The Ghost and the Darkness (ingl. The Ghost and the Darkness) — 1996-yilda suratga olingan amerikalik tarixiy sarguzaşt filmi. Rejissyori Stiven Hopkins, boş rollarda Val Kilmer va Maykl Duglas. Ssenariy muallifi Uilyam Goldman bölib, film 1898-yilda Şarqiy Afrikada, Uganda–Mombasa temir yöli qurilişi paytida Keniyaning Tsavo hududida işçilarni dahşatga solgan odamxör şerlar juftligi haqidagi voqeaning badiiy talqinidir.
Film aralaş şarhlar oldi va production byudjeti 55 million dollar bölgan holda 75 million dollar yiğdi. U «Oskar» mukofotini eng yaxşi ovoz montaji uçun qölga kiritdi; mukofotni tovuş muhandisi Bryus Stambler oldi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Michael Douglas, Val Kilmer, John Kani
3Syujet
XIX asrning oxiri. Yoş muhandis Patterson Afrikada körik quriş uçun topşiriq oladi. Bu topşiriqni sinik va…
XIX asrning oxiri. Yoş muhandis Patterson Afrikada körik quriş uçun topşiriq oladi. Bu topşiriqni sinik va sovuqqon rahbar Robert Bomont beradi. Jönaşdan oldin rahbar böysunuvçisiga özining Pattersonning homilador xotiniga öz vaqtida qaytiş zarurligiga umuman parvosi yöqligini aytadi va agar Tsavo (Keniya) hududidagi eng yaxşi köriklardan birini quriş rejasi muvaffaqiyatsiz bölsa, muhandisning obrösini butunlay tökiş uçun hamma narsani qilişini ogohlantiradi. Umr böyi Afrikada bölişni orzu qilgan Patterson ruhini tuşirmay, Angliyada homilador xotinini qoldirib, manzilga yöl oladi va Tsavoga yetib boradi. Köp ötmay, işçilardan biriga şer hujum qiladi; Patterson uni tez orada pistirmadan turib öldiradi.
Yetti haftadan söng tungi hujumlar boşlanadi. Birinçi qurbon eng baquvvat işçi Maxino böladi, u bir paytlar odamxör şerni yalang qöllari bilan öldirgan edi. Uning va yana bir mahalliy aholi vakilining jasadi ertasi kuni ertalab topiladi. Şerlar işçilarga haqiqiy ov boşlaydi, şu orada Patterson xotinidan quvonçli xat oladi. Şu payt şer pistirmadan çiqib, işçilar olomoniga töğridan-töğri taşlanadi va lager çekkasida ulardan birini öldiradi. Patterson, Angus Sterling va keniyalik Samuel şerni quvlaydi, ammo ikkinçi şerning hujumi tufayli u qoçib qutuladi. Sterling esa halok böladi.
Oğir jarohat va bezgak olgan bir neça jabrlanuvçi boş şifokor Devid Gotorn rahbarligidagi şifoxonada davolanadi. Körik qurilişi keçikadi va Patterson işçilarni qurilişni davom ettirişga köndirişga majbur böladi. Yirtqiçlarni öldiriş uçun maşhur ovçi Çarlz Remington taklif qilinadi; u masailar qabilasi bilan birga ov qiladi. Ammo ov muvaffaqiyatsiz tugaydi — Pattersonning miltiği öq otmay qoladi. Masailar ketib qolar ekan, bu şerlar emas, balki şayton — Ghost va Darkness, yaʼni Arvoh va Zulmat ekanligini aytadi. Şundan söng işçilar bu qonxör hayvonlarni şunday deb ataydi va ularni şaytonlar deb hisoblaydi.
Keyingi tun şerlar lagerga hujum qilib, köp odamni öldiradi. Işçilar vahima içida Tsavodan qoçadi. Remington va Patterson şerlarning uyasini ğorda topişadi, u yerda ularning qurbonlari suyaklarining uyumlari töplangan böladi. Ovçilar bu yirtqiçlar öldirişni zavq uçun qilişini tuşunadi. Köp ötmay ulardan biri öldiriladi, biroq tunda ikkinçisi keladi va Remingtonni öldiradi. Patterson Remington jasadini kuydiradi va yaqin atrofdagi şerni öziga jalb qilib, uni öldiradi. Şundan söng körik qurilişi yana boşlanadi, ketgan işçilarning hammasi qaytib keladi, ular bilan birga xotini va yangi tuğilgan öğli ham keladi.
4Haqiqiy voqea
Filmning asosida XIX asr oxirida Keniya va Uganda örtasida temir yöl qurilişi paytida heç qayerdan paydo…

Filmning asosida XIX asr oxirida Keniya va Uganda örtasida temir yöl qurilişi paytida heç qayerdan paydo bölgan odamxör şerlar haqidagi haqiqiy voqea yotadi. Hayvonlar birin-ketin işçilarni öldirib, yeb qöyardi. Natijada temir yöl qurilişi butunlay töxtab qoldi: odamlar yirtqiçlarning qurboni bölişdan qörqib, işga çiqişdan boş tortdi. Şunda qurilişga masʼul bölgan podpolkovnik Jon Patterson ov qilişga kirişdi.
U uzoq vaqt hayvonlarni kuzatdi va 1898-yil 9-dekabrda ulardan birini öldirişga muvaffaq böldi. Ikkinçisini esa faqat 20 kundan söng — 29-dekabrda izlab topib yöq qilişdi, bunda unga kamida 10 ta öq uziş kerak böldi. Öldirilgan odamxör şerlarning uzunligi 3 metrdan oşgan edi — Afrikada yaşaydigan şerlar uçun bu juda katta ölçam.
Keyinçalik tadqiqotlar, jumladan öldirilgan şerlarning qoldiqlarini örganiş natijasida olimlar şunga kelişdi: ular odamlarni öldirib yeganlari buni yoqtirgani uçun emas edi. Eng ehtimolli sabablar qurğoqçilik bölib, u hududdagi şerlar ovqatlanadigan asosiy hayvonlar — börilar emas, balki bufalolar, antilopalar va boşqalarning yöqolişiga olib kelgan, şuningdek, ehtimol, qoramollar orasida vabo epizootiyasi bölgan. Bundan taşqari, şerlardan birining jaği şikastlangan edi.
5Rollarda
Maykl Duglas — Çarlz…
Maykl Duglas — Çarlz Remington
Val Kilmer — Jon Genri Patterson
Jon Kani — Samuel
Bernard Xill — Devid Gotorn
Tom Uilkinson — Robert Bomont
Brayan Makkardi — Angus Sterling
Emili Mortimer — Helena Patterson
Om Puri — Abdulla
Genri Sil — Maxina
Masailar rollarini qarindoş xalq bölgan samburular ijro etdi.
6Film yaratuvçilari
Rejissyor — Stiven…
Rejissyor — Stiven Hopkins
Prodyuser — Gail Ann Hurd
Ssenariy muallifi — Uilyam Goldman
7Tanqid va mukofotlar
1997-yilda film eng yaxşi ovoz montaji uçun «Oskar» mukofotiga sazovor böldi. Öşa yili Val Kilmer eng yomon…
1997-yilda film eng yaxşi ovoz montaji uçun «Oskar» mukofotiga sazovor böldi. Öşa yili Val Kilmer eng yomon ikkinçi darajali aktyor nominatsiyasida «Oltin malina» mukofotiga nomzod böldi. Rotten Tomatoes saytida film 50 % reytingga ega.
Kinotanqidçi Rojer Ebert filmni tört yulduzdan yarim yulduz bilan baholab, uni «Tarzan haqidagi filmlarni nozik va realistik körinişda körsatadigan afrikalik sarguzaşt» deb atadi.
8Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Призрак и Тьма» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.