«The First Glove» — 1946-yilda rejissyor Andrey Frolov suratga olgan sovet komediya badiiy filmi.
Film 1947-yilda prokatda yetakçi bölib, 3-örinni egalladi. Öşa yili uni 18 570 000 tomoşabin kördi ().
1Treylerlar
▶2Rollarda
Vladimir Volodin, Ivan Pereverzev
3Syujet
«Meteor» jamiyatining boks murabbiyi Ivan Vasilyeviç Privalov (Vladimir Volodin) boğda, kuç ölçagiç yonida,…
«Meteor» jamiyatining boks murabbiyi Ivan Vasilyeviç Privalov (Vladimir Volodin) boğda, kuç ölçagiç yonida, «öz orzusi»ni uçratadi: ajoyib maʼlumotlarga ega nafaqadagi harbiy Nikita Krutikov (Ivan Pereverzev) bilan tanişadi va undan çempion tayyorlaşni istaydi. Bu haqda u döstlari — stadion xizmatçisi Saveliç va massajist Lubyagoga gapirib beradi. Nega Nikitani olib kelmaganini söraşganda, Ivan Vasilyeviç bu işni «aynan Şişkin, qölidan uşlab» qilgan bölardi, deb javob beradi. Şişkin «Motor» jamiyatining boks murabbiyi. Privalov esa Nikitani taklif qildi va u özi keladi, deydi. Şu bilan birga u: «Aynan şu daqiqada, ehtimol, Nikita stadionga kirayotgandir», deb qöşib qöyadi.
Haqiqatan ham, şu suhbat davomida Nikita Krutikov stadionga kiradi va u yerda tasodifan murabbiy Şişkin bilan gaplaşib qolib, «Motor» jamiyatiga aʼzo böladi. Şişkin unga «köpçilik adaşadi» deb işontiradi va Nikitaga «Meteor» emas, aynan «Motor» jamiyati kerakligini aytadi. Privalov, Lubyago va Saveliç yangi kelgan yigitni behuda kutişadi. Keçqurun ularning oldiga Şişkin keladi va mamnuniyat bilan yangi ajoyib şogird paydo bölganini aytadi.
Köp ötmay Nikita «Meteor» jamiyatining badiiy gimnastika sportçisi, gözal qiz Nina Grekova (Nadejda Çeredniçenko) bilan tanişadi. Qaysi jamiyatda ekanini söraganda, u Ninaning jamiyatida, deb javob beradi. Nina uni eslay olmaydi. Nikita aʼzolik kitobçasini körsatadi. Şunda hammasi oydinlaşadi va Nikita «Meteor»ga, Privalovning oldiga yuguradi.
Privalov Nikitani maşq qildira boşlaydi va u jang ketidan jang yutadi. Voqealar yakuniy bosqiçga yaqinlaşadi — Moskva çempioni Yuriy Rogov bilan hal qiluvçi bellaşuvga. Rogovni Privalovning prinsipial raqibi, murabbiy Şişkin tayyorlaydi. Biroq Nikitaning çempionlik unvoniga yöli hamma joyda ham silliq emas. Privalov uçta «muhim nuqta»ni belgilaydi: birinçisi — Nina; Nikita uni chin dildan yoqtiradi va agar uylansa, boksni taşlab ketişi mumkin. Ikkinçisi — Moskvada paydo bölgan, Krutikov kelib çiqqan Sibir sovxozining direktori. Uçinçisi — xotini, u eri murabbiylikni taşlab, u bilan birga «tabiatga», «quşlar va eçkilarga» köçib ketişini talab qiladi.
Nikitaning Rogov bilan bellaşuvi oldidan «birinçi muhim nuqta» bilan töqnaşuv yuz beradi: Nikita Ninadan turmuşga çiqişni söraydi, lekin Nina Privalovga bergan sözi sababli rad javobini beradi va faqat bellaşuvdan keyin töyga rozi böladi. Şunda harakatga «ikkinçi muhim nuqta» — sovxoz direktori kirişadi. Rad javobidan xafa bölgan Nikita uyga qaytişga qaror qiladi. Direktor unga öz çiptasini beradi. Yomon narsani sezgan Lubyago uni töxtatişga urinadi, lekin foydasi bölmaydi va Nikita «Moskva–Vladivostok» poyezdiga ötiradi. Privalov buni Lubyagodan eşitib, jamoat oldida huşidan ketadi va uni uyiga olib ketişadi. Uyda esa «uçinçi muhim nuqta» — xotin harakatga kirişadi.
Deyarli manzilga yetib borgaç, butun yöl davomida ezilib borgan Nikita qaytişga qaror qiladi va qarama-qarşi yönalişda Moskvaga ketayotgan poyezdga ötadi. Bellaşuv deyarli boşlanayotgan paytda yetib kelgan Nikita jangga kirişni xohlaydi, lekin Privalovunga qarşi çiqadi — «ikki hafta maşqsiz!». Biroq keyin ruxsat beradi va Nikita raqibini deyarli nokaut qilsa-da, baribir uçraşuvda yutqazadi. Şundan keyingina uning içida «haqiqiy sportçi uyğonadi…».
4Rollarda
Ivan Pereverzev — Nikita…

Ivan Pereverzev — Nikita Krutikov
Vladimir Volodin — Ivan Vasilyeviç Privalov, «Meteor» jamiyatining boks murabbiyi
Sergey Blinnikov — Porfiriy Mixayloviç Koşelev, zverosovxoz direktori
Nadejda Çeredniçenko — Nina Grekova
Mariya Yarotskaya — xola
Anastasiya Zueva — Privalova
Emmanuil Geller — fotomuxbir
Vladimir Gribkov — Şişkin, «Motor» jamiyatining boks murabbiyi
Pavel Olenev — Saveliç
Afanasiy Belov — Afanasiy Lubyago, massajist
Anatoliy Stepanov — Yuriy Rogov, Moskva çempioni
Tatyana Govorkova — Yuriy Rogovning onasi
Arkadiy Tsinman — şarhlovçi
Evgeniy Kalujskiy — muxlis (titrda körsatilmagan)
Pyotr Savin — tomoşabin
Fyodor Kurixin — poyezd provodnigi
Aleksandra Denisova — Ninaning onasi
5Surat guruhi
Rejissyor: Andrey…
Rejissyor: Andrey Frolov
Ssenariy muallifi: Aleksandr Filimonov
Operator: Fyodor Firsov
Bastakor: Vasiliy Solovyov-Sedoy
Rassomlar: Semyon Mandel, Vladimir Kamskiy, Ivan Stepanov
Montaj — E. Kamenskaya
Kartina direktori — V. Gutin
6Faktlar
Filmda Stalin nomidagi madaniyat va dam oliş boği, hozirgi Izmaylovo boği, şuningdek «Dinamo» suv stadioni…

Filmda Stalin nomidagi madaniyat va dam oliş boği, hozirgi Izmaylovo boği, şuningdek «Dinamo» suv stadioni körsatilgan.
Yuriy Rogov rolini 1946-yilda SSSR çempioni, örta-oğir vaznda boks böyiça çempion Anatoliy Grigoryeviç Stepanov ijro etgan.
Filmning maslahatçisi 1926-yilgi SSSR boks çempioni, SSSR xizmat körsatgan sport ustasi K. V. Gradopolov bölgan.
«Salom, Şişkin!» iborasi film çiqqandan keyin xalq orasida juda keng işlatilgan.
Aktyor Pereverzev şu filmdan keyin aktrisa Çeredniçenkoga uylangan.
7Tanqid
Film ekranga çiqqandan köp ötmay qattiq tanqidga…
Film ekranga çiqqandan köp ötmay qattiq tanqidga uçradi.
«Iskusstvo kino» jurnalida syujetning andozaviyligiga oid daʼvolardan taşqari, quyidagi ayblov ham yangradi: «…«Birinçi qölqop» filmining maslahatçilari K. Gradopolov va V. Mixaylov (ularning boksning texnik tomonini körsatişdagi xizmatlariga qaramay) sovet sportçisi obrazini bu kartinada töğridan-töğri buzib körsatişga qarşi çiqmaganiga hayron qolasan kişi». Tanqidiy şarhda K. Tsvetkov yozgan: «Krutikov sportdan taşqari qayerda işlaydi yoki öqiydi, nimani yaxşi köradi, nimadan nafratlanadi? Krutikov faqat maşq qiladi, ringda çiqiş qiladi va sevib qoladi». Tanqidçini murabbiy obrazi ham qoniqtirmagan: u «öz şogirdlarini öqitiş örniga «baxtli tasodif»ga umid boğlaydi va isteʼdodli tabiiy yigitni orzu qiladi» hamda «sodda, uzoqni köra olmaydigan soddadil qilib tasvirlangan».
Kinotanqidçi Rostislav Yurenev esa ssenariy muallifi A. Filimonov «Birinçi qölqop»ning quvnoq, zavqli va maʼnosiz bölmagan ssenariysini yozgan bölsa-da, rejissyor A. Frolov filmdan kulgini ham, maʼnoni ham çiqarib taşlagani uçun qurbon bölgan, deb hisoblagan. Uning fikriça, «filmni Solovyov-Sedoyning musiqasi va murabbiy Privalov rolidagi yaxşi aktyor V. Volodin tuzatib qöygan».
Yozuvçi A. Solzhenitsin filmni keskin salbiy baholagan: «…eng arzon «sport» komediyasi «Birinçi qölqop». Zerikarli. Lekin ekrandan tomoşabinlarga axloq qatʼiy singdiriladi: «Asosiysi natija, natija esa sizning foydangizga emas»».
Şu bilan birga, ijobiy baholar ham mavjud: «“Birinçi qölqop” — öşa qattiq davrda, uruşdan keyingi birinçi yilda yaratilgan eng tipik köngiloçar kartina. Va eng yomoni emas, çunki V. Solovyov-Sedoyning ajoyib musiqasidan taşqari, unda yaxşi işlab çiqilgan sport intrigasi, köplab ziyrak hazillar va hiyla-nayranglar, hamda uruşdan keyingi voqelikni körsatişda taʼb hissi ham bor edi».
Matn: maqola tarjimasi «Первая перчатка» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.