«Kukuşka» — Aleksandr Rogojkin suratga olgan va 2002-yilda ekranga çiqqan rus filmi.
2004-yilda u Rossiya Federatsiyasi Davlat mukofotiga sazovor böldi.
Filmning nomi ikki maʼnoga ega. Bir tomondan, «kukuşka» fin snayperlarining laqabi (qahramonlardan biri şunday snayper), ikkinçi tomondan, bu boş qahramon ismi bölib, saam tilidan tarjima qilinadi.
Film musiqasi saam xalq çolğulari tovuşlari asosida yaratilgan.
1Rollarda
Anni-Kristiina Juuso, Ville Haapasalo, Viktor Bychkov
2Syujet
1944-yil sentyabr. Çekinayotgan nemis qismi fin armiyasining sobiq talabasi, hozir askar Veykkoni qoyaga…
1944-yil sentyabr. Çekinayotgan nemis qismi fin armiyasining sobiq talabasi, hozir askar Veykkoni qoyaga zanjirband qilib ketadi. Unga bir neça kunlik oziq-ovqat va suv hamda Mauser 98k snayper miltiği qoldiriladi. Asirga tuşmasligi uçun finni SS formasiga kiydirişadi — endi u amalda ölimga mahkum… Şu orada, köra asosida ayblanib, söroq joyiga konvoy bilan olib borilayotgan Qizil Armiya kapitani Ivan zanjirband Veykkodan unçalik uzoq bölmagan joyda bombardimon ostida qoladi, uning konvoyi halok böladi, özi esa kontuziya oladi. Ivanni saam Anni topib, öz uyiga olib keladi.
Şu paytda Veykko közoynagining linzalari bilan olov yoqadi. Qoyaga qoqilgan metall mixning ustida bir neça bor gulxan yoqib, uni sovuq suv bilan öçirib, asta-sekin toşni maydalaydi va ozod böladi. Zanjirni yeçiş uçun joy qidirib, u Annining uyiga keladi.
Ivan, Veykko va Anni turli tillarda gaplaşadi: rus, fin va şimoliy saam tillarida, filmning boşida nemis tili ham eşitiladi. Ivan Veykko SS dan emasligini, «faşist» emasligini va u uçun uruş allaqaçon tugaganini tuşuna olmaydi. U finni bir neça marta öldirişga urinadi, ammo kontuziyadan keyingi holsizligi tufayli buning uddasidan çiqolmaydi. Veykko va Anni esa «Pşolty» (Veykko ismini söraganida Ivan «Paşol ty!» — «Ket!» deb javob bergan, şundan buzib aytilgan ibora) ni Ivanning ismi deb öylaydi.
Veykko kulba içida kiçik saunа quradi, ikkovlari birga buğlanişadi. Ivan öz hayoti haqida gapirib beradi. Kulbaga kirgan Anni, eri ehtimol uruşda halok bölgan va uzoq vaqtdan beri erkak bilan birga bölmaganini aytib, Veykkoni olib ketadi va u bilan jinsiy aloqaga kirişadi. Bu Ivanni ranjitadi, u keyinroq Annига muhabbatini tan oladi va uning ötkir faryodlarini eşitib, ikkovini ham öldirmoqçi bölganini aytadi.
Nemislar ikki tilda varaqalar taşlayotgan sovet samolyotini urib tuşiradi. Varaqalarda Finlyandiya uruşdan çiqqani xabar qilingan edi. Ivan va Veykko falokat joyiga boradi, Ivan ölik uçuvçi ayolning yonidan nagan topadi. Veykko esa uruş endi kerak emasligini bilib, quvonganidan öq-dorisiz miltiğini kötarib, uni uzoqqa otmoqçi böladi. Ivan uni urmoqçi deb öylab, unga öq uzadi. Varaqani öqigaç, Ivan finning unga duşman emasligini va butun vaqt davomida aynan şuni tuşuntirmoqçi bölganini tuşunadi. Anni şamanlik mahoratidan foydalanib, Veykkoni ölimdan qaytaradi. U tiklanayotgan paytda Anni Ivan bilan jinsiy aloqaga kirişadi.
Nihoyat, qiş kelganda ikkovi ham jönab ketadi.
Filmning yakuniy sahnasida Anni bu voqealar haqidagi hikoyasini özining ikki kiçik öğliga aytib beradi, ular otalarining şarafiga Veykko va Pşolty deb ataladi.
3Surat guruhi
Rejissyor: Aleksandr…
Rejissyor: Aleksandr Rogojkin
Ssenariy muallifi: Aleksandr Rogojkin
Operator: Andrey Jegalov
Rassom: Vladimir Svetozarov
Kompozitor: Dmitriy Pavlov
4Festivallar va mukofotlar
2002, iyun — XXIV Moskva xalqaro kinofestivali — tanlov dasturida iştirok…

2002, iyun — XXIV Moskva xalqaro kinofestivali — tanlov dasturida iştirok etdi:
«Kumuş Avliyo Georgiy» mukofoti eng yaxşi rejissyorlik uçun (Aleksandr Rogojkin)
«Kumuş Avliyo Georgiy» mukofoti eng yaxşi erkak roli uçun (Ville Haapasalo)
Tomoşabinlar simpatiyasi mukofoti
FIPRESCI mukofoti
Rossiya kinoklublari federatsiyasi mukofoti
2002, iyul — X «Festivallar festivali», Sankt-Peterburg — eng yaxşi film uçun «Oltin grifon» Grand-prisi.
2002 — Minskdagi «Listopad» kinofestivalida eng yaxşi film uçun Grand-pri «Zoloto Listapada».
2002, avgust — X «Yevropaga deraza» kinofestivali, Vyborg — festivalning Grand-prisi, öyin kinosi tanlovining Boş mukofoti, eng yaxşi ayol roli uçun mukofot (Anni-Kristiina Yuuso), «Vyborgskiy hisob» nominatsiyasida 1–2-örin («Yulduz» filmi bilan birga) (hakamlar hayʼati qarori va tomoşabinlar ovoz beriş natijalari).
2002, oktyabr — Xalqaro «Europa Cinema» kinofestivali, Viareggio (Italiya) — tanlov dasturida iştirok etdi:
Eng yaxşi film uçun Boş mukofot
Rejissyorlik uçun mukofot (Aleksandr Rogojkin)
2002, dekabr — Milliy kinokritiklar va kinomatbuot gildiyasining 3 ta «Oltin Oven» mukofoti:
yilning eng yaxşi filmi uçun
eng yaxşi ssenariy uçun (Aleksandr Rogojkin)
eng yaxşi ayol roli uçun (Anni-Kristiina Yuuso)
2003, fevral — 4 ta «Oltin Oryol» mukofoti:
yilning eng yaxşi filmi uçun
eng yaxşi rejissyorlik uçun (Aleksandr Rogojkin)
eng yaxşi ssenariy uçun (Aleksandr Rogojkin)
eng yaxşi erkak roli uçun (Viktor Biçkov)
2003, mart — 4 ta «Nika» mukofoti:
yilning eng yaxşi filmi uçun
eng yaxşi rejissyorlik uçun (Aleksandr Rogojkin)
eng yaxşi ayol roli uçun (Anni-Kristiina Yuuso)
eng yaxşi rassom ishi uçun (Vladimir Svetozarov)
2003 — Troya (Portugaliya) xalqaro kinofestivali:
Eng yaxşi film uçun mukofot
Eng yaxşi ayol roli uçun mukofot (Anni-Kristiina Yuuso)
2003 — San-Fransisko xalqaro kinofestivali — Tomoşabinlar simpatiyasi mukofoti
2003 — XI Rus kinosi festivali, Onfler (Fransiya):
Eng yaxşi film uçun Grand-pri
Eng yaxşi erkak roli uçun mukofot (Viktor Biçkov)
Eng yaxşi ayol roli uçun mukofot (Anni-Kristiina Yuuso)
2004, iyun — Rossiya Federatsiyasining adabiyot va sanʼat sohasidagi Davlat mukofoti «Kukuşka» filmi surat guruhiga berildi:
rejissyor va ssenariy muallifi Aleksandr Rogojkinga
prodyuser Sergey Selyanovga
boş rollar ijroçilari Anni-Kristiina Yuusoga, Ville Haapasaloga va Viktor Biçkovga
operator Andrey Jegalovga
rassom Vladimir Svetozarovga
kompozitor Dmitriy Pavlovga
tovuş rejissyorlari Anatoliy Gudkovskiyga va Sergey Sokolovga
2010, mart — VIII Xalqaro kino debyutlari festivali «Olov ruhi», Xanti-Mansiysk, XXI asrda suratga olingan Uluğ Vatan uruşi haqidagi eng yaxşi film uçun festivalning «Oltin tayga» maxsus mukofoti.
5Suratga oliş
Filmning ğoya muallifi sifatida aktyorlar Viktor Biçkov va Ville Haapasalo hisoblanadi. Ular Aleksandr…

Filmning ğoya muallifi sifatida aktyorlar Viktor Biçkov va Ville Haapasalo hisoblanadi. Ular Aleksandr Rogojkinning «Milliy ov xususiyatlari» filmida suratga olinayotganda döst bölib qolişgan. Bu filmda aktyorlarning qahramonlari — örmon qöriqçisi Kuzmiç va fin Raivo jonli suhbat qurişadi va bir-birini ajoyib tuşunadi, garçi biri rus tilida, ikkinçisi fin tilida gapirsa-da, ikkalasi ham suhbatdoşning tilini bilmaydi. Ular 1939-yilgi uruş paytida tasodifan Kareliyaga tuşib qolgan rus va fin askarlari haqida pyesa yozişni rejalaştirişgan. Pyesa yozilmagan, ammo bir neça yildan söng Viktor Biçkov bu ğoyani Rogojkin bilan örtoqlaşadi va u uç kun içida ssenariy yozib çiqadi.
Biçkov va Rogojkin filmni moliyalaştiriş manbalarini qidirişga kirişdi. Rejissyorni bir neça marta Biçkov va Haapasalo örniga boşqa aktyorlarni asosiy rollarga olişga köndirişgan, çunki jiddiy filmda komik qahramonlar «Kuzmiç» va «Raivo» juda kulgili körinişi mumkinligidan xavotirlanişgan. Rogojkinning özi ham bunday loyihaning muvaffaqiyatiga töliq işonmagan, ammo minimal xarajatlar bilan u tavakkal qilişga majbur bölgan.
Haapasalo boş ayol rolini ijro etadigan aktrisa topiş vazifasini öz zimmasiga oldi. Qirq yoşlar atrofidagi, saam tilini biladigan aktrisa topiş rejalaştirilgan edi. Bu haqda tasodifan 23 yoşli sanʼat maktabi bitiruvçisi, saam millatiga mansub Anni-Kristiina Yuuso bilib qolgan. «Kukuşka»gaça u kinoda suratga tuşmagan, Finlyandiya radiosida işlagan va saam tilida körsatuvlar olib borgan.
Film Kandalakşa tepaliklarida bir yarim oy davomida suratga olingan, şunda kadrdagi tabiat voqealarga mos kelsin deb (asosiy sana — 19-sentyabr, Finlyandiyaning uruşdan çiqqan kuni).
Rol uçun Viktor Biçkov 20 kilogramm semirgan, «Milliy ov xususiyatlari»dagi Kuzmiç obrazidan qoçiş uçun. Filmning bir sahnasida uning qahramoni hayoti haqida gapirar ekan, şerigi unning ayolini tortib olgani haqida eslaydi: «Biçkov Viktor, uni şunday ataşardi. Unda nima topdi ekan? Na terisi, na yuzi bor edi».
6Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Кукушка (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.