The Gadfly

Yoş talaba Artur Berton özining sevimli ustozi, ruhoniy Montanelli bilan xayrlaşadi, u papaning buyruği bilan Rimga jönab ketmoqda. Artur "Yoş Italiya" taşkilotining faoliyatida qatnaşadi. U taşkilot rahbari Jovanni Bollaga hasad qiladi, sevgilisi Jemma tufayli unga raşk qiladi va buni ruhoniy ota Kardiga eʼtirof qilib aytadi, şundan söng barça inqilobçilarni jandarmlar hibsga oladi. Qamoqxona hovlisidagi sayrda Artur Bollaga eʼtirofida nima haqida gapirganini aytadi, u esa uni xoin deb ataydi. Artur ozod bölib çiqadi va yuz bergan voqea haqida Jemmaga gapirişga urinadi, lekin u unga tarsaki tortib, qoçib ketadi. Uyga qaytgan Artur katta akasidan uning haqiqiy otasi Montanelli ekanini bilib oladi. Artur butun dunyoqaraşining qulaşini boşidan keçiradi, xoçini sindirib, uydan qoçib ketadi. Hamma uni halok bölgan deb hisoblaydi.

Köp yillardan söng Lotin Amerikasidagi inqilobiy janglarda majruh bölgan Artur uyiga qaytadi. Eski tanişlaridan heç kim, hatto Jemma ham uni tanimaydi, u esa öz şaxsini oşkor qilmaydi. Ovod taxallusi ostida Artur Italiyada qurolli kuraş olib borayotgan inqilobçilarga qöşilib, Avstriya bosqinçilarini dahşatga soladi. Inqilobiy kayfiyatdagi ziyolilar orasida u Rivares nomi bilan tanilgan. Avstriya imperatori Italiyaga qöşimça harbiy kontingent kiritadi, ota Kardi marsh bilan yurayotgan avstriyalik askarlar va ularning qömondonini kutib oladi. Ovod yaşirin qurol yetkazib berişda qatnaşadi, lekin politsiya agentlari uni izlab topadi. Karbonariylar jang bilan çekinadi, lekin Rivares Montanellining (u allaqaçon kardinal bölgan) buyruğini eşitib, qurolini taşlaydi va uni asirga olişadi. Ölim jazosi oldindan belgilangan. Döstlari mahbusga randa beradi, u panjarani arralaydi, lekin qamoqxona hovlisida epilepsiya xurujidan huşini yöqotib yiqiladi. Qatl oldidan Artur Montanelliga uning öğli ekanini eʼtirof etadi va hayratga tuşgan otaga erkinlik kuraşi bilan Masihga işonç örtasida tanlov taklif qiladi. Kardinal öğlini qoçişga taklif qiladi, lekin Artur çerkov xizmatkoridan hatto hayotni ham qabul qilişni xohlamaydi. Avstriyaliklar tong saharda Ovodni otib taşlaydi, u özi öz otilişiga buyruq beradi. Montanelli dahşatga tuşib, Xudo yöq deb baqiradi.