The Inhabited Island

2157-yil. Erkin qidiruv guruhi uçuvçisi Maksim Kammerer nomaʼlum sayyoraga majburiy qönadi. U yerda mahalliy aholi vakili Zef uni asir oladi va hokimiyatga topşiradi. Mahalliy ijtimoiy tuzum XX asr namunasidagi militarist diktaturani eslatadi. Hokimiyat nomaʼlum hukmdorlar — Nomaʼlum Otalar qölida. Ular butun mamlakat böylab Minoralar qurdiradi, tarğibot esa ularni ballistikaga qarşi minoralar deb ataydi. Poytaxtga yölda Maksim bunday minoralardan birini «çala odamlar» deb ataladigan kimsalar portlatayotganini köradi. Minora qulaganida Maksim kapral Gay Gaalning hayotini saqlab qoladi.

Maksimni Nomaʼlum Otalardan biri — Notaniş Yölovçi (Strannik) huzuriga olib borişganda, uni kuzatib borayotgan Fank tutqanoq tutadi va Maksim ozodlikka çiqadi. Şahar böylab sarson yurganda u kafega kiradi va u yerda ofitsiant Rada bilan tanişadi. Rada — Gayning singlisi. Maksim uni uyiga kuzatib borayotganda köça tödasi bilan töqnaşadi. Maksim Gaallarning uyida yaşaydi va Sarakş aholisining eʼtiqodlari bilan tanişadi. U Rada va Gayning ongi tarğibot bilan zaharlanganini köradi. Ular Nomaʼlum Otalarni Vatanning najotkorlari deb hisoblaydi. Vatan esa duşman — sobiq koloniyalar halqasida joylaşgan. Ular yana bu sayyora içki yuzasida yaşaydi, deb işonadi.

Şu orada Nomaʼlum Otalar örtasida hokimiyat uçun kuraş keskinlaşadi. Kelişmovçilik paytida Notaniş Yölovçi Papaning buyruğiga köra yiğilişda Nomaʼlum Otalardan biri Volдыrni otib taşlaydi.

Gay Maksimni Gvardiyaga joylaştiradi. U yerda Maksimga «çala odamlar»ni qidiriş topşiriladi. Bular rejimga qarşi bölgan, muntazam tutqanoq xurujlari bilan tanilgan kimsalardir, tutqanoqlari esa epilepsiyaga öxşaydi. Hibsga olinganlarni söroq qilganda Maksim köradiki, «çala odamlar» mutantlar yoki çet el razvedkasi agentlari emas, balki öz ğoyalariga ega oddiy odamlardir. Maksim Gvardiyaning şafqatsizligi bilan kelişa olmaydi. Hibsga olinganlarni öldiriş topşirilganda esa u rad etadi. Şunda gvardiya rotmistri Çaçu Maksimni özi otadi. Maksim ajoyib jismoniy qobiliyatlari tufayli omon qoladi va «çala odamlar» qöliga tuşadi. Ular Maksimga minoralar Nomaʼlum Otalarga çala odamlarni yöq qiliş uçun kerakligini aytadi. Maksim ular bilan birga minorani portlatişda qatnaşadi, söng Rada va Gayning xonadonida boşpana izlaydi, lekin hibsga olinadi.

Nomaʼlum Otalar qöşni Xonti davlati bilan uruş masalasini muhokama qiladi. Notaniş Yölovçi davlat prokurori — Aqlli (Umnik) laqabli şaxsdan Maksimni berişni söraydi. Prokuror Maksimning qobiliyatlariga (minoralar nurlanişiga reaksiya bermasligiga) qiziqib, uni özida qoldirişga qaror qiladi.

Maksimni janubiy çegaraga, xavfli hududni harbiy mexanizmlardan tozalaş böyiça majburiy mehnatga yuborişadi. U yerda u yana Zef bilan, şuningdek, boşqa inqilobçi Veprь bilan uçraşadi. Maksim asosiy sirni bilib oladi: minoralar çala odamlarni yöq qiliş uçun emas, balki xalq ongini nazorat qiliş uçun kerak. «Çala odamlar» minoralar nurlanişiga böysunmaydi, bu nurlaniş ularda oğriq xurujlarini keltirib çiqaradi. Bundan taşqari, Nomaʼlum Otalarning özlari ham «çala odamlar». Qarşilik harakati minoralarning haqiqiy vazifasini yaşiradi, çunki ular minoralarni yöq qiliş emas, balki öz maqsadlari uçun işlatişga umid qiladi.

Avtomatik tankni egallab, Maksim koloniyadan qoçib ketadi. Yölda u pograniçnaya xizmatga tuşirilgan Gayni olib ketadi.

Ikkinçi filmning boşida birinçi filmning syujeti qisqaça bayon etiladi.

Gayni özi bilan olib, Maksim unga narsalarning haqiqiy holatini aytadi. Gay Maksimning haqligiga işonç hosil qiladi, çunki minoralar taʼsir doirasidan taşqarida, belgilangan vaqtda u nurlanişdan ilhom yoki hayajon sezmaydi. Ular janubga yöl oladi. U yerda atom uruşi natijasida vayron bölgan şahar bor, u yerda mutantlar yaşaydi. Maksim ularni Otalar mamlakatiga qarşi qözğolon kötarişga taklif qiladi, lekin mutantlar jismonan ham, maʼnan ham juda zaif. Maksim, şuningdek, Kölduz (paranormal qobiliyatlarga ega mutant bola) bilan Otalar mamlakatining tuzumiga taʼsir ötkaziş mumkinmi va buni qiliş kerakmi, degan masalani muhokama qiladi.

Maksim Otalar mamlakatiga qarşi kuraş uçun Orol imperiyasi bilan ittifoq tuzişga qaror qiladi. Bu uzoq mamlakat bölib, uning oq suv osti kemalari baʼzan Otalar mamlakatiga hujum qiladi. Gay bilan birga u yerga mutantlar sovğa qilgan bombardimonçi samolyotda uçib ketadi. Parvoz vaqtida bombardimonçi tasodifan minoralar nurlanişi ostiga tuşib qoladi. Şunda Gay Maksimga sadoqat haqida jöşqin gapira boşlaydi va bu Maksimning samolyotni boşqarişiga xalaqit beradi. Bombardimonçi minoraga uriladi, keyin esa uruşdan qolgan avtomatik havo mudofaa tizimi uni urib tuşiradi. Qulagan samolyot dengizga tuşadi, Maksim va Gay esa qirğoqqa yetib olişga muvaffaq böladi. Qirğoqda ular taşlab ketilgan oq suv osti kemasini topadi, unda esa Orol imperiyasi mafkurasini aks ettiruvçi, ommaviy qotilliklar haqidagi dahşatli video yozuvlar bor. Endi qahramonlarga ayon böladiki, imperiya bilan ittifoq haqida gap bölişi mumkin emas.

Şu orada Davlat prokurori Maksimni öz maqsadlari uçun işlatiş umidini uzmaydi. U Rada Gaalni öziga işontirişga urinadi, ammo u rad etadi. Prokuror uni qamoqqa taşlaydi, lekin Notaniş Yölovçining odamlari uning qoçişini uyuştiradi, çunki Notaniş Yölovçi Maksimga prokurordan kam qiziqmaydi.

Otalar mamlakati Xonti bilan uruş boşlaganini, Xonti bir paytlar yagona imperiyaning bir qismi bölganini radiodan eşitgan Maksim va Gay qirğoq patruliğiga taslim böladi. Asirlarning aksariyati kabi ular ham frontga yuboriladi, u yerda Zef va Veprь bilan uçraşişadi. Jang vaqtida Gay Maksimni rotmistr Çaçudan qutqarib, özi halok böladi. Çaçuni esa Gayning özi keyin öldiradi. Maksim Radani eslagaç, Fankning taklifiga rozi bölib, sirli Notaniş Yölovçi rahbarligidagi Institutda işlaşga kirişadi.

Uruş Otalar mamlakatining mağlubiyati bilan tugaydi. Uruşning tarafdori bölgan davlat prokurori, bu uçun Otalar uni bir neça kundan keyin öldirişi kerakligini tuşunadi. Aqlli Maksim bilan boğlanib, minoralar tizimini boşqaradigan Markazning koordinatalarini beradi. Maksim nurlanişga sezgirligi va yeraostidagi harakat bilan aloqalaridan foydalanib, Markazni yöq qiladi va Radani qutqaradi.

Qaytib kelgan Notaniş Yölovçi Maksimni quvib yetadi. Ularning töqnaşuvi vaqtida maʼlum böladiki, Notaniş Yölovçi aslida yerlik Rudolf Sikorski bölib, Galaktika xavfsizligi xodimi ekan. Notaniş Yölovçi Maksimni Sarakşni qutqarişning puxta tayyorlangan rejasini öz hovliqma harakatlari bilan buzganlikda ayblaydi va uning xatolarini körsatadi. Iqtisodiyot va xöjalikni tiklaş uçun sayyoraning deyarli butun tuproq qatlamini dezaktivatsiya qiliş talab etiladi. Davlat oçlik va inflyatsiya xavfi ostida qoladi. Bundan taşqari, Orol imperiyasi Otalar mamlakatiga yirik bosqinga tayyorlanmoqda, uni «qora nurlaniş» (oğir depressiyaga olib keladigan nurlaniş)siz töxtatiş qiyin körinadi.

Maksim sayyorada qoladi. U öz maqsadini şunday bayon etadi: heç kim, hatto eng yaxşi niyatlar bilan bölsa ham, yana minoralar qurmasligiga yöl qöymaslik.

Vasiliy Stepanov — Maksim Kammerer (Mak Sim) (ovozini Maksim Matveev beradi)

Pyotr Fyodorov — Gay Gaal, Qurolli Gvardiya kapirali

Yuliya Snigir — Rada Gaal, ofitsiant, Gayning singlisi, Maksimning sevgilisi

Aleksey Serebryakov — Notaniş Yölovçi

Mixail Yevlanov — Çaçu, Qurolli Gvardiya rotmistri

Fyodor Bondarçuk — Prokuror (Aqlli)

Ignatiy Akraçkov — prokuror referenti

Goşa Kutsenko — Tik Fesku (Veprь), çala odam, yeraostiçi, keyinçalik Istiqbolli işlanmalar instituti xodimi

Sergey Garmaş — Allu Zef, çala odam, yeraostiçi, sobiq psixiatr professor, keyinçalik Istiqbolli işlanmalar instituti xodimi

Andrey Merzlikin — Fank

Vyaçeslav Razbegayev — Kalamuşçi (Krisolov)

Dimaş Axmilov — Begemot

Sergey Barkovskiy — Nole Renadu, çala odam, uy egasi, magistratura aʼzosi

Sergey Taramayev — Gel Ketşef, çala odam, tiş şifokori, Ordi Tadernning eri

Anna Mixalkova — Ordi Tader

Aleksandr Şein — tergovçi

Yuriy Tsurilo — «General»

Aleksandr Sirin — «Doktor»

Maksim Suxanov — Papa

Yevgeniy Sidixin — Qaynota

Kirill Pirogov — Qaynona

Aleksey Gorbunov — Qaynuka

Aleksandr Feklistov — Qaynuka (eri singlisining eri)

Sergey Mazayev — Volдыr

Konstantin Bikov — mutant

Aleksandr Oleşko — Non yopuvçi

Vladis Golk — brigadir

David Nuriyev — «çala odamlar»ni söroq qilişdagi adyutant-protokolçi

Yelena Morozova — teleboşlovçi

Vasiliy Savinov — Örmonçi

Leonid Gromov — Gramenau

Roman Radov — mutantlarning şahzoda-gersogi

Ssenariy mualliflari: Eduard Volodarskiy, Marina Dyaçenko, Sergey Dyaçenko

Boş rejissyor: Fyodor Bondarçuk

Ikkinçi guruh boş rejissyori: Rezo Gigineişvili

Boş operator: Maksim Osadçiy

Ikkinçi guruh boş operatori: Petr Braterskiy

Boş rassom: Kirill Murzin

Boş rassomlar: Yevgeniy Matyunenko, Vladislav Nikulin, Pavel Novikov, Janna Paxomova, Konstantin Plutenko, Viktor Şmelev

Kostyum rassomlari: Tatyana Mamedova, Kirill Murzin, Tatyana Poyarkova

Grim rassomlari: Dmitriy Kirillov, Svetlana Rymakova

Bastakor: Yuriy Poteyenko

Ijroçi prodyuser: Yevgeniy Severov

Hamprodyuser: Dmitriy Rudovskiy

Boş prodyuserlar: Sergey Melkumov, Aleksandr Rodnyanskiy

Strugatskiylar romanini moslaştiriş loyihasini Aleksandr Rodnyanskiy, ularning ijodining uzoq yillik muxlisi bölgan prodyuser, öylab topdi. Suratga oliş uçun u rejissyor Fyodor Bondarçuk bilan kuçlarini birlaştirdi.

Birinçi ssenariy variantini Eduard Volodarskiy yozdi. Bu variant rejissyorni hamma jihatdan qanoatlantirmadi va u ssenariyni ilmiy-fantast Marina va Sergey Dyaçenkolarga qayta yozişni buyurdi.

Filmni suratga oliş 10 oy davom etdi (2007-yil 14-fevraldan 7-dekabrgaça). Suratga olingan materialning köpligi tufayli film duologiyaga aylandi.

Dastlab filmga musiqani Hans Zimmer yozişi rejalaştirilgan edi. Keyinçalik muddatlar sababli bu imkonsiz bölib qoldi va filmga musiqani Yuriy Poteyenko yozdi.

Saundtrekni yozişda ilgari Pol Makkartni, Sting, Kit Richards va Led Zeppelin guruhi aʼzolariga tegişli kollektsion gitaralardan foydalanildi.

Maksim haydab yuradigan qizil yot sayyoralik avtomatik tank ХКБМ tomonidan işlab çiqilgan va Xarkovdagi Malişev zavodida sovet BTR-70 şassisi asosida yasalgan. Konstruktorlar avtomatik tankda heç qanday lyuk va kiriş teşiklari bölmasligi kerak deb hisoblaşgan, şuning uçun Maksim Kammerer tankka kiradigan lyukni suratga oliş vaqtida oddiy eşik ilgaklari yordamida kesib oçişga töğri kelgan.

Ikkinçi filmdagi jangda işlatiladigan tanklar sovet T-64 tanklaridan yasalgan. Harakatlanuvçi psixotron nurlatgiçlar BMP-2 asosida yasalgan. Otalar mamlakati armiyasining avtomatlari plastmassali qöşimça korpusli AKS-74 sifatida körsatilgan. Şuningdek, DP-64 granatotyorlari işlatilgan.

Mototexnikani (tyuninglangan trayk) taqdim etgan va baʼzi tryuklarni bajargan Qrimlik motsikl-sayohatçi Aşot «Gorets» Akopyan.

Qrim ekologlari tanklar jangini suratga oliş vaqtida Qozontip tabiiy qöriqxonasi hududiga flora va faunaga sezilarli zarar yetkazilganini bildirdi. Ularning maʼlumotiga köra, Ukraina Boş prokuraturasi hatto kino direktsiyasini 16 500 grivnaga jarimaga tortgan. Qrim respublika «Ekologiya va dunyo» assotsiatsiyasi raisi Andrey Artov tanklar lentalari Ukraina Qizil kitobiga kiritilgan nodir ilonlar va oyoqsiz kaltakesaklarni (tört çiziqli ilonlar va sariq qorin ilonlar)ni yöq qilganini taʼkidladi. Bondarçuk ekologlarning ayblovlarini rad etdi va tank hujumi qöriqxonada emas, balki burğulaş qurilmalari yonidagi neft konlarida suratga olinganini aytdi.

Filmdagi Otalar mamlakati poytaxtining maketi muallifi — MARXI professori Aleksandr Korotiç. Bu şaharning kompyuter modelida 13,5 ming noyob bino bor. Şaharning bir kadrini renderlaş 60 yadroda 19 soat davom etgan, bunda işlatilgan teksturalar hajmi 65 gigabaytni taşkil etgan.

Fyodor Bondarçukning eʼtirof etişiça, Maksim Kammerer rolini ijro etgan Vasiliy Stepanov «montaj stolida yasalgan»: «U şunçalik yomon öynadiki, sahnaning boşini birinçi dublyajdan, örtasini oltinçisidan, oxirini uçinçisidan olişga töğri keldi».

Filmda Nomaʼlum Otalar mamlakati ramzi işlatilgan. Taşqi körinişi böyiça u Vengriyaning «Çalkaşgan öqlar» milliy-sotsialistik taşkilotining ramziga juda öxşaydi. Mualliflarning sözlariça, kitobdagi köplab nomlar va ismlar vengerça va albança sözlarga asoslangan, bu esa şu bilan izohlanadi.

Köplab şarhlovçilar «Obitaemyy orol»da ötmiş va hozirgi siyosiy voqelikka işoralarni kördi. Ular asl kitobdagi işoralardan ham farq qiladi. Baʼzi taxminlar mualliflar tomonidan tasdiqlandi, baʼzilari esa aksinça rad etildi.

«Nomaʼlum Otalar mamlakati»da odatda SSSR yoki zamonaviy Rossiyaga işora körildi. Biroq prodyuser Aleksandr Rodnyanskiy bir intervyusida bunday talqinni rad etdi, garçi bunday qabul qilinişiga tayyor ekanligini tan oldi. Boşqa intervyusida esa, aksinça, ularni tasdiqladi: «„Orol“ga kelsak, şu narsa tuşunarliki, u dastlab köp jihatdan muxolif, aniqroği, totalitar ong dunyosiga nisbatan norozilik ruhida öylangan. Rossiyaning bugungi holatiga nisbatan juda köp işoralar öynatilgan. Bu işoralar ommaviy axborot vositalarining roli, ongni yuviş, ong bilan manipulyatsiya va hokazolarga boğliq».

Fyodor Bondarçuk film totalitarizmga qarşi tarğibot öz içiga olişini aytdi, lekin u biror xorijiy davlatni nazarda tutayotganga işora qildi, bu davlat «öziga koordinatalar tizimini öylab topgan, uning tarkibiga birinçidan, totalitar kuzatuv, ikkinçidan, töliq aldov kiradi. Göyo bir duşman bor, u istalgan soniyada hujum qilişi mumkin, şuning uçun belboğni mahkam boğlab, sivilizatsiyalaşgan mamlakat foydasiga işlaş kerak». Boşqa intervyusida esa u Sarakşdagi vaziyat unga zamonaviy Rossiyani eslatişini tan oldi.

Gayning Xonti va Pandeya haqidagi replikasi «ular bizni faqat bizda umumiy tarix bor deganimiz uçun yomon köradi» kitob matnidan farq qiladi va köpçilikning fikriça, Rossiyaning baʼzi sobiq sovet respublikalari bilan munosabatlariga işora qiladi.

Film işoralar va madaniy aloqalarni öz içiga oladi («muloyim salomlar», prodyuser taʼrifi böyiça) boşqa maşhur ilmiy-fantastik asarlarga.

Notaniş Yölovçining yordamçisi Fankning soçi Lyuk Bessonning «Beşinçi element» filmidagi personajlardan biri Zorgnikiga öxşaydi.

Yerga qönganidan söng Maksim Sarakş sayyorasi aholisining tilini robot-implantat yordamida darhol örgandi. Bu Duglas Adamsning «Galaktika böylab avtostop» asarida va şu nomdagi filmdagidek.

Maksimning kosmik kemasi köpçilikka «Matritsa: Inqilob» filmidagi robotlarga öxşab tuyuldi. Bondarçuk bu öxşaşlikni tan oldi.

Boris Strugatskiy filmni «rejissyorning muvaffaqiyati» deb hisobladi, uning kitob matniga yaqinligini taʼkidladi, aktyorlardan Serebryakov, Bondarçuk, Garmaşni ajratib körsatdi, lekin Fank, Orди va Veprь rollarini ijro etgan aktyorlarning işidan hafsalasi pir böldi. Vasiliy Stepanovning öyinini Boris Strugatskiy alohida muvaffaqiyatli deb hisobladi va «Maksim Kammerer biz tasavvur qilganimizdek» dedi. Filmning ikkinçi qismini u «böş va tartibsiz» deb atadi va Maksim bilan Notaniş Yölovçi örtasidagi yakuniy janglarni tanqid qildi, şu bilan birga ssenariyçilar işini yaxşi tomonga qayd etdi.

Kinotanqidçilarning film haqidagi fikrlari bölindi: baʼzilarga u yoqdi, boşqalarga yoqmadi, aksariyatda esa noaniq taassurot qoldirdi. «Kritikanstvo.ru» va «Megakritik.ru» şarh agregatorlarining maʼlumotlariga köra, ikkala film ham ijobiy va salbiy şarhlarga sazovor böldi, ammo aralaş va neytral baholar ustun keldi. Ijobiy şarhlarda, birinçi navbatda, qöyilişning miqyosi va maxsus effektlarning boyligi qayd etildi. Köpçilik tanqidçilar filmning zaif tomoni sifatida montajni körsatdi. Köplab tanqidçilar yangi aktyor Vasiliy Stepanovning öyinini tanqid qildi, tajribali aktyorlar (Serebryakov, Garmaş) esa ijobiyroq baholarga sazovor böldi. Umuman olganda, tanqidçilar filmning birinçi qismini ikkinçisidan yuqoriroq baholadi.

Yozuvçi Dmitriy Bykov öz şarhida Sarakş dunyosining «batafsil işlanganini» maqtadi, garçi «„Orol“ voqeligini Ikkinçi jahon uruşi davridagi yer aholisi turmuşi uslubida stilizatsiya qiliş vasvasasi katta bölgan». Unga musiqa tanqidçisi Artemiy Troitskiy hamohang: «Bu yerda hamma narsa haqiqatan ham halol va juda çiroyli, işonarli qilingan».

Yozuvçi-fantast Leonid Kaganov özining internet kundaligida birinçi film haqida xotirjam ijobiy fikr bildirdi; u hammaga uni tomoşa qilişni maslahat beradi. Rejissyor Bakur Bakuradze filmni «bir maʼnoda yaxşi» deb atadi. «Ekipaj» filmi rejissyori Aleksandr Mitta filmning uni hayratga solganini tan oldi va Bondarçuk filmi «katta kino sanoatining mahsuloti» kabi körinişini aytdi. «KG» portali tanqidçilari filmga yuqori baho berdi, aktyorlik, operatorlik va dekoratsiyalarni maqtadi. Şarhlarda ular bilan kelişmagan tomoşabinlar tanqidçilarni sotqinlikda ayblaganidan söng, portal ikkinçi filmga «sotilgan tanqidçilar»ning hazil dialogi körinişidagi şarhni eʼlon qildi, ular şunga qaramay filmni samimiy maqtaşadi.

Salbiy şarhlar ham böldi. Dmitriy Puçkov («Goblin») asosiy rollar ijroçilarining zaif öyinini, yomon öylangan maxsus effektlarni va tuşunarsiz montajni qayd etdi. U kitobning özi haqida ham salbiy fikr bildirdi, uni zerikarli va totalitarizm mavzusini haddan taşqari börttirgan deb hisobladi. Multiplikator Yuriy Norşteyn «Gordon Kixot» telekörsatuvida filmga keskin munosabat bildirib, uni «montaj çiqindisi» deb atadi. Yozuvçi-fantast Sergey Lukyanenko ham filmni tanqid qildi, lekin uni oçiqdan-oçiq muvaffaqiyatsiz deb hisoblamadi.

«Dunyo fantastikasi» jurnalida Oleg Gavrilin ikkala filmni xaotiklikda tanqid qildi, rejissura va montajni muvaffaqiyatsiz deb atadi, ammo dizayner Kirill Murzinning işini va baʼzi aktyorlarni maqtadi. Aleks Ekssler birinçi film böyiça kino şarhida, film va köplab aktyorlarning öyini unga yoqmagan bölsa-da, umuman olganda yaxşi suratga olinganini tan oldi. Ikkinçi filmni u undan ham qattiqroq tanqid qildi, lekin bu filmlarning paydo bölişi faktini şubhasiz ijobiy deb baholadi. Publitsist va faylasuf Dmitriy Galkovskiy özining LiveJournal sahifasida aralaş baholar berdi.

Ikki qismning umumiy byudjeti taxminan 36,6 mln dollarni taşkil etdi. Ulardan marketingga taxminan 10 mln dollar sarflandi. Sarflangan mablağlarning taxminan 1 mln dollari davlat subsidiyalari edi. Film yaratuvçilarining biznes-rejasi faqat Rossiya prokatida ikkala qism 70 mln dollar yiğişini nazarda tutgan edi.

Filmning birinçi qismi Rossiya va Ukrainaning baʼzi şaharlarida 2008-yil 18-dekabrda çeklangan premyerasini ötkazdi. Moskva premyerasi 29-dekabrda bölib ötdi, Rossiya va yaqin xorijda keng prokatga film 2009-yil 1-yanvarda 1050 nusxada çiqdi (Rossiyada 916 nusxa va Ukrainada 114 nusxa). Aniqlaştirilgan maʼlumotlarga köra, birinçi dam oliş kunlarida «Obitaemyy orol» 10 mln dollar, 13-yanvarga kelib esa 15,3 mln dollar yiğdi. Bu 2008—09-yillar yangi yil davrida çiqqan filmlar orasidagi eng yaxşi natija, ammo Rossiya prokati tarixidagi rekord emas.

Filmning ikkinçi qismi 2009-yil 23-aprelda çiqdi. Birinçi qismni prokatda katta yöqotişlarga uçragani sababli, ikkinçi qism ustida işlaşga Amerikaning qarşilik körsatiş kompaniyasi jalb qilindi. «Obitaemyy orol» Yevropaning köplab mamlakatlarida ham namoyiş etildi. Xususan, Germaniyada duologiya «Dark Planet: The Inhabited Island» nomi bilan taqdim etildi, Fransiya kinoprokatida esa rasm «Prisoners of Power : Battlestar Rebellion» nomi bilan çiqdi.

Umumiy hisobda ikki qism prokatda 27,9 mln dollar yiğdi. Bu «Obitaemyy orol»ga 2009-yilning eng yuqori kassa yiğimiga ega rus filmi böliş va öşa paytda Rossiya kinoprokati tarixidagi eng yuqori kassa filmlari önligiga kiriş imkonini berdi. Ammo hatto bu yiğimlar ham byudjetni qoplaşga yetmadi va film zararli hisoblanadi.

«Itogi» gazetasiga bergan intervyusida Fyodor Bondarçuk film atrofidagi moliyaviy vaziyat haqida batafsil gapirib berdi:

«Novыy Disk» kompaniyasi film motivlari asosida «Obitaemyy orol» kompyuter öyinini çiqardi. Öyin 2009-yil 22-yanvarda çiqdi.

2009-yil martda rassom Stirpayk tomonidan «Obitaemyy Ostrov» filmi böyiça komiks çiqdi. Ğoyani Boris Strugatskiy maʼqulladi. Komiks 2009-yil 18-noyabrda çiqarildi.

«Katta farq» telekörsatuvida film çiqqandan söng darhol ikki karra parodiya «Masarakş jurnalidagi quvnoq hikoyalar» nomi bilan efirga uzatildi.

Nesterov, Vadim. Mutantlar va debyutantlar // Gazeta.ru, 26.03.2007.

Tesemnikov, Kirill. Obitaemyy orol // Master-ruzhʼyo, № 10 (151), oktyabr 2009. — B. 88—92.