«Medved» — Sovet qisqa metrajli badiiy film-vodevil bölib, A. P. Çexovning şu nomli pyesasi asosida suratga olingan. Bu rejissyor Isidor Annenskiyning GIK qoşidagi Kinoakademiyadagi diplom ishi (Sergey Eyzenşteyn kursi). Sovet kinematografi tarixidagi eng muvaffaqiyatli rejissyorlik debyutlaridan biri hisoblanadi. Ekranlarga 1938-yil 11-iyulda çiqqan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Mikhail Zharov, Olga Androvskaya, Ivan Pelttser
3Syujet
Eri vafot etganidan qattiq qayğuraётgan yer egasi ayol Popovaning oldiga kutilmaganda qöşni mulk egasi,…
Eri vafot etganidan qattiq qayğuraётgan yer egasi ayol Popovaning oldiga kutilmaganda qöşni mulk egasi, nafaqadagi artilleriya poruçigi Grigoriy Smirnov keladi. U pul topişga qattiq muhtoj bölib, marhum eri qarzini darhol qaytarişni talab qiladi. Elena Ivanovna uning uyini tark etişni qatʼiyan istamaydi. Rad javobini olgaç, Smirnov janjal çiqarib, beva ayolni duelga çaqiradi. Şunga qaramay, bu voqea kutilmaganda baxtli yakunga ega böladi…
4Syomka guruhi
Rejissyorning GIK qoşidagi Kinoakademiyadagi diplom ishi (Sergey Eyzenşteyn…
Rejissyorning GIK qoşidagi Kinoakademiyadagi diplom ishi (Sergey Eyzenşteyn kursi)
5Texnik maʼlumotlar
Qora-oq, ovozli…
Qora-oq, ovozli (mono)
6Yaratiliş tarixi
Isidor Annenskiyning sözlariga köra, «Medved»ni ekranlaştirişga kinematografçilar ham, teatr arboblari ham…

Isidor Annenskiyning sözlariga köra, «Medved»ni ekranlaştirişga kinematografçilar ham, teatr arboblari ham qarşi çiqqan. Birinçilari harakatning bitta xonada bölişi juda teatrlaşgan va dinamikasiz tuyulişini aytgan, ikkinçilari esa pyesani haddan taşqari «çarçatib yuborilgan» deb hisoblagan. Biroq rejissyor öz fikrida turib olgan.
Ssenariyni u aniq aktyorlar uçun yozgan. Mixail Jarov bilan u bir vaqtlar Bokudagi teatrda birga işlagan. Jarovning xotiralariga köra, öşa paytda u Annenskiyni yaxşi bilmagan va Kinematografiya işlari qömitasidan unga qönğiroq qilib, kinoakademiya talabasiga homiylik qiliş va uning diplom kartinasida rol öynaş söralganda, rad etgan. Faqat Annenskiy özi aktyorning uyiga kelib, tayyor ssenariyni öqib bergandan söng, Jarov rolga «qiziqib qolgan». MXATning aktrisasi Olga Androvskayaga rejissyor öz sözlariga köra uzoq vaqtdan beri nazar taşlab yurgan, garçi u ilgari kinoda rol öynamagan bölsa-da. Syomkadan ikki oy oldin uning eri Nikolay Batalov ham vafot etgan, xuddi «Medved» qahramonidagidek. Annenskiy uni köndiriş uçun Leningraddan maxsus MXATga kelgan.
Smirnov xarakterini körsatiş uçun u unga maşğulot öylab topgan: çiroyli ayollar va çöponlarni tasvirlovçi çinni haykalçalarga öq otiş. Şu bilan birga tomoşabin duelga çiqqan beva Popova uçun ham taşvişlanişi kerak edi. Xronometrajni oşiriş uçun Annenskiy xizmatkor rolini kiritdi (uni Konstantin Sorokin ijro etgan) hamda Smirnov xizmatkordan tuşlikni tortib oladigan epizodni qöşdi.
Syomka vaqtida rejissyor öşa davr kinosi uçun odatiy bölmagan uzun panoramalardan foydalangan. Dinamikani oşiriş uçun qahramonlar xonalar orasida harakatlangan, duel esa qişki boğga köçirilgan. Annenskiy şuningdek anʼanaviy montajdan voz keçgan. Uning sözlariga köra, «aktyorlar harakatini erkin kuzatib boruvçi kameraning ozodligi hatto eng yaqin hamkasblarimning eʼtirozlariga sabab bölgan». Parallel harakat montaj texnikasi yordamida u duel natijasi haqidagi taşvişni kuçaytirişga va finalni yanada kutilmagan qilişga harakat qilgan.
Syujet davomida Androvskaya Anton Rubinşteynning Aleksandr Puşkin sheʼriga yozilgan «Tun» romansini ijro etadi. Annenskiyning yozişiça, u şu qöşiq filmda örinli böladi deb oddiygina öylagan, ammo birinçi körsatuvda Olga Knipper-Çexova hayron bölib, bu eri sevgan romans ekanini aytgan.
7Şarhlar
N. Kolin öz retsenziyasida Olga Androvskaya va Mixail Jarov «Çexovning qahramonlari obrazlarini, Çexov uslubi…

N. Kolin öz retsenziyasida Olga Androvskaya va Mixail Jarov «Çexovning qahramonlari obrazlarini, Çexov uslubi va davr ruhini çuqur intuitiv his etgan holda, ajoyib yaratadi», deb yozgan. Bu kartina umuman olganda aynan şu jihati bilan ajralib turadi.
Lyudmila Pogojevaning fikriça, «Medved» uruşgaça bölgan davrdagi Çexov asarlarining eng qiziqarli ekranlaştirilişi bölgan, «isteʼdodli va jöşqin ijro etilgan hazil bölib, unda rejissyor Çexov ohanglarining öziga xosligini saqlab qola olgan». Şu bilan birga, uning fikriça, Annenskiy kinematografiya imkoniyatlaridan yetarliça foydalanmagan va film «sahna asarining barça şartliligini saqlab qolgan» holda haddan taşqari teatrlaşgan çiqqan.
Öz xotiralarida rejissyor tayyor filmni birinçi bölib Olga Knipper-Çexova va Mariya Çexova körganini yozgan. Uning sözlariga köra, ular butun kartinani köz yoşlari tökilgunça kulişgan. Keyinroq radioda çiqiş qilgan yozuvçi bevasi eski vodevil «ekranda yangidek va işonarli yangradi» deb taʼkidlagan.
Matn: maqola tarjimasi «Медведь (фильм, 1938)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.