The Decembrists

Film Aleksandr Ivanovskiy tomonidan dekabristlar qözğolonining 100 yilligiga bağişlab «Leningradkino» studiyasida suratga olingan va Ivanovskiyning tarixçi Pavel Şçyogolev bilan hamkorlikdagi uçinçi asari böldi.

Filmning premyerasi 1927-yil 8-fevralda bölib ötdi.

Yevgeniy Boronixin — imperator Nikolay I

Vladimir Maksimov — imperator Aleksandr I

Varvara Annenkova — Polina Gebl-Annenkova

Boris Tamarin — dekabrist Ivan Aleksandroviç Annenkov

Tamara Godlevskaya — knyaginya Ekaterina Ivanovna Trubetskaya

Gennadiy Miçurin — knyaz Sergey Petroviç Trubetskoy

Konstantin Karenin — dekabrist Pavel Ivanoviç Pestel

P. Volkonskiy — dekabrist Pyotr Grigoryeviç Kaxovskiy

Pyotr Podvalnyy — dekabrist Aleksandr Bestujev

Aleksandr Larikov — dekabrist Yakuboviç

Sergey Şişko — dekabrist Kondratiy Fyodoroviç Ryleyev

Olga Spirova — Nataliya Ryleyeva, dekabristning xotini

Aleksandra Gribunina — Annenkovning onasi

Vladimir Kriger — Annenkovlarning maʼmuri

Sergey Glagolin — lakey Nikolka

Ivan Xudoleyev — Yakobi, Annenkovlarning qarindoşi

Nikolay Lebedev — knyaz Obolenskiy

Eduard Iogansen

Pyotr Andriyevskiy — tsesareviç Konstantin

Boris Medvedev — Stremouxov

Nina Mlodzinskaya — balerina Teleşova

Film qattiq tanqidga uçradi. Fikr bildirildiki, «Dekabristlar» — «tarixiy suratlar» qanday yaratilmasligining namunasidir.

Bir şarhlovçi dekabr qözğolonining tarixi notöğri hikoya qilinganini taʼkidladi, göyo u «Polina Gebl sotuvçi bölib işlagan moda dökonining derazasidan» körilgandek. U yozdi: «„Dekabristlar“ — oddiy „muhabbat“ surati. Annenkov bejiz emas, balki biroz aqlsiz çiqadi. U juda oşiq… Rileyev ham, Trubetskoy ham aqlli emas — ular qözğolon haqida gapirişdan köra köproq öpişiklarga qiziqadi». Qöyiliş haqida şunday yozildi: «Agar tarix jihatidan u boşqa „tarixiy“ suratlardan yaxşiroq bölmasa, samaradorlik jihatidan u köpgina yaqinda körsatilgan „tarixiy“lardan ança yuqori. Haqiqat, öziga xos, teatrlaşgan samaradorlik».

Kinotanqidçi Vladimir Nedobrovo «Dekabristlar»da Ivanovskiyning oldingi filmi «Saroy va qalʼa» xatolarining takrorlanişi va kuçayişini kördi: «Avvalgi operalik. Oğirlik. Montajsizlik. Temp zerikarliligi. Adabiyotçilik. Aktyorlarning melodeklamatsiyasi… Rejissyorlik işida ixtirosizlik şu darajaga yetdiki, „Saroy va qalʼa“ning bir paytlar maqtalgan parallel va assotsiatsiyalari töliq takrorlanadi».

Ssenarist Mixail Bleyman 1927-yildagi şarhida yozdi: «Kostyumlarning aniqligi va grimni tanlaşdagi şunday aniqlik maʼqullanişga loyiq. Suratda muhit oldidagi gunohlar yöq, faqat öşa paytda mavjud bölmagan Senat va Sinod binolari fonida Senat maydonida suratga oliş bundan mustasno. Samarali suratga olingan sahnalar ham bor». Şu bilan birga u filmni keskin tanqid qildi: «Aktyorlar maxsus tikilgan zarrin mundirlarni qadr-qimmat bilan kiyib, „tuyğularni körsatişga“ urinadi. Keraksiz haşamatli pavilyonlar ketma-ket almaşinadi. Ulkan mablağlar nomaʼhir rejissyorlik va katta tarixiy mavzuga sathiy yondaşuv tufayli behuda sarflangan. Bu film dekoratsiya va mundirlardan iborat». Boşqa naşrda u «A. V. Ivanovskiy dekabristlar haqidagi tragik va epik gavdalanişga loyiq suratni» «hukumat sevişganlar Polina Gebl va Annenkovni ajratgan haqidagi melodramaga» aylantirganidan şikoyat qildi.

Yozuvçi va adabiyotşunos Yuriy Tinyanov filmni salbiy kontekstda eslatib, «S. V. D.» ssenariysi «„Dekabristlar“da berilgan mundirlar, didsizlik va paradga qarşi» yozilganini taʼkidladi.

Kinoşunos Romil Sobolev «uçinçi tarixiy asarida — „Dekabristlar“da — Ivanovskiy va Şçyogolev odatiy melodrama sxemasiga, keng ijtimoiy fonda keçuvçi sxemaga qaytdi» deb taʼkidladi. Biroq tanqidçining fikriça, «dekabrist Ivan Annenkov va frantsuz Polina Gebl örtasidagi romantik muhabbat hikoyasi… asosiy narsa bilan — dehqonlar qözğolonlarining alangalanişi, zodagonlar tögaraklarining taşkil etilişi, dekabristlar qözğoloni haqida hikoya qiluvçi epizodlar mozaikasi bilan yomon boğlanardi». Şu bilan birga, «suratning markazida romantik hikoya turadi, dekabristlar esa faqat fon sifatida körsatiladi», bu esa rejissyorning özi öz xotiralarida xato deb hisoblagan.