The Kingdom

Filmning syujeti öylab topilgan, lekin u 1996-yil 26-iyunda El-Xubarda joylaşgan turar-joy majmuasida (Saudiya Arabistoni) va 2003-yil 12-mayda Ar-Riyodda sodir bölgan terror hujumlaridan ilhomlangan. Film Saudiya Arabistonida xorijiy işçilar yaşaydigan turar-joy hududidagi öq otiş va portlaş holatini tergov qilayotgan FQB agentlari guruhi haqida hikoya qiladi. Ssenariy muallifi Matthew Michael Carnahan ssenariyni şunday taʼrifladi: «Marsda qotillikni tergov qiliş qanday bölardi?»

Film 2007-yil 22-avgustda Edinburg kinofestivalida özining yillik «Kutilmagan film» bölimi doirasida namoyiş etilgan.

Film tanqidçilardan örtaça şarhlar oldi. Şarhlar agregatori bölgan Rotten Tomatoes saytining xabar berişiça, 182 nafar tanqidçining 51 foizi filmga ijobiy baho bergan, filmning örtaça bahosi esa 10 ballik şkalada 5,8 ni taşkil etgan. Rotten Tomatoes saytining yetakçi tanqidçilari, yaʼni yirik gazetalar, veb-saytlar, televideniye va radioeşittirişlarning maşhur va taniqli tanqidçilari orasida film 46 foiz yangilik körsatkiçiga ega (41 ta şarh, ulardan 22 tasi salbiy). Saytning umumiy fikri şunday: «Lentada bir neça birinçi toifali jang sahnalari bor, lekin oxir-oqibat şiorlar va siyosat oğirligi ostida parçalanib ketadi».

Şarhlarni yiğuvçi va 100 ballik şkala böyiça örtaça arifmetik bahoni aniqlovçi Metacritic sayti filmga 37 ta şarh asosida 56 ball bergan.

Weekly Standard şarhlovçisi John Podhoretz filmni kuçli va keskin deb atadi va u bu film uni «Pelham 1-2-3 poyezdini egallaş», «Itdan tuşgan tuş» va «Yangi sentrionlar» kabi filmlarni eslatganini taʼkidladi. The New York Times tanqidçisi Anthony Scott «The Kingdom»ni «mohirlik bilan suratga olingan, qattiq va taʼsirçan janr kino» deb atadi. U yana şunday degan: «Vetnam uruşi haqidagi fantaziya bölgan «Rambo» kabi, «The Kingdom»ni ham Amerikaning islomiy fundamentalistik terrorizmga javobi uçun maqbul revizionistik ssenariy deb hisoblaş mumkin». Rolling Stone jurnalidan Peter Travers filmga törtdan uçta yulduz berib, şunday deb qayd etgan: «Berg har bir pistirma, otişma va avtomobil quvişini xuddi uning hayoti şunga boğliqdek taşkil qiladi». The Australian gazetasidan Evan Williams filmni «ajoyib triller» deb atadi va bu, ehtimol, Saudiya Arabistonining xalqaro terrorizmdagi iştiroki haqida oçiq gapiradigan birinçi Gollivud filmi ekanini aytdi.

New York Post tanqidçisi Lou Lumenick «The Kingdom» yordamida Gollivud islom dunyosiga Amerikani yomon köriş uçun yana bir sabab berdi» deb taʼkidlab, filmni «ksenofobik» va «ğalayonga soluvçi» deb atadi. Entertainment Weekly jurnalidan Lisa Sçwarzbaum filmni tomoşabinlarni «pul beruvçi avtomatlar» deb hisoblaşda ayblagan. Los Angeles Times gazetasidan Kenneth Turan şunday yozgan: «Film bizni xuddi real voqealarni, bir paytlar haqiqatan ham sodir bölgan narsalarni kuzatayotgandek his qilişimizni xohlaydi — lekin bu unçalik aqlli körinmaydi».

Asia Times Online sayti şarhlovçisi Kaveh Afrasiabi filmni «faqat quyidagini uddalaydigan psevdorealistik jangari film»: «yoş amerikaliklarning xalqaro masalalarni töğri idrok etişiga xalaqit beradi va boşidan oxirigaça bemaʼni gaplarni körsatadi» deb atadi. U filmni «FQB-mániya» va «islomofobiya»da ayblagan.

Londonda çop etiladigan xalqaro arab jurnali Aşarq Al Awsat muharriri Faisal Abbas jurnalning ingliz tilidagi veb-saytida şunday yozgan: «Baʼzi jihatlari salbiy deb qabul qilinişi mumkin bölsa-da, köpçilik bu filmni tomoşa qilgaç, arablar uzoq vaqt davomida Gollivud uçun eng sevimli yovuzlar orasida bölganini hisobga olsak, roziligi bilan hayratga tuşadi». Faisal şunday xulosaga keldi: «Qanday bölmasin, film, albatta, juda tomoşabop va Saudiya Arabistonidagi tomoşabinlar va arablarga ham, Amerikaliklarga ham bir xil yoqişi mumkin, çunki Ar-Riyod köçalarida Gollivud uslubidagi avtomobil quviş sahnasini har kuni köriş mumkin emas. Ğarbiy tomoşabinlar uçun esa bu kino ularning öz madaniyatidan juda farq qiluvçi madaniyatning «mohiyatiga kirib boriş» uçun qiziqarli imkoniyat bölişi mumkin».

«Nastoyaşçee kino» saytida Anatoliy Yuşçenko şunday qayd etadi: «yulduzlar tarkibi, ijtimoiy jihatdan dolzarb mavzu, hali unutilmagan fojialar, prodyuserlikda Michael Mann — bularning hammasi muvaffaqiyatga hissa qöşişi kerak edi, lekin natija çiqmadi». U buni rejissyorning haddan taşqari ehtiyotkorligi (baʼzan siyosiy töğrilik) bilan izohlaydi: rejissyor hammani bir vaqtning özida xursand qilmoqçi bölgan, bu esa «ataylab ertakdek va zerikarli dialoglar», «karton qahramonlar» va «terrorizmning mavhumligi»ga olib kelgan. «Kommersant» gazetasidan Lidiya Maslova şunday yozgan: «Bu Amerika ruhining kuçi haqidagi tarğibot plakatida şaxslararo munosabatlar heç kimga kerak emas, u şu qadar tendensiyali ekanki, uni Bahraynda va Quvaytda namoyiş etişni taqiqlaşgan, Saudiya Arabistonida ham taqiqlaşgan bölardi, lekin u yerda kinoteatrlar yöq». Aleksey Dubinskiy uning fikriga qöşiladi: «Piter Bergning filmi ajoyib, maʼlum maʼnoda hatto jozibali, lekin özining çeksiz qöpolligi bilan tipik siyosiy tarğibot». Biroq «KinoKadr» portalida Ilya Şçibrik ular bilan rozi bölmadi va şunday dedi: «Köpçilikka quloq solmay va olomonga ergaşmay, film muvaffaqiyatli çiqqanini işonç bilan aytiş mumkin. AQŞ öz oldida bunçalik halol bölişi kam uçraydi — ham taşqi, ham içki siyosati haqida».

«Vremya novostey» onlayn naşrida Stanislav Rostotskiy şunday yozgan: «Berg «The Kingdom»da navbatdagi janrda jonli va öziça ilhomlantiruvçi tarzda öynaydi — aviataşuvçi kemalar kabi oğir va strategik bombardimonçilar kabi salobatli harbiy-vatanparvarlik jangari filmlari, ularning asosida hatto maxfiylikdan çiqarilgan maxsus xizmat operatsiyasi haqidagi gazeta maqolasi yoki Tom Clancyʼning navbatdagi bestselleri ham bölişi mumkin». «Itogi» jurnalining şarhlovçisi Irina Lyubarskaya ijodkorlarning xatolarini qayd etadi: «Ular vatanparvarlik jangari filmi suratga olişni xohlaşgan, hammaga tuşunarli his-tuyğularga tayanişgan, lekin natijada Amerikaning dunyo tinçlik örnatuvçisi sifatidagi imidjiga katta zarar yetkazadigan otişma öyini çiqqan». «Afişa» naşridan Stanislav Zelvenskiy filmning birinçi qaraşda köringanidek emasligiga eʼtibor qaratadi: «Filmning faqat sönggi uçdan bir qismida haqiqiy qirğin sodir böladi, bu prodyuserlardan biri Michael Mann ekanini eslatadi. Lekin bu yerda heç qanday murosasiz: butun kvartal bölaklarga bölinadi, önlab hujumçilar halok böladi, bizniklarda esa heç qanday tirnaliş yöq». «RBK daily» naşridan Artyom Mikhaylov filmning finaliga alohida eʼtibor beradi: ««The Kingdom»da hamma narsani oxirgi sahna va oxirgi ibora özgartiradi. Rejissyor faqat finalda syujetning içki qismini oçib beradi va film vatanparvarlik tarğibotiga xos bölmagan yangi ohang kasb etadi».

Garçi «The Kingdom»dagi voqealar Saudiya Arabistonidagi terror hujumlariga tegişli bölsa-da, film deyarli töliq Dubay (Birlaşgan Arab Amirliklari) şaharlari atrofida suratga olingan. Prodyuserlar Ar-Riyodda suratga oliş uçun ruxsat ololmagan.