1-yanvarda RTR kanalida bölib ötdi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Julia Ormond, Richard Harris, Oleg Menshikov
3Syujet
Filmda ikkita syujet çiziği bor. Birinçisi — Rossiya, 1885-yil, İmperator Aleksandr III hukmronligi davri.…
Filmda ikkita syujet çiziği bor. Birinçisi — Rossiya, 1885-yil, İmperator Aleksandr III hukmronligi davri. Rossiyaga «Sibirskiy sartaroş» noyob maşinasining çet ellik ixtiroçisi Duglas MakKreken keladi. Loyihasini qöllab-quvvatlaş uçun u amerikalik sarguzaştçi ayol Jeyn Kelegenni jalb qiladi. Jeyn özini uning qizi sifatida körsatib, rus amaldorlari, xususan, general Nikolay Karloviç Radlov bilan aloqalari orqali loyihaga yordam berişi kerak. Lekin Jeyn bilan tasodifan tanişgan birinçi rus yunker Andrey Tolstoy bölib çiqadi — u İmperator harbiy bilim yurtining yunkeri.
Andrey bilan Jeyn örtasida munosabatlar boşlanadi, ularning yölida esa general Radlov turadi — u keksayganida Jeynga uylanişga qaror qiladi. Raşkdan qilingan harakatlari tufayli Tolstoy Sibirdagi mehnat lageriğa tuşib qoladi va sevgilisidan ajraladi.
Ikkinçi syujet çiziği — 1905-yilda Amerikadagi yozgi harbiy maşğulot lageri. Harbiy lager tarbiyalanuvçisi öz karavoti ustiga avstriyalik bastakor Volfgang Amadey Motsart portretini osib qöyadi. Uning ustidan malaylamağiz serjant ÖLiri, laqabi «Telba it», kulib yuradi. Buyuk bastakorga nisbatan haqorat sözini aytişdan boş tortgani serjant bilan kursant örtasida töqnaşuvga olib keladi. Kursant esa Andrey Tolstoy va Jeynning öğli bölib çiqadi.
4Mukofotlar
Filmning yaratuvçilari — rejissyor-postanovçi Nikita Mixalkov, ssenariy muallifi Rustam Ibragimbekov,…

Filmning yaratuvçilari — rejissyor-postanovçi Nikita Mixalkov, ssenariy muallifi Rustam Ibragimbekov, operator-postanovçi Pavel Lebeşev, rassom-postanovçi Vladimir Aronin, kostyum rassomi Natalya Ivanova, bastakor Eduard Artemyev, rol ijroçilari Vladimir Ilin, Oleg Menşikov, Aleksey Petrenko, ijroiy prodyuser Leonid Vereşçagin — 1999-yilgi adabiyot va sanʼat sohasidagi Rossiya Federatsiyasi Davlat mukofotiga sazovor bölişdi.
«Zolotoy Ovyen» mukofoti «Eng yaxşi ikkinçi darajali rol» nominatsiyasida — Vladimir Ilinga berildi.
VII «Vivat kino Rossii!» kinofestivalida (1999-yil may, Sankt-Peterburg) film Grand-pri (23 ta film iştirok etgan nominatsiyada ovozlarning 99 foizini töplagan) va eng yaxşi erkak roli uçun mukofotni (Aleksey Petrenko) qölga kiritdi.
Film Rossiyadan «Oskar» uçun nomzod etib tanlangan edi. Lekin 1999-yilda u diskvalifikatsiya qilindi, çunki Rossiyada tijorat prokatiga muddatida çiqmagan edi: film faqat fevral oyida yakuniy işlandi. Yaratuvçilar Moskvadagi «Zaryadʼye» kinoteatrida filmni bir hafta namoyiş qilişni soxta körsatişga urinişdi, ammo bu haqdagi xabarlar tezda Amerika OAVlariga tarqaldi. Öşanda, şuningdek, film bir neçta haykalçaga daʼvo qilişi mumkinligi taʼkidlangan edi, çunki u asosan ingliz tilida suratga olingan.
Rejissyor Nikita Mixalkov filmni topşirgan yagona kinofestival — xalqaro «Zolotoy Vityaz» pravoslav kino forumi bölib, u yerda film Grand-prini qölga kiritdi:
«Sibirskiy sartaroş»ga mukofot berilgani sensatsiya emas, bunga heç kim şubha qilmagan edi. Sensatsiya şundaki, Mixalkov öz filmini tanlovga topşirdi. Eslatib ötamiz, Mixalkov «Sartaroş»ni heç bir festival tanloviga bermagan va hatto uni Rossiya kino akademiyasining «Nika» mukofoti uçun ovoz berişdan olib qöygan edi.
5Suratga oliş tafsilotlari
Filmning bir qismi Gorbatov va Kostroma şaharlari atrofida suratga…

Filmning bir qismi Gorbatov va Kostroma şaharlari atrofida suratga olingan.
Amerikaning yozgi harbiy maşğulot lageri manzaralari Çexiyada, şuningdek Portugaliyaning Setubal yarim orolining janubida suratga olingan.
Film uçun maxsus, Nikita Mixalkovning Rossiya prezidenti Boris Yeltsinga murojaati bilan, Kreml yulduzlarining içki yoritilişi 10 soatga öçirildi. Ular Vasilevskiy Spuskdan körinadi. Bundan oldin bu yoritiş faqat bir marta — Uluğ Vatan uruşining boşida öçirilgan edi. Bundan taşqari, Iverskiye darvozasi orqali ot tramvayi uçun relslar yotqizildi.
Filmni italiyalik operator Franko Di Jakomo suratga olişni boşlagan edi. Mixalkov u bilan bundan oldin «Qora közlar» va «Avtostop» filmlarini suratga olgan edi. Ammo Sibirdagi suratga oliş tugagaç, Mixalkov operator bilan film uslubini va his etişini turliça tuşunişlarini anglab yetdi va italiyalik operatorni Pavel Lebeşev bilan almaştirişga qaror qilindi. Mixalkov u bilan bundan oldin 7 ta film suratga olgan edi va 14 yil davomida ular örtasida kelişmovçilik bölgan edi.
2005-yilda «TriTe» studiyasi filmning beş soatlik seriyali televersiyasi tayyorlanayotgani haqida xabar berdi. Ammo 2014-yilda maʼlum böldiki, plyonka qutilari Parijdan Rimga taşiş vaqtida yöqolgan.
2021-yil 14-martda filmning kinoteatrlarda qayta prokati boşlandi.
6Saundtrek
Eduard Artemyevning «Sibirskiy sartaroş» filmi musiqasi diski Rossiyada import sifatida sotiladi, çunki u…
Eduard Artemyevning «Sibirskiy sartaroş» filmi musiqasi diski Rossiyada import sifatida sotiladi, çunki u Yevropa uçun kompaniyaning Yevropa bölimi — «Sony» tomonidan çiqariladi (albom «klassik musiqa» toifasida joylaşgan).[ahamiyatli faktmi?]
Musiqa Kinematografiya simfonik orkestri tomonidan yozilgan (yakkaxon — Ilya Ferapontov, flyugelgorn). Baʼzi asarlarga Sergey Skripka, baʼzilariga Dmitriy Atovmyan dirijyorlik qilgan. Yozuv prodyuseri — Mişel Seydu, aralaştiriş esa London şahridagi «Metropolis» studiyasida bölib ötgan.
7Qabul qilinişi va tanqid
Mixail Krug filmga salbiy fikr…
Mixail Krug filmga salbiy fikr bildirdi:
«Ehtimol, bu amerikaliklarga yoqiş usullaridan biridir. Kursantning generalga böysunmasligi — Rossiyada umuman bölişi mumkin bölmagan narsa. Bu köproq amerikaça bulvar kinematografiyasiga xos. Bizda öğil-kadet katta yoşdagilarga hurmat ruhida tarbiyalangan. Olma daraxti sahroda meva bera olmaganidek, dvoryanlar sinfining avlodi Kadetlar korpusida minnatdor bölmagan kursant bölib ösişi mumkin emas. Menga film ham, Mixalkovning amerikaliklarga yoqiş istagi ham yoqmadi. Jasur rus generalini, Rossiya himoyaçisini balagan maskarasiga aylantiriş! Vatanparvarlik his-tuyğulari xafa böldi, lekin Ğarbning könglini yoqimli malham bilan kötardi! Bizda faqat alkogolikler yaşaydi! Agar Rossiyada hamma filmdagi general kabi vodka içganida, biz Pauersning «U-2» samolyotini heç qaçon urib tuşira olmagan bölardik. Atom bombasining sirini bilmagan bölardik, razvedçilarimiz çet elda işlamagan bölardi… Şu nuqtai nazardan «Sibirskiy sartaroş» menga yoqmadi. Mixalkov şohning rolida ham — xuddi şunday. Bu şarmandalik! U Aleksandr Uçinçini öynamadi, menimça, şunçaki uning kiyimini kiydi — özini esa uzoq vaqtdan beri şoh deb biladi».
Matn: maqola tarjimasi «Сибирский цирюльник» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.