The Imaginarium of Doctor Parnassus

Xit Ledjer — Tony Shepard, seyyor sirk truppasiga qöşilgan sirli notaniş. Aktyorning sönggi roli. Ledjer suratga oliş tugaşidan oldin vafot etdi va Tony rolini uning örniga uçta aktyor — Jonni Depp, Kolin Farrell va Jud Lou yakunladi.

Kristofer Plummer — doktor Parnas, ming yillik truppa yetakçisi.

Endryu Garfild — Anton, seyyor sirk truppasining aʼzosi.

Vern Troyer — karlik Persi.

Lili Kol — Valentina, doktor Parnasning qizi.

Tom Waits — mister Nik, yuqori darajadagi qoronğulik qöriqçisi.

Peter Stormare — Yer kurrasi prezidenti.

Paloma Faith — Sali, pabdagi qiz.

Emil Hostina — Serj.

Maykl Eklund — Şepardning yordamçisi.

Rejissyor Terri Gilliam va ssenariy muallifi Çarlz Makeown "Doktor Parnasning Xayoliy olami" ssenariysini birgalikda yozişgan. Gilliam filmning syujetini "hayotdagi şaxsiy tanlovlarimiz oqibatlari haqida qiziqarli va kulgili hikoya" deb taʼriflagan. Tony obrazining prototipi Buyuk Britaniyaning sobiq boş vaziri Toni Bler bölgan.

Gilliam intervyularda bir neça bor taʼkidlagan ediki, Parnas obrazi köp jihatdan avtobiografik bölib, uning yoy çiziği — yorqin tasavvurga ega, lekin uni endi tinglamaydigan dunyoda qarib borayotgan odam haqidagi hikoya.

Sönggi muvaffaqiyatsiz loyihasi "Don Kixotni öldirgan odam" sababli hamon tuşkunlikda bölgan, studiya tizimi bilan doimiy kuraşdan çarçagan va keksayib borayotganini anglagan rejissyor vaqtining kamligidan xavotirda edi. U ssenariyda kutilmagan, fojiali va muddatidan oldingi ölim haqida işoralar qoldirgan. Gilliam hayotning ötkinçiligi masalasini kötarmoqçi edi, ammo film çiqqandan söng, köplab mavzular tomoşabinlar tomonidan Xit Ledjer taqdiriga işora sifatida qabul qilindi.

Film Avstriya, Polşa va AQŞda 2010-yil 8-yanvarda, Peru, Rossiya va Singapurda 2010-yil 28-yanvarda, Boliviya, Portugaliya va Slovakiyada esa 2010-yil 25-martda çiqdi.

Rotten Tomatoes agregatori maʼlumotlariga köra, film 196 ta tanqidçi şarhi asosida 64% reytingga ega, örtaça baho 10 balldan 6. Saytning tanqidiy konsensusi şunday deydi: "Terri Gilliam öz asarida har doimgidek kamtarin bölib qolmoqda, lekin "Doktor Parnasning Xayoliy olami" uning ilgarigi asarlarining juda ijodiy, qoronğu va hayratlanarli kuçiga qaytiş bölib, vizual qatorga mos keladigan ajoyib aktyorlik öyini bilan ajralib turadi".

Metacritic saytida filmning örtaça bahosi 100 ballik şkalada 65 ball bölib, 30 ta şarh asosida hisoblangan, bu "umuman ijobiy şarhlar" degan maʼnoni anglatadi.

2010 — "Oskar" mukofotiga ikkita nominatsiya: eng yaxşi sanʼatkorlik ishi (Devid Uorren, Anastasiya Masaro, Kerolayn Smit), eng yaxşi kostyumlar (Monik Prudom)

2010 — "Saturn" mukofotiga ikkita nominatsiya: eng yaxşi xorijiy film, eng yaxşi grim (Sara Monzani)

2010 — Britaniya kino akademiyasi mukofotiga ikkita nominatsiya: eng yaxşi grim va soç turmagi (Sara Monzani), eng yaxşi sanʼatkorlik ishi (Devid Uorren, Anastasiya Masaro, Kerolayn Smit)

Rossiyalik tanqidçilar nomni "Imajinarium doktor Parnassus" deb ham tarjima qilişadi.

Filmda bir qator qayğuli tasodiflar bor: filmning boşida Xit Ledjer qahramoni köprik ostida osilgan holda topiladi; ssenariyda (Xit vafotidan ança oldin yozilgan) Kristofer Plummer uning ölimidan keyin aytişni istamagan satr bor edi: "Dunyoda hikoyalar töla — komediyalar, melodramalar… va kutilmagan ölim haqidagi hikoyalar", boşqa sahnada esa Jonni Depp Xitga bağişlangan dafn nutqiga juda öxşaş uzun nutq sözlaydi.

Jonni Depp, Jud Lou va Kolin Farrell suratga olişdagi haqlarini Xit Ledjerning yagona qizi — Matildaning foydasiga voz keçişgan.

Dastlab Tony rolini Tom Kruz ijro etişi rejalaştirilgan edi, hatto aktyorning agenti bilan oldindan kelişuv ham tuzilgan, ammo Gilliam Ledjerni tanlagan — Xit vafotidan söng Tom Kruz öz nomzodini Tony roli uçun taklif qildi, lekin yana rad javobini oldi. Tom Kruzdan taşqari rolga Xyu Jekman va Kristian Beyl ham daʼvogarlik qilgan.

Filmdagi köplab lahzalar va dialoglar aktyorlarning improvizatsiyasidir.

Haqiqatda nafas yölidagi nayça osilganda ölimdan saqlab qololmaydi, çunki böğiliş imkoniyati yöqotilgan taqdirda ham ölim uyqu arteriyasi va nervlarning siqilişidan yuz beradi.