«The Eiger Sanction» (ingl. The Eiger Sanction) — Klint Istvud rejissyorlik qilgan va 1975-yilda çiqqan amerikalik triller. Syujet Rod Uitaker tomonidan «Trevanian» taxallusi ostida yozilgan romanga asoslangan.
1Rollarda
George Kennedy, Jack Cassidy, Vonetta McGee
2Syujet
Sanʼat professori Jonatan Xemlok, hukumat maxsus xizmatlarining isteʼfoga çiqqan agenti, kollejda dars…
Sanʼat professori Jonatan Xemlok, hukumat maxsus xizmatlarining isteʼfoga çiqqan agenti, kollejda dars beradi. Lekin maoşi rasmlarni yiğiş uçun yetmaydi, şuning uçun Xemlok baʼzan yangi maxfiy topşiriqlarni bajarişga kirişadi. Maxsus xizmatlar yana Xemlokdan ularning maxfiy agentini öldirgan ikki kişini yöq qiliş uçun foydalanmoqçi böladi. Dastlab u rad etadi, lekin soliq idoralariga uning rasmlari deklaratsiya qilinmagan daromadga sotib olinganligi haqida xabar beriş bilan tahdid qilinganda, buyurtmani qabul qiladi.
Birinçi qotilni Xemlok tez topadi va öldiradi, ikkinçisini esa faqat öldirilgan maxsus agent uning eski dösti ekanligini bilgandan keyingina topib öldirişga rozi böladi. Qotilni topiş va yöq qiliş uçun u alpinistlar guruhi tarkibida Şveytsariya Alplaridagi Eiger çöqqisiga çiqişi kerak böladi.
Kötarilişga tayyorlaniş uçun Xemlok, Eiger toğining şimoliy yonbağrini ikki marta zabt eta olmagan, dösti Ben Bauman yordamiga Arizona toğlarida murojaat qiladi. Köp ötmay Xemlokni uning eski tanişi, gomoseksual Mayls Mello topadi va unga bitim taklif qilmoqçi böladi. U Xemlokka ikkinçi odamning ismini aytadi, evaziga Xemlok uni tirik qoldiradi (Mello ilgari uni sotgan edi). Xemlok bitimga rozi bölmaydi. Biroz vaqt ötgaç, Xemlokka uni örgatgan Jorj ismli qiz hujum qiladi. U narkotik yuborib uni öldirmoqçi böladi, lekin doza yetarli bölmaydi. Bauman uni qutqaradi va Jorjni Mayls Mello yollaganini aytadi. Avtomobil quvğinida Xemlok Mellooning şaxsiy qöriqçisini öldiradi, Mellonu esa suvsiz va transportsiz çölda yolğiz qoldiradi.
Nihoyat, Xemlok Eiger toğiga ekspeditsiyada qatnaşiş uçun Şveytsariyaga keladi. Kötariliş davomida u ekspeditsiya aʼzolaridan qaysi biri qidiruvda ekanligini aniqlaşi kerak. Xemlokdan taşqari kötarilişda iştirok etuvçilar uçta: nemis Karl Fraytag, avstriyalik Andel Mayer va fransuz Jan-Pol Montenь. Bauman ekspeditsiya rahbari bölib, kötarilişni mehmonxonadan teleskop orqali kuzatib boradi.
Kötariliş vaqtida Montenь toş köçkisidan miya çayqalişi oladi va tungi töxtaş paytida muzlab qoladi. Toğda muzlaş boşlanadi va guruh orqaga qaytişga qaror qiladi. Buning uçun ular tunnel kirişiga yetişlari kerak, lekin tuşiş vaqtida Fraytag va Mayer halok böladi, faqat Xemlok dösti Bauman tunnelga olib kelgan qutqaruvçilar yordamida omon qoladi. Şu yerda Xemlok Baumanning oqsoqlanayotganini payqaydi.
Qaytiş yölida Bauman u Xemlok qidirayotgan odam ekanligini tan oladi. Xemlok Baumanni öldirmaslikka va uning agentni öldirişdagi iştirokini yaşirişga qaror qiladi. U qotilni topa olmaganini va barça ekspeditsiya aʼzolarini maxsus ravişda yöq qilganini körsatadi.
3Rollarda
Klint Istvud — Jonatan…
Klint Istvud — Jonatan Xemlok
Jorj Kennedi — Ben Bauman
Vonetta Makgi — Jemayma Braun
Jek Kessidi — Mayls Mello
Xayді Bryul — Anna Montein
Teyer Devid — Drakon
4Şarhlar
«The Eiger Sanction» ekranlarga çiqqandan keyin noaniq şarhlarga sazovor böldi. Köplab tanqidçilarning umumiy…

«The Eiger Sanction» ekranlarga çiqqandan keyin noaniq şarhlarga sazovor böldi. Köplab tanqidçilarning umumiy reaksiyasi syujet va ssenariyga tanqid, toğa kötariliş sahnalari va janggovar harakatlar uçun esa maqtov böldi. Variety şunday yozdi: «Istvud ... ham Şveytsariyadagi kötarilişlarda, ham Monumentlar vodiysida, şuningdek personajlarni tasvirlaşda şiddatni ajoyib boşqaradi. Uning rahbarligi harakatlarni qatʼiy bajariş imkonini beradigan bilimlarni namoyon etadi». New York Times tanqidçisi filmni «uzun, ahmoqona, lekin heç qaçon zerikarli bölmagan, suspensli melodrama» deb taʼriflagan, syujetdagi kamçiliklarni esa kötarilişning «ajoyib» sahnalari qoplaydi, deb yozgan, ular «murakkab va juda gözal» körinadi. Chicago Sun-Times dagi şarhida Rojer Ebert filmga törtdan uçta yulduz qöydi va şunday yozdi: «Syujet şu qadar işonçsiz va çigal ki, uni bir vaqtda 15 soniyadan ortiq işonib bölmaydi, lekin uning harakat ketma-ketliklari şunçalik qiziqarli, toğ çöqqisidagi suratlari şunçalik işontiradiki, bizga baribir... va şuning uçun biz vaziyatlarga singib ketamiz, surat bizni öziga jalb etadi va qahramon yölida uçraşadigan bir neçta çiroyli qizlardan zavqlanamiz, syujet maʼnoga ega bölmasa ham, heç qanday film mukammal emas». Playboy jurnali filmni «Jeyms Bondga rad javobi» deb atadi. Baʼzi tanqidçilar unçalik muloyim bölmadi, masalan, The Wall Street Journal dan Joy Gould Boyum filmning «yovuzlikni gomoseksuallar va jismoniy nuqsoni bölgan erkaklarga boğlaşini» şikoyat qildi, New Yorker jurnalidan Polin Kel esa filmni «töliq parodiya» deb taʼriflagan.
Keyingi tanqidçilar filmni va Istvudning rejissyorligini ijobiyroq baholadilar. Masalan, kinotanqidçi Devid Sterritt şunday xulosaga keldi: «Istvudning silliqlanmagan rejissyorligi hikoyani samarali yakunga yetkazadi, ijro tafsilotlariga maqtovga sazovor eʼtibor qaratadi». Combustible Celluloid veb-saytidagi şarhida Jeffri M. Anderson filmga törtdan uçta yarim yulduz qöydi va uni «hozirgi standartlar böyiça ham hayratlanarli darajada samarali» deb atadi. Anderson kötariliş kadrlarini «haqiqatan hayajonli» deb topdi va film «eʼtiborsiz qoldirilgan, buyuk rejissyor uçun eng yuqori çöqqi» ekanini yozdi. Tampa Bay Movie Examiner jurnalidan Kristofer Greyncer filmga beştadan törtta yulduz berdi va şunday yozdi: «Alp manzaralari nafasni oladi, bu josuslik triller harakatlari esa örindiqning oxirida tomoşa qilinişi kerak bölgan narsa». Tea Party Tribune dagi Jeyson Ayvi keyingi epizodlarni «haqiqatan nafas oladigan darajada hayajonli» deb hisobladi va şunday yozdi: «Klint Istvud 1000 fut balandlikda, toşloq yer ustida arqonda osilib turganini körayotganingizni bilganingizda, şunçaki yanada taşvişli, yanada dramatik bir narsa bor». Ayvi xulosa qildi: Istvud, uning kaskadyorlar, alpinistlar va operatorlar guruhi ekranda yaratgan tasvirlar, şuningdek manzaralarning özi ajoyib. Ular boşqa jihatdan ahmoq syujetni old planga çiqaradi va kinoda uzatilgan tasvirlar bugungi jonli ijro va multfilmlar aralaşmasiga qaraganda ança haqiqiy bölgan kino tarixidagi lahzani belgilaydi. Bu haqiqiylik bunday filmlarni bugungi filmlar böla olmaydigan darajada beqiyos qiladi. Professional alpinist Aleks Xonnold filmdagi kötariliş sahnalaridan birini (Istvudning çöl minorasiga kötarilişi) «butun Gollivud kötarilişlari içidagi eng haqiqiysi» deb hisoblaydi.
5Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Санкция на пике Эйгера» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.