«Vysota» — Sovet badiiy filmi. 1957-yilda «Mosfilm» Moskva Lenin ordeni kinostudiyasida rejissyor Aleksandr Zarxi tomonidan Yevgeniy Vorobyovning şu nomli romani asosida suratga olingan.
Film premyerasi 1957-yil 29-aprelda bölib ötdi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Nikolay Rybnikov, Inna Makarova, Gennady Karnovich-Valua
3Syujet
Domna peçini quriş uçun montajçilar brigadasi yetib keladi. Brigada prorab Konstantin Tokmakov va brigadir…
Domna peçini quriş uçun montajçilar brigadasi yetib keladi. Brigada prorab Konstantin Tokmakov va brigadir Nikolay Paseçnik boşçiligida işlaydi.
Quriliş maydonida Nikolay payvandçi Yekaterina bilan tanişadi. U unga ergaşişga harakat qiladi, lekin ular tez-tez janjallaşadi. Bunga Yekaterinaning sobiq sevgilisi, befarq işçi va miş-mişçi Vasiliy Xaenko ham xalaqit beradi.
Mariya — karyeraçi Igor Deryabinning xotini. Deryabin Konstantinning boşliği bölib, «bu çölu sahrodan» ketişni orzu qiladi. Mariya oilada baxtsiz, heç qayerda işlamaydi. Uning kiçik ukasi Tokmakov brigadasida işlaydi. Bir kuni ukasining qanday işlaşini köriş uçun Mariya quriliş maydoniga keladi va Konstantin unga ekskursiya ötkazadi.
Domna montajida yuqori balandlikda işlovçi tikka çiquvçi Nikolay Paseçnik işlaydi. Rahbar Tokmakov uni jazolaş bilan qörqitadi, çunki u zarurat bölmasa ham havoda akrobatik hiylalar bajarib, hayotini xavf ostiga qöyadi, göyo quriliş uning uçun sirk ekan.
Kuçli şamol paytida Deryabin montaj qiliş jihozlarini davom ettirişni buyuradi. Kran bilan kötarilgan domnaning sönggi halqasi şamoldan çayqalib, kerakli joyiga örnaşişdan boş tortadi. U boşqaruvdan çiqib, öz oğirligi bilan allaqaçon montaj qilingan jihozlarni ezib taşlaş xavfi tuğiladi. Qurувçilar dovdirab qoladi va nima qilişlarini bilmaydi. Faqat tikka çiquvçi Nikolay Paseçnikning jasorati tufayli — u suğurtasiz domnaga çiqib, hayotini xavf ostiga qöyib, dahşatli halqa osilgan kronşteynni tortadi — falokatning oldi olinadi va montaj yakunlanadi. Deryabin öz boşliği oldida Tokmakovni ostiga suv quyadi, Tokmakov esa heç qanday oqlanişsiz bölib ötgan voqea uçun javobgarlikni öz zimmasiga oladi.
Uzoq davom etgan yomğirlar tufayli brigada belgilangan muddatlarga yetolmaydi. Paseçnik va Tokmakov işni tezlaştiriş rejasini tuzadi: jihozlarni yerda montaj qilişadi. Deryabin javobgarlikni öz zimmasiga olişni xohlamaydi va uning yöqligida montajni olib borişni taklif qiladi.
Yomğir töxtagaç, jihozlar qahramonlarça kötariladi va örnatiladi. Nikolay esa şaxsiy taşabbusi bilan qurilmaning eng tepasiga qizil bayroq örnatgaç, balandlikdan pastga yiqiladi. U tirik qoladi, lekin oyoqlari sinadi. Katya kasalxonada Kolyani parvariş qiladi. U maʼnaviy jihatdan yetiladi va komsomolga aʼzo böladi.
Deryabin Xaenko yordamida baxtsiz hodisa uçun Tokmakovni obrösizlantirişga urinadi. Lekin brigadaning boşqa işçilari bunga qarşi çiqadi.
Domnaning tepasida turgan Mariya va Tokmakov pastga qarab, «gözallikning odatiyligi» va «qayin daraxtlari hamda rus tekisliklarining gözalligi» hamda «insonning öz qöli bilan yaratgan gözalligining takrorlanmasligi» haqida gapiradi. Işlab çiqariş romani uçun bu sözlar janrga oid muhim maʼnoga ega.
Deryabin trestga lavozimga kötariladi, lekin Mariya u bilan ketişdan qatʼiyan boş tortadi. Film oxirida injener Tokmakov vokzalda işçilar bilan xayrlaşayotganda Mariya ham uni kuzatişga keladi va Konstantindan xat kutadi. Nikolay va Yekaterina turmuş qurişadi.
Mariya va Borisning otasi domnaning tantanali oçilişidan söng brigada yangi qurilişga jönaydi. Lekin jarohat olgan Nikolay, bir oyoğiga tayanib yuradi, ular bilan ketolmaydi va temir yöl vokzalida jönab ketayotganlarning barçasi bilan xayrlaşadi.
4Rollarda
Nikolay Rïbnikov — Nikolay Nikolayeviç Paseçnik, montajçi-tikka…

Nikolay Rïbnikov — Nikolay Nikolayeviç Paseçnik, montajçi-tikka çiquvçi
Inna Makarova — Katya (Yekaterina Petrovna) Petraşen, payvandçi
Gennadiy Karnoviç-Valua — Konstantin Maksimoviç Tokmakov, prorab
Vasiliy Makarov — Igor Rodionoviç Deryabin, montaj boşqarmasi boşliği
Marina Strijenova — Maşa, I. R. Deryabinning xotini
Boris Sitko — Innokentiy Pantelеymonoviç Dïmov, quriliş boşliği
Sergey Romodanov — Maşaning va Borisning otasi
Yelena Maksimova — Maşaning va Borisning onasi
Lev Borisov — Boris Berestov, yoş montajçi
Leonid Çubarov — Vasya Xaenko, montajçi
Montajçilar brigadasi:
Xoren Abramyan — Bagrat, montajçi
Vladimir Pobol — Volodya
Valentin Peçnikov — Valentin
Yevgeniy Zinovyev — Yevgeniy
Mixail Vorobyov — Mixail Sergeyeviç Karpuxin
5Suratga oluvçilar guruhi
Ssenariy muallifi — Mixail…
Ssenariy muallifi — Mixail Papava
Rejissyor-postanovşik — Aleksandr Zarxi
Boş operator — Vladimir Monaxov
Kompozitor — Rodion Şçedrin
Kartina direktori — Aleksey Stefanskiy
6Suratga oliş
Uşbu film uçun Rodion Şçedrin Vladimir Kotov sheʼrlari asosida «Montajçi-tikka çiquvçilar marşi» qöşiğini…

Uşbu film uçun Rodion Şçedrin Vladimir Kotov sheʼrlari asosida «Montajçi-tikka çiquvçilar marşi» qöşiğini yozgan.
Mariya rolini Elina Bïstritskaya va Klara Luçko ham sinab körişgan.
Film asosidagi E. Vorobyov kitobining voqealari Janubiy Uralda bölib ötsa-da, suratga oliş joyi Dneprodzerjinsk bölgan. Suratga olişda Dneprodzerjinskdagi 12-sonli domna peçi «Dneprostalkonstruksiya» quriliş va montaj işçilari iştirok etgan.
Ayrim sahnalar Dnepropetrovskda (T. G. Şevçenko nomidagi boğ, temir yöl vokzali) suratga olingan.
Katta balandlikda sodir böladigan sahnalar operator B. Gorbaçyov tomonidan «sayyor niqob» usulida kombinatsiyalangan suratga oliş orqali yaratilgan. Bu usulda pavilonda suratga olingan aktyorlar tabiatdagi fon bilan birlaştirilgan.
7Mukofotlar
Karlovy Varydagi xalqaro kinofestivalda boş mukofot,…
Karlovy Varydagi xalqaro kinofestivalda boş mukofot, 1957-yil.
Moskvadagi xalqaro kinofestivalda oltin medal, 1957-yil.
1957 — «Sovet ekran» jurnali böyiça yilning eng yaxşi filmi.
Moskvadagi butunittifoq kinofestivalida kombinatsiyalangan suratga oliş uçun maxsus mukofot va birinçi mukofot, 1958-yil.
8Tanqid
Kino tanqidçisi Lyudmila Pogojeva filmni umuman va boş rol ijroçilarini maqtagan. Uning fikriça, «N. Rïbnikov…

Kino tanqidçisi Lyudmila Pogojeva filmni umuman va boş rol ijroçilarini maqtagan. Uning fikriça, «N. Rïbnikov jozibali, zukko işçi yigitçani nozik hazil tuyğusi va atrofidagi hamma narsaga faol munosabat bilan ajoyib öynaydi», Katya roli esa «I. Makarova tomonidan öziga xos yorqinlik, yengillik va erkinlik bilan ijro etilgan».
«Sovet kinosining qisqaça tarixi» mualliflari «Vysota» filmi «dramaturgik kompozitsiyaning baʼzi zaifligiga qaramay, sovet kinematografiyasining eng yaxşi realistik anʼanalarini munosib davom ettirgan» deb taʼkidlaşgan. Kinoşunos E. Margolit yozadi: «Işlab çiqariş va lirik ikki syujet ham „Vysota“da nihoyatda uyğun boğlangan».
9Kadrlar
1
1 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Высота (фильм, 1957)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.