The Brothers Grimm

Ahmet, bu matn rus tilida berilgan, şuning uçun uni özbek lotin yozuvida tarjima qildim.

«The Brothers Grimm» (ingl. The Brothers Grimm) — 2005-yilda suratga olingan amerikalik sarguzaşt fentezi filmi, rejissyor Terri Gilliamning töqqizinçi töliq metrajli filmi. Filmda Matt Damon, Heath Ledger va Lena Headey rol öynagan. Ular aka-uka Grimmlarni XIX asr boşidagi frantsuzlar tomonidan bosib olingan Napoleon Germaniyasida sayyor firildoqçilar sifatida ança erkin talqin qilişgan. Oxir-oqibat aka-ukalar haqiqiy ertak laʼnatiga duç kelişadi, u esa ularning odatdagi soxta jinnidan xalos qiliş marosimlari örniga jasorat talab qiladi. Ikkinçi darajali personajlarni Peter Stormare, Jonathan Pryce va Monica Bellucci ijro etgan.

2001-yil fevral oyida Erin Kruger özining spek-ssenariysini Metro-Goldwyn-Mayer (MGM) studiyasiga sotdi. Gilliam rejissyor etib tayinlangaç, ssenariyni Gilliam va Tony Grisoni qayta yozişdi, ammo AQŞ Yozuvçilar gildiyasi ularning xizmatlarini tan olişdan boş tortdi. MGM oxir-oqibat tarqatişdan voz keçdi, lekin «The Brothers Grimm»ni Dimension Films va Summit Entertainment bilan birgalikda moliyalaştirişga qaror qildi, Dimension esa tarqatiş vazifasini öz zimmasiga oldi.

Film Çexiyada suratga olingan. Gilliamning aka-uka Bob va Harvi Vaynşteynlar bilan tez-tez ziddiyatlari bölgan, bu esa filmning dastlabki kinoteatrlardagi çiqiş sanasining deyarli ön oyga keçikişiga sabab bölgan. «The Brothers Grimm» 2005-yil 26-avgustda prokatga çiqqan, turliça şarhlarga sazovor bölgan va butun dunyo böyiça 105,3 million dollar yiğgan.

Erin Kruger yozgan dastlabki ssenariy 2001-yil fevral oyida Metro-Goldwyn-Mayer kompaniyasi tomonidan sotib olingan.

2002-yil oktabr oyida rejissyorlik lavozimini egallagan Terri Gilliam va uning doimiy hamkori Tony Grisoni ssenariyni amalda qayta yozişdi, şunga qaramay, titrlarda ssenariy muallifi sifatida faqat Kruger körsatilgan.

Dastlab Matt Damon Yakob Grimm rolini, Heath Ledger esa Uill rolini öynaşi kerak edi, ammo ular rejissyor va prodyuserlarni rollarni almaştirişga köndirişgan.

Terri Gilliam Matt Damonning grimiga protez burun qöşmoqçi bölgan. Biroq prodyuser Harvi Vaynşteyn qatʼiy turib, rejissyorga bunga ruxsat bermagan. Keyinçalik Gilliam hazillaşib, bu dunyodagi eng qimmat rinoplastika operatsiyasi bölardi, deb aytgan.

Byudjet çeklovlari tufayli filmni töliq Çexiyada suratga olişga qaror qilindi. Gilliam şunday fikr bildirdi: «Bu 80 million dollarlik film bölib, Amerikada 120—140 million dollarga tuşardi».

Suratga oliş 2003-yil 30-iyundan 27-noyabrgaça davom etdi. Masştabli dekoratsiyalarning katta qismi va ovozga işlov beriş Pragadagi Barrandov Studios kinostudiyasida ötkazildi, noyabr oyida esa Krjivoklat qalʼasida tabiiy şaroitda suratga oliş işlari bölib ötdi. Çexiyadagi suratga oliş 2003-yil 23-oktabrda tugallanişi rejalaştirilgan edi, ammo operatorning almaştirilişi va effektlarning texnik murakkabligi tufayli jarayon 2003-yil 27-noyabrgaça çözildi.

Harbiy masalalar böyiça maslahatçi rus tarixçisi Oleg Sokolov bölgan.

Film AQŞda 2005-yil 26-avgustda prokatga çiqqan.

Umumiy byudjeti 88 million dollar bölgan filmning butun dunyo böyiça prokatdagi daromadi 105 million dollarni taşkil etgan.

2005-yilda film 62-Venetsiya xalqaro kinofestivali tanlovida iştirok etgan, ammo «Oltin şer» uçun kuraşda «Broketaga toğ» filmiga yutqazgan.

Film tanqidçilardan asosan salbiy şarhlar olgan. Asosan filmni kulgisiz, «ğalati» hazili, işonarsiz aktyorlik öyini, maʼnosiz syujeti va köplab aniq ahmoqona va keraksiz sahnalari uçun tanqid qilişgan, ulardan bu film qanday tomoşabinga möljallanganini tuşuniş ham qiyin. Rotten Tomatoes şarhlar agregatorida filmning tasdiqlaş reytingi 182 tanqidçi şarhi asosida 38 % ni, örtaça baho esa 10 balldan 5,3 ballni taşkil etadi. Saytning umumiy xulosasi şunday: «„The Brothers Grimm“ gözal obrazlarga boy, ammo syujet zörma-zöraki çözilgan va heç qanday qiziqarli emas».

Rolling Stone jurnalidan Piter Trevers filmga 4 yulduzdan 3 yulduz qöydi. U şunday izohladi: «Agar siz men kabi Gilliam muxlisi bölsangiz, ssenariy özining köngilsiz boğliqligini yöqotganda ham uning orqasidan ergaşasiz». Rojer Ebert filmni «çeksiz ixtiroçilik asari» deb atadi, ammo qöşimça qildi: «Bu andozasiz ixtiro bölib, syujetni topmasdan ekranda çopib yuradi. Unga tikiliş biroz çarçatadi». The Washington Post gazetasidan Stiven Hanter yozdi: «„The Brothers Grimm“ ajoyib körinadi, ammo mohiyatan harakatsiz qolaveradi. Siz nimadir sodir bölişini kutaverasiz va bir munça vaqt ötgaç, aqlingiz böş jinnilikdan, uning barça nozik nafosati bilan çalğiydi». San Francisco Chronicle gazetasidan Mik LaSalle yozdi: «Bu sermaʼno film, ammo uning mohiyati syujet va personajlar bilan emas, balki ekranda biror narsani körsatiş uçun ğazablangan istak bilan boğliq».