The Last Command

1928-yilda Gollivudda rejissyor Lev Andreev yangi film uçun aktyorlarning suratlarini körib çiqadi. Sergey Aleksandroviç suratiga kelib, yordamçisiga uni rolga tasdiqlaşni buyuradi. Sergey Aleksandroviç studiyaga keladi. U general kiyimini kiyib körayotganda, aktyorlardan biri uning boşini doimiy ravişda silkitayotganini payqaydi. Sergey uzr söraydi va bu ötkazgan katta larzaning natijasi ekanini tuşuntiradi.

Voqea ön yil oldingi, tsarlik Rossiyasiga köçadi. Inqilob avjida. Buyuk knyaz Sergey Aleksandroviç, tsarning amakivaççasi va barça armiyalarning qömondoni, adyutantidan bilib oladi: odatdagi hujjatlar tekşiruvi vaqtida askarlarni öyin-kulgi bilan ovutayotgan ikki aktyor xavfli inqilobçilar ekani aniqlangan. Knyaz ular bilan öz zavqi uçun öynaşga qaror qiladi. Ulardan biri, Lev Andreev, özini erkin tutib boşlaganda, Sergey uni qamçi bilan yuziga uradi va qamoqqa taşlaydi. Levning şerigi, gözal Natalya Dabrova, Sergeyni öziga rom qiladi. Xavfga qaramay, u Natalyani özi bilan olib ketadi va bir haftadan keyin unga marvarid marjon sovğa qiladi. Natalya Sergeyning özi kabi şarafli inson, Rossiyani özi kabi sevişini tuşunadi. U uni öz xonasiga taklif qilganda, Sergey yaşirilgan töpponçani sezadi, lekin ataylab unga orqasini ögiradi. U töpponçani uşlaydi, ammo otişga qodir bölmaydi.

Bolşeviklar Sergey va Natalya ketayotgan poyezdni egallaganda, Natalya Sergeyni xor körinadigan qiladi. Uni öşa joyda otib taşlaş örniga, Peterburggaça ötinçi örnida işlaşni taklif qiladi, u yerda uni ommaviy ravişda osişadi. Hamma mast bölganda, Natalya Sergeyga qoçişga yordam beradi va mamlakatdan çiqib ketiş xarajatlari uçun unga marjonni beradi. Sergey sakrab tuşadi va dahşat bilan poyezd yaqin köprikdan muz qoplagan daryoga qulab tuşayotganini köradi.

Ön yil ötib Sergey Gollivudda statist bölib işlab, qaşşoqlikda yaşaydi. Nihoyat rejissyor bilan uçraşib, Sergey uni taniydi. Sergeyni xorlaşni maqsad qilgan Lev uni jang sahnasida rus generali roliga tasdiqlaydi. Ssenariy böyiça general ruhi tuşgan askarlarga nutq sözlaydi. Ulardan biri isyon kötarişga urinib, generalga: «Siz öz oxirgi buyruğingizni allaqaçon berdingiz», deydi — general unga, bir vaqtlar Sergey Levni urgani kabi, qamçi bilan yuziga uradi. Suratga oliş paytida Sergey asta-sekin haqiqat tuyğusini yöqotadi. Haqiqatan ham jang maydonida ekanini öylab, askarlarni Rossiya uçun kuraşişga ehtiros bilan çaqiradi. Haddan taşqari zöriqişdan u vafot etadi, ğalaba qozonişganmi, deb söraşga ulguradi. Taʼsirlangan Lev tasdiq bilan javob beradi. Yordamçi aytadi: «U buyuk aktyor edi», Lev esa javob beradi: «U buyuk aktyordan ham köproq edi — u buyuk inson edi».