«Looney Tunes: Kosmik bosqin» (ingl. The Day the Earth Blew Up: A Looney Tunes Movie; sözma-söz: «Yer portlagan kun: Looney Tunes töliq metrajli filmi») — 2024-yilda suratga olingan amerikaça töliq metrajli multfilm. Sarguzaştli ilmiy-fantastik komediya-buffonada janrida suratga olingan.
Multiplikator, ssenariyçi, prodyuser va ovoz aktyori Piter Braungardtning rejissyorlik debyuti.
«Multfilmlar Looney Tunes» multserialining (2020—2024) spin-offi. Bu franşizaning butunlay original materialdan iborat, birinçi töliq animatsion va kinoteatrlarda namoyiş etilgan filmi.
Qisqaça mazmuni: bir musofir ong nazorati sxemasidan foydalanadi, uning yordamida musofir şilimşigi bilan zararlangan saqiç Yer aholisini zombiga aylantiriş xavfini tuğdiradi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
3Syujet
Bir astronom Yerga yaqinlaşayotgan, uni NLO kuzatib borayotgan asteroidni kaşf…
Bir astronom Yerga yaqinlaşayotgan, uni NLO kuzatib borayotgan asteroidni kaşf etadi.
Flesh-bek. Bir neça yil oldin fermer Jim ikki gödak — Daffi Dak va Porki Pigni «farzandlikka olib», ularni voyaga yetkazgan; vafot etişdan oldin esa ularga yer va uyni meros qilib qoldirgan, ular doim birga bölişlariga vaʼda olgan.
Hozirgi zamon. Daffi va Porki uy körigidan öta olmay qolişadi: uy egasi xonim Grext tomdagi ulkan teşikni körsatadi, teşik çetlari qandaydir tuşunarsiz yaşil şilimşiq bilan qoplangan (aslida teşikni NLO oçgan ekan). Uylarini taʼmirlaşga va uyni tortib olinişidan oldin ularga juda kam vaqt qoladi, şuning uçun juft şoşilinç ravişda pul topişga majbur böladi. Daffining xatti-harakatlari tufayli ularni bir işdan, söng boşqasidan juda tez böşatib yuborişadi, ammo ularga döstlari — Goodie Gum saqiç fabrikasida işlaydigan Çöçqaça Petuniya yordamga keladi. U döstlariga şu fabrikaga işga joylaşişda yordam beradi.
Birinçi smenasini muammosiz tugatgan Daffi fabrikada işlayotgan olimlardan biri saqiçga yaşil şilimşiqdan qöşayotganini payqaydi. Uy tomidagi teşik çetlarida topilgan öşa şilimşiq ekanini bilgan Daffi bu haqda Porkiga aytmoqçi böladi, ammo Porki uni rad etib, döstini paranoyik deb ataydi. Köp ötmay saqiçning yangi taʼmi butun dunyoda paydo böladi va Daffi har bir saqiç çaynovçisi zombiga aylanişini tuşunadi. U jamoatçilikni ogohlantirişga urinadi, ammo unga heç kim işonmaydi, hatto Daffi jamoat tartibini buzgani uçun hibsga olinadi; uni va Porkini işdan böşatişadi.
Porki sönggi pullarini sarflab, döstini garov evaziga qamoqdan çiqarib oladi; juft yana Petuniya bilan uçraşadi. Daffi undan saqiçning namunasini tekşirişni söraydi va Petuniya bu yangi mahsulotning zararlanişi uçun musofir bosqinçi javobgar ekanini aniqlaydi. Bosqinçi uçlikning Yerni egallaş rejalarini buzmasligi uçun saqiçni aqlli yirtqiç qiladi, ammo döstlar uni yengişga muvaffaq bölişadi. Jamoa musofirni qanday töxtatiş haqida öylaydi: odamlarga çirigan tuxum ekstraktini sepib, ularni saqiçni tupurib, havoda yoqib yuborişga majburlaşga qaror qilişadi. Daffi özining ahmoqona hazillari bilan ularga xalaqit berişidan xavotirlangan Porki undan fabrikada qolib, iloji boriça köp ekstrakt tayyorlaş uçun tuxum tanlaşni söraydi.
Porki va Petuniya zombi-virusga qarşi kuraşda muvaffaqiyatga erişadi, lekin Daffi aralaşib, jamoaga qöşilişga qaror qiladi va natijada tasodifan ularning qurolini yöq qiladi. Oqibatda Petuniyani zombilar egallaydi, Porki va Daffini esa Bosqinçi öğirlaydi. Endi Yer aholisining hammasi uning nazoratida ekanini his qilgan Bosqinçi rejasining ikkinçi bosqiçiga kirişadi: hamma sayyorani qoplaydigan darajada katta pufakça puflaşi kerak. Daffi va Porki yaraşişadi va asirlikdan qoçib çiqişadi, Petuniya va olimni ozod qilişadi hamda pufakni yorişadi.
Biroq maʼlum böladiki, Bosqinçi Yerni himoya qilişga urinayotgan ekan, çunki yuqorida aytib ötilgan asteroid hali ham sayyora tomon intilib kelmoqda; uning rejasi ulkan saqiç pufagidan qalqon sifatida foydalanib, asteroidni çetga surib yuboriş, şu bilan Yerni va uning qadrli resursi — u juda köp iştiyoq bilan yaxşi köradigan bubble-çoy (pufakli çoy)ni saqlab qoliş edi. Uçlik Bosqinçi va olimning yordamida asteroidga qarşi kosmosga yöl oladi. Ular asteroidning zaif joyiga kirib, portlovçi saqiçni (Petuniyaning ixtirosi) katta kristall yoniga joylaştirişadi, u yerda sozlangan tişlar uni çaynaşi kerak edi. Ammo tişlar tasodifan ağdarilib qoladi, şunda Porki Daffidan odatdagidek «aqldan ozişni» boşlaşni söraydi, reja işlaydi va uning hazillari tufayli şiftdan stalaktitlar tuşa boşlaydi, ular saqiçni «çaynaydi». Uçlik raketaga qarab yugurişadi, lekin Daffi qolib ketadi, Porki esa uni taşlab ketişdan boş tortadi. Asteroid Yerga yetib kelmasdan portlaydi va Daffi bilan Porki halok bölgan deb hisoblanadi.
Yer aholisi qutulganini nişonlaydi; şu orada maʼlum böladiki, Daffi va Porki omon qolişgan, ular asteroidning katta kristali içiga qisilib qolib, Yerga favqulodda qönişgan. Petuniya quvonçdan Porkini öpadi va şu bilan birga kristallar saqiçning mukammal taʼmini yaratiş uçun uzoq vaqt davomida unga yetişmayotgan aynan öşa yetişmayotgan ingrediyent ekanini aniqlaydi.
Daffi va Porki vayron bölgan uylarini közdan keçirişadi; Porki rasm, oilaviy portret ortida Jim ularga 5 million dollarlik uy suğurta şartnomasini qoldirganini topadi, bu esa ularga uyni tiklaş imkonini beradi. Uyni tortib oliş uçun xonim Grext qaytib keladi, ammo u ajoyib yangi qasrni köradi va alam hamda ğazabdan uning boşi portlab ketadi.
Titrlardan keyingi sahnada Porki özining xarakterli iborasini aytişga urinadi: «Şu, döstlar!», lekin uni Daffi töxtatadi va davomi uçun filmni oçiq qoldirişni maslahat beradi.
4Rollarni ijro etganlar
Titrlarda körsatiliş…
Titrlarda körsatiliş tartibida
Erik Bauza — Daffi Dak • Porki Pig
Kendi Milo — Çöçqaça Petuniya (saqiç fabrikasi xodimi) • keksa ayol
Piter Makniкol — musofir-bosqinçi
Karlos Alazraki — yangiliklar boşlovçisi • Geri
Fred Tataşor — olim • fermer Jim (Daffi va Porkining tarbiyaçi otasi)
Kimberli Bruks — qahvaxonа mehmoni • kosmik kema kompyuteri
Larrein Nyuman — xonim Grext, uy egasi
Piter Braungardt — bezori • tomçi Jo
Uayn Nayt — meri
Kit Ferguson — Aqlli saqiç
Endryu Kişino — qavat menejeri
5Yaratilişi va namoyişi
Multfilm 1950-yillardagi B-kategoriyali ilmiy-fantastik filmlarni parodiya qiladi. Rejissyor Piter Braungardt…

Multfilm 1950-yillardagi B-kategoriyali ilmiy-fantastik filmlarni parodiya qiladi. Rejissyor Piter Braungardt ilhomni, xususan, «Tana öğrilarining hujumi» (1956) va «Yer töxtagan kun» (1951) kabi suratlardan olgan. Syujet markazida Daffi Dak va Porki Pig turadi; bu yerda rejissyor «Dak Dojers 24½-asrda» (1953) va «Raketa otryadi» (1956) kabi fantastik-hazilomuz multfilmlarga hurmat bajo keltirgan. Bundan taşqari, ijodkorlar «Ahmoq va undan ham ahmoqroq» (1994), «Borat» (2006) va «Ahmoq» (1979) kabi ekssentrik komediyalardan ham ilhomlangan — «hissiy yönalişga ega, ammo aslida özgarmaydigan kuçli, kultga aylangan qahramonli komediya filmlari».
Qahramonlar maşhur multiplikator Bob Klempett uslubida qölda çizilgan, musofir-bosqinçi obrazi esa «Uçar likopçalar bosqini» (1957) filmidagi musofirlardan ilhomlangan.
Multfilm ustida ish 2021-yil örtalarida boşlangan (yoki hatto 2019-yilda), ammo u faqat uç yil ötib birinçi marta namoyiş etilgan (va buni keng ekranlarda emas, balki kinofestivalda qilgan).
2023-yil iyun oyida multfilm «Looney Tunes: Saqiçli miyalar» (ingl. Looney Tunes: Bubble Brains) nomi bilan qayta nomlangan.
Multfilm саундтреки 31 soniyadan 5 daqiqa 11 soniyagaça davom etadigan 30 ta qöşiqdan iborat.
Dastlab multfilmni kinoteatrlarda emas, balki undan ham köproq xalqaro kinofestivallarda emas, balki Max striming xizmatida namoyiş etiş rejalaştirilgan edi. Ammo ish yetarliça yaxşi çiqqani uçun «Kosmik bosqin»ning premyerasi 2024-yil 11-iyunda Fransiyaning Annesi şahridagi Xalqaro animatsion filmlar festivalida bölib ötdi. Vatanida multfilm birinçi marta 2024-yil 19-oktyabrda (Animation Is kinofestivali), 2024-yil 13-dekabrda (faqat Los-Anjelesning bir neça kinoteatrida), 2025-yil 12-yanvarda (Palm-Springsdagi Xalqaro kinofestival) namoyiş etildi va faqat 2025-yil 14-martda mamlakat böylab kinoteatrlarga çiqdi.
Multfilmning mamlakat böylab kinoteatrlardagi premyerasi birinçi marta AQŞda emas, balki Germaniya va Şveytsariyada bölib ötdi (2024-yil 1-avgust), keyinçalik «Kosmik bosqin» butun dunyoda rasman namoyiş etildi: 2025-yil 2-mayga köra u taxminan töqsonta mamlakatda çiqdi; iyun—sentyabr oylarida yana tört mamlakatda — Bosniya va Gertsegovinada, Xorvatiyada, Portugaliyada va Sloveniyada premyerasi bölib ötadi. Bu röyxatda Rossiya yöq.
Multfilmning AQŞdagi premyerasi «Qora çemodan — ikki tomonlama öyin», «Opus», «Sönggi keçki ovqat» va «Novokain» kabi kuçli filmlar bilan bir kunda bölib ötdi; birinçi dam oliş kunlarida «…Bosqin» mamlakatning 2827 ta kinoteatrida 3,159 million dollar yiğdi.
Multfilm tomoşabinlar va tanqidçilar tomonidan iliq kutib olindi, ammo ijodkorlariga foyda keltirmadi: uning yiğimi byudjetga teng böldi. 2025-yil 2-iyunga köra multfilmning AQŞ va Kanadadagi yiğimi 8,875 million dollarni, qolgan mamlakatlardagi yiğimi esa yana 6,2 million dollarni taşkil etdi, yaʼni hozirgi vaqtda «…Bosqin»ning yiğimi byudjetdan juda oz miqdorda oşib ketgan.
6Tanqid
Rotten Tomatoes retsenziyalar agregatorida tanqidçilarning 98 ta şarhidan 88 % ijobiy. Sayt konsensusi şunday…

Rotten Tomatoes retsenziyalar agregatorida tanqidçilarning 98 ta şarhidan 88 % ijobiy. Sayt konsensusi şunday deydi: «Looney Tunesʼning jozibasi mohiyatini katta energiya va ixtiroçan gaglar bilan qayta tiklab, „Kosmik bosqin“ bu kultga aylangan qahramonlarning doimo yaşil va kulgili ekanini körsatadi».
Yana bir yirik agregator Metacritic 15 tanqidçi şarhlari asosida multfilmga 100 ballik şkala böyiça 69 ball berdi; bu «umuman olganda qulay» şarhlar ekanini bildiradi.
CinemaScore söragan tomoşabinlar filmga A+ dan F gaça bölgan şkala böyiça örtaça «B+» bahosini qöyişdi. PostTrak söragan tomoşabinlarning 89 % multfilmga ijobiy baho berişdi, 72 % esa uni tomoşa qilişni «albatta tavsiya qilişlarini» aytişdi.
Variety jurnali multfilmni komediyaligi va hissiy asosi uçun maqtadi hamda butun loyiha franşizaga «muhabbat va samimiy hurmat bilan yaratilgani»ni qayd etdi.
IGN resursi multfilmga mumkin bölgan 10 ballikdan 9 ball qöydi. U komediyaligi, hissiy asosi, animatsiyasi va Bauzaning ovoz berişini yuqori baholab, uni «yil eng kulgili filmlaridan biri» deb atadi va şunday xulosa qildi: «Bu multfilmda bir daqiqada tomoşabinlarning nafasi böğiladigan darajada hazillar bor, şu bilan birga unda katta yurak ham bor, u nima uçun bu qahramonlar hatto deyarli 90 yil ötgaç ham şunçalik sevilişini körsatadi. Aniq animatsiya, haqiqatan ham kulgili va ğalati hazillar, şuningdek 1950-yillar ilmiy fantastikasiga işora qiluvçi syujet tufayli bu aynan muxlislar kutgan Looney Tunes filmi».
screenhub.com.au resursi multfilm haqida şunday dedi: «„Kosmik bosqin“ — ğalati film. Ğalati, Looney Tunes kinoteatrlarda animatsion film çiqariş uçun 95 yil kerak böldi. Ğalati, unda faqat Porki Pig va Daffi Dak rol öynadi. Va ğalati, Warner Bros. Animation uning tarqatilişi uçun javobgarlikni öz zimmasiga olmasligini tanladi va buning örniga AQŞdagi çiqariş huquqlarini Ketchup Entertainmentʼga, Avstraliyadagi huquqlarini esa Pinnacle Filmsʼga topşirdi»; «Filmda hazillar yetarliça köp va ularning hammasi öz yölida yaxşi. Mening fikrimça, eng yaxşilari — bu bolalarni kuldiradigan, ammo ularning ikki maʼnosini tuşunadigan kattalarni yanada köproq kuldiradigan hazillar bilan animatsion filmlarning ajoyib anʼanalarini davom ettiradiganlaridir».
7Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Looney Tunes: Космическое вторжение» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.