«Odinoçnoye plavaniye» («Yakkaxon suziş»): 1985-yilda Mixail Tumanişvili rejissyorligida suratga olingan sovet jangovor filmi. 1986-yilda sovet kinoprokatida yetakçi bölib, ikkinçi örinni egalladi (40,7 mln tomoşabin).
1Rollarda
Mikhail Nozhkin, Aleksandr Fatyushin, Nartay Begalin
2Syujet
Kiriş…
Kiriş kadri:
«„Maxfiy operatsiyalar“ atamasi ostida AQŞ hukumati tomonidan duşman xorijiy davlatlar yoki guruhlarga qarşi ötkazilayotgan yoki maʼqullanayotgan barça faoliyat turlarini tuşuniş lozim.
Biroq bu faoliyat şunday rejalaştiriladi va amalga oşiriladiki, uning manbai — AQŞ hukumati — taşqaridan heç qanday tarzda sezilmaydi. Agar u foş etilsa, AQŞ hukumati uning uçun barça javobgarlikni oxirigaça işonarli tarzda inkor etişi mumkin».
AQŞ Milliy xavfsizlik kengaşining № 10/2 direktivasidan
Voqealar 1980-yillarning örtalarida, Sovuq uruşning avj nuqtasida röy beradi. Tinç va Hind okeanlari çegarasida Amerika va sovet eskadralarining maşqlari ötkazilmoqda. Amerika aviataşuvçi kemasi «Nimitz»iga kuzatuv uçun muxbir keladi.
Şu orada SSSR va AQŞ örtasida uzoq kutilgan keskinlikni yumşatiş böyiça muzokaralar rejalaştirilmoqda. AQŞ rahbariyatining rejalari harbiylar, CRU xodimlari va harbiy buyurtmalardan foyda körayotgan sanoatçilar guruhining keskin noroziligini uyğotadi. CRU polkovnigi Krauder reja taklif etadi — uning odamlari maşqlar zonasidagi aholisiz orolda joylaşgan maxfiy Amerika bazasidan raketa uçirişadi. Raketa Singapurga ketayotgan kruiz laynerini urişi kerak. Söngra aybni sovet eskadrasiga ağdarişadi va şunga köra tinç muzokaralar haqida unutiş mumkin böladi.
Bu topşiriqni bajariş uçun Krauder mayor Jek Xessolt ni jalb qiladi. Vetnam uruşi davrida Krauderning buyruğini bajarib, Xessolt guruhi Vetnam qişloğida qirğin uyuştirgan. Ular jinoyatçi deb topilib, qidiruvga eʼlon qilingan. Şundan beri Xessoltga va uning odamlariga javobgarlikdan qoçişga yordam bergan Krauder ularni dunyo böylab CRU ning maxfiy operatsiyalarida işlatib kelmoqda. Krauder bu ularning sönggi topşiriği bölişini vaʼda qiladi.
Xessolt guruhi orolga yetib boradi va uni nazoratga oladi. Şuningdek, Xessoltning ixtiyorida suv osti qayiği va ikkita raketali kater böladi.
Şu orada laynер zarba zonasiga kiradi. Fitnaçilar unga qanot raketasini uçirişadi, lekin raketaning nişonlaş tizimi yaqinroq nişonga — orol yonida tasodifan paydo bölgan yaxtaga reaksiya bildiradi. Yaxtada Harrison juftligi asal oyini ötkazmoqda. Amerikaliklar öz-özini yöq qiliş uçun jamoani jönatişga ulguradilar, şuning uçun yaqin portlaş yaxtani çöktiradi, lekin Harrisonlarning özi tirik qoladi. Ular orolga yetib olib, SOS signalini berişga muvaffaq bölişadi.
SOS signali sovet kemalarida pelengatsiya qilinadi, ular raketa uçirilganini ham qayd etadi. Flot qömondonligi № 703 kemani, yakka suzişda bölgan kemani orolga yuboriş qarorini qabul qiladi. Orolga yaqinlaşgaç, kemadan vertolyotda mayor Şatoxin boşçiligidagi dengiz piyodalari guruhi uçib tuşadi. Piyodalar Harrisonlarni topadilar va ular evakuatsiya qilinişdan boş tortgani uçun yonlariga bir zobitni qoldiradilar.
Şu orada baza voqealari nazoratdan çiqib ketadi. Xessolt topşiriq bajarilgaç, ularni şunçaki yöq qilişlarini tuşunadi. Uning odamlari qoçiş rejasini amalga oşirişga kirişadilar. Reja şundan iboratki, sovet eskadrasiga yadroviy zaryadli navbatdagi raketani uçiriş. Uçirişni amerikaliklarga yuklaşadi va sovet hamda amerika kemalari örtasida jang boşlanadi; şu jang niqobida qözğolonçilar bazadan suv osti qayiği va kater orqali qoçib ketişi mumkin böladi.
Krauder orolda sodir bölayotgan voqealar haqida xabar oladi. Fitnaçilar esankirab qoladilar, ayrim generallar SSSR bilan çeklangan yadroviy uruş boşlaş variantini jiddiy körib çiqmoqda. Biroq Krauder generallarga işontiradiki, bu töqnaşuvda amerikaliklarning ğalaba qozoniş imkoni yöq: beş marta ötkazilgan maşqlarda amerikaliklar SSSR bilan uruşni modellaştirgan va har safar uruş Yevropani vayron qilib, AQŞ hududiga ötgan. Krauder bazaga strategik bombardimonçi B-52 ni yuborib, raketa uçirilişidan oldin uni yöq qilişga qaror qiladi.
Keçasi Xessolt bir neça maxsus kuçlar jangçisini Harrisonlarni keraksiz guvohlar sifatida öldiriş uçun yuboradi. Harrison qarşilik körsatişga ulguradi, lekin uning xotini Kerolayn va sovet zobiti halok böladi. Ertalab Şatoxin guruhi orolga qaytadi. Sovet kemasi qömondoni orolni tekşirib, amerikaliklar izini topiş vazifasini qöyadi. Sovet piyodalariga Jek qöşiladi.
Qözğolonçilar pistirmasini yöq qilgan sovet piyodalari kiriş joyini topib, bazaga kirib boradilar. Xessolt va uning odamlari suv osti qayiğiga evakuatsiya qilinadilar, u yerdan masofadan raketa uçirişni rejalaştirişadi. Biroq Şatoxin guruhi bazani qözğolonçilardan tozalab, uçiriş qurilmasini işdan çiqarişga muvaffaq böladi.
Xessolt zaxira rejasiga ötadi. Uning suv osti qayiği № 703 sovet kemasiga hujum qiladi, lekin u torpedani va qayiqning özini yöq qiladi. Keyin 703-kemaga raketali katerlar hujumga ötadi. Sovet dengizçilari raketa hujumini qaytarişga va bitta katerni çöktirişga muvaffaq böladilar. Qolgan kater orolga qaytiş yönalişiga buriladi, 703-kema esa uning ortidan quvlaydi. Qirğoqqa yaqinlaşgan amerika raketali katerida Şatoxin guruhi körinadi. Jang boşlanadi, şu payt katerga sovet kemasidan raketa tegadi. Hamma narsa tugagandek tuyulganda, yaralangan Griffit Şatoxinni orqasidan öqlab öldiradi, şundan söng praporşçik Aleksandr Kruglovning avtomat öqlari ostida halok böladi.
Sovet dengizçilari öz 703-kemasiga evakuatsiya qilinadilar va amerikalik B-52 bombardimonçisining bombali zarba bilan bazani yöq qilişini kuzatadilar. Maşqlar tugaydi va amerikalik muxbirning bayonotiga köra, ular heç qanday hodisasiz ötgan.
703-kema bazaga yetib kelganidan söng, dengiz piyodalari halok bölgan Şatoxinning qişloğiga, uning otasiga yordam beriş uçun boradilar.
3Asosiy rollarda
Mixail Nojkin — Şatoxin, mayor, BPK № 703 «Oçakov» kemasidagi dengiz piyodalari bölinmasi…
Mixail Nojkin — Şatoxin, mayor, BPK № 703 «Oçakov» kemasidagi dengiz piyodalari bölinmasi qömondoni
Aleksandr Fatyuşin — Aleksandr Kruglov, praporşçik, dengiz piyodasi
Sergey Nasibov — Sergey Danilov, matros, dengiz piyodasi (ovozini Oleg Menşikov bergan)
Nartay Begalin — Parşin, katta serjant, dengiz piyodasi
Vitaliy Zikora — Jek Xarrison, amerikalik sayyoh
Arnis Litsitis — Jek Xessolt, mayor, AQŞ maxsus guruhi qömondoni
4Rollarda
Oleg Golubitskiy — Repin, flot admirali, Sovet Ittifoqi…

Oleg Golubitskiy — Repin, flot admirali, Sovet Ittifoqi Qahramoni
Valeriy Vinogradov — Yurev, kontr-admiral
Sergey Volkoş — Pavlov, 3-darajali kapitan, BPK № 703 «Oçakov» kemasi qömondoni
Nikolay Lavrov — Eddi Griffit, ştab-serjant, Jek Xessoltning yordamçisi
Veronika Izotova — Kerolayn Xarrison, amerikalik sayyoh ayol, Jek Xarrisonning xotini
Yanis Melderis — Frenk Krauder, polkovnik, CRU amaldori
Yuriy Kolganov — Devidson
Boris Ogorodnikov — Maykl Makdonald, CRU xodimi
Kirill Vats — Syuamel Dyuk, general
Nikolay Kurnakov — Stark
5Ijodiy guruh
Ssenariy muallifi — Yevgeniy…
Ssenariy muallifi — Yevgeniy Mesyatsev
Rejissyor-postanovçi — Mixail Tumanişvili
Operator-postanovçi — Boris Bondarenko
Rassomlar-postanovçilar — Tatyana Lapşina, Aleksandr Myagkov
Bastakor — Viktor Babuşkin
6Festivallar va mukofotlar
1986 — XIX Butunittifoq kinofestivali (Olma-Ota) — badiiy filmlar dasturida — «Qahramonlik-vatanparvarlik…
1986 — XIX Butunittifoq kinofestivali (Olma-Ota) — badiiy filmlar dasturida — «Qahramonlik-vatanparvarlik filmining original yeçimi uçun» mukofoti — Mixail Tumanişvili «Odinoçnoye plavaniye» filmi uçun
7Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Одиночное плавание» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.