# Uruşning törtinçi yili davom etardi
«Uruşning törtinçi yili davom etardi» — Georgiy Nikolayenko rejissyorligida suratga olingan, Aleksandr Belyayevning «Glухой örmon siri» qissasi asosidagi 1983-yilgi sovet badiiy filmi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Ludmila Savelyeva, Nikolay Yeryomenko Jr., Lev Durov
3Syujet
Ikkinçi jahon uruşi, 1944-yil kuzi. Sovet armiyalaridan birining qömondoni razvedka boşliği polkovnik Nikolay…
Ikkinçi jahon uruşi, 1944-yil kuzi. Sovet armiyalaridan birining qömondoni razvedka boşliği polkovnik Nikolay Pavlovni huzuriga çaqiradi va unga uç kun içida nemislarning, örmonning çuqur qismida (6-7 kvadratda), Maryino va Grivni qişloqlari yaqinida, bizning zarba yönalişida joylaşgan maxsus zonasida nima bölayotganini aniqlaşni buyuradi.
Oldin polk razvedkasi oltita felʼdpolitsiyaçini asirga oldi. Pavlov şu nemislar qiyofasida kapitan Aleksandr Spirin boşçiligidagi RKKA razvedka guruhini yuboradi.
Politsiyaçilar bilan jangga kirişgan razvedçilar oldida turgan starosta Savoliy Xomutovga eʼtibor bermay qöyadilar. Starosta esa ular nemis emasligini sezadi. Starosta kapitan Spirinni piçoq bilan yaralaydi, ammo qoçişga uringanda u va uning politsiyaçi öğli razvedçilarning öqlari bilan öldiriladi.
Oğir yaralangan kapitan Spirin guruhga rahbarlikni kapitan Nadejda Moroz zimmasiga topşiradi.
Yaralangan Spirinni özlariga yetkaziş uçun guruhning bir qismi frontga qarab yölga çiqadi, boşqalari esa Nadejda Moroz boşçiligida maxsus zonaga yöl oladi.
Spirinni Katta yerga olib ketayotgan jangçilar pistirmaga tuşib halok böladi. Kapitan özi asirga tuşmaslik uçun örab olgan nemislar bilan birga granata bilan özini portlatadi.
Pelengator maşinasini va undagi Vermaxt zobitlarini qölga kiritgan Nadejda Moroz sovet hujumi bölgan taqdirda nemislarning örmonni suv bosiş uçun töğonlarni portlatişni rejalaştirganini bilib oladi, yaʼni sovet qöşinlari uçun tuzoq tayyorlagan edi. Kapitan Moroz guruhi duşman halqasiga tuşib qoladi, şunda Nadejda nemis pelengator maşinasidan turib, avtomobil radiosi orqali nemis qömondonligining rejalari haqida bir neça marta oçiq matnda xabar beradi va halok böladi...
4Rollarda
Lyudmila Savelyeva — kapitan Nadejda…
Lyudmila Savelyeva — kapitan Nadejda Moroz
Nikolay Olyalin — polkovnik Nikolay Pavlov
Aleksandr Zbruyev — kapitan Spirin
Lev Durov — starosta Savoliy Xomutov
Nikolay Yeryomenko-kiçik — Antipov, razvedçi
Aleksandr Denisov — Jurba, razvedçi
Timofey Spivak — Artur, razvedçi
Vyaçeslav Baranov — Ptaxin, razvedçi
Vladimir Smirnov — Burenkov, razvedçi
Aleksandr Lebedev — Yegor Antonoviç Krasilnikov, razvedçi
Aleksandr Novikov — pelengator maşinasidagi nemis
Andrey Gusev — Belikov, polkovnik Pavlovning şofyori
Vasiliy Kupriyanov — şärfyurer Krappe
Vladimir Maşçenko — asir mayor
Yuriy Sorokin
Nikolay Skorobogatov — general
Pavel Ivanov — nemis
Leonid Trutnev — Xomutov-kiçik, politsiyaçi
Vladimir Şixov — Xomutov-kiçik, politsiyaçi
5Suratga oliş guruhi
Ssenariy muallifi: Aleksandr…
Ssenariy muallifi: Aleksandr Belyayev
Rejissyor: Georgiy Nikolayenko
Operator: Anatoliy Grişko
Boş rassom: Alfred Talantsev
Montajçi: Natalya Loginova
Kompozitor: Vitaliy Filipenko
Qöşiq matni: Georgiy Nikolayenko
Tovuş muhandisi: Nikolay Ozornov
Direktor: Mark Levin
6Tanqid
Filmdagi kiçik, ammo mazmunli rollar (öz xalqidan ajralgan starosta (Lev Durov), razvedka boşliği polkovnik…
Filmdagi kiçik, ammo mazmunli rollar (öz xalqidan ajralgan starosta (Lev Durov), razvedka boşliği polkovnik Pavlov (Nikolay Olyalin), razvedçilar Antipov (Nikolay Yeryomenko-kiçik) va Jurba (Aleksandr Denisov)) keyinçalik halok böladigan asosiy qahramonlar — kapitan Spirin (uning rolida Aleksandr Zbruyev) va uning jangovar örtoği kapitan Nadejda Moroz (Lyudmila Savelyeva) obrazlarini çuqurroq oçib beradi.
Jangovar topşiriq oldidan va kulminatsiyadan keyin yangraydigan «Kak nad berezhkom, berezhkom…» qöşiği musiqiy fonga aniq va hissiyotga boy qöşimça bölib xizmat qiladi.
Kinoşunos Rostislav Yurenev harbiy mavzudagi asarlarda sarguzaşt janridan foydalanişni umuman maʼqullagan bölsa-da, film syujetidan norozi qoldi: «Razvedçilar oldida turgan vazifa menga tuşunarsiz bölib qolgan sir bilan öralgan: bosqinçilar bu ulkan örmon hududini qanday suv bosişni rejalaştirgan edi, qöşinlarimizni u yerga qanday jalb qilmoqçi edilar, anʼanaviy razvedka şakllari nima qilgan edi».
Tanqidçining fikriça, filmda işonçlilik yetişmaydi: «Duşman askarlari va zobitlarining işonuvçanligi köpinça tabiiysiz tuyuladi…» — deb yozadi Yurenev. — «Asosiy qahramon, harbiy tarjimon, mukammal tikilgan faşistik mundirga öralgan, nozik neylon paypoqda, ustalik bilan böyalgan kipriklari bilan frontçi ayolga emas, balki maşhur aktrisaga köproq öxşaydi».
7Texnik maʼlumotlar
Sarguzaşt janri, keng ekranli, rangli, 9 qism, 2371…
Sarguzaşt janri, keng ekranli, rangli, 9 qism, 2371 m.
SSSRda kinoprimyera: 1983-yil 12-sentyabr
Rossiyada film «Grand Records» kompaniyasi tomonidan 2006-yilda DVD (5-mintaqa DVD) şaklida çiqarilgan.
8Kadrlar
1
1 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Шёл четвёртый год войны» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.