The Last Emperor

«Oxirgi imperator» (ingl. The Last Emperor) — tarixiy-biografik badiiy film. 1987-yilda italiyalik kinorejissyor Bernardo Bertolucci tomonidan suratga olingan. Filmning ssenariysi Xitoy va Manjou-go sobiq imperatori, Cin sulolasining oxirgi imperatori Pu Yining avtobiografiyasiga asoslangan. Uning rolini John Lone ijro etgan. Filmning maslahatçilaridan biri Pu Yining akasi, şuningdek, surat qahramonlaridan biri Pu Ce bölgan.

Surat «Oskar» kinomukofotining töqqizta haykalçasini qölga kiritdi. Bertolucci şunday degan edi: «„Oxirgi imperator“ uçun olingan töqqizta „Oskar“dan keyingina özimni italiyalik his qildim. Garçi bu filmning voqealari Uzoq Şarqda bölsa-da, bu mening eng italiyaça filmim».

John Lone — Pu Yi

Peter ÖToole — Reginald Johnston

Joan Çen — Van Jun, Pu Yining 1-xotini

Victor Wong — Çen Baoçen

Ying Ruoçeng (ingl. Ying Ruoçeng) — tuman boşliği

Ryuiçi Sakamoto — Masahiko Amakasu

Maggie Han (ingl. Maggie Han) — «Şarqiy xazina» (Yoşiko Kavasima)

Rick Yang — yoş tergovçi

Vivian Wu (titrlarda U Tszyunmey) — Ven Syu, Pu Yining 2-xotini

Cary-Hiroyuki Tagawa — Chan

Fan Guang — Pu Ce, Pu Yining akasi

Jade Go — Ar Mo, Pu Yining enagasi

Lisa Lu — imperatritsa Cisi

Basil Pao (ingl. Basil Pao) — 2-knyaz Chun, Pu Yining otasi

Çen Kaige — saroy qöriqçilari kapitani

Filmning suratga olinişi Pekinda, Taqiqlangan şaharda ötgan. Şu tariqa Bertolucci kommunistik Xitoyda suratga olişga ruxsat berilgan birinçi ğarbiy rejissyor böldi.

Dastlab boş rolga Gonkonglik aktyor Tony Leung Ka-fai tanlangan edi, ammo u ingliz tilini yaxşi bilmasligini bahona qilib, rolni rad etdi.

Filmning 218 daqiqali kengaytirilgan versiyasi mavjud, uni köpinça xato ravişda «rejissyorlik» deb ataşadi. Aslida rejissyor Bernardo Bertolucci va operator Vittorio Storaro bir neça bor taʼkidlaganidek, bu uzun variant faqat televideniye uçun tört qismli mini-serial yaratiş böyiça şartnoma talablarini bajariş uçun montaj qilingan. Bertolucci özining haqiqiy «rejissyorlik versiyasi» deb aynan 163 daqiqali prokat (teatr) versiyasini hisoblagan, u töqqizta «Oskar» mukofotini qölga kiritgan.

1987 — «Cahiers du cinéma» jurnalining yilning eng yaxşi filmlari röyxatida 5-örin.

1987 — AQŞ Milliy kinotanqidçilar kengaşi böyiça yilning eng yaxşi önta filmi qatoriga kiriş.

1988 — 9 ta «Oskar»: eng yaxşi film (Jeremy Thomas), eng yaxşi rejissyor (Bernardo Bertolucci), eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy (Bernardo Bertolucci, Mark Peploe), eng yaxşi original musiqa (Ryuiçi Sakamoto, David Byrne, Cong Su), eng yaxşi operator ishi (Vittorio Storaro), eng yaxşi montaj (Gabriella Cristiani), eng yaxşi rassom-dekorator ishi (Ferdinando Scarfiotti, Bruno Cesari, Osvaldo Desideri), eng yaxşi kostyum dizayni (James Açeson), eng yaxşi ovoz (Bill Rowe, Ivan Şarrock).

1988 — 4 ta «Golden Globe» mukofoti: eng yaxşi drama filmi, eng yaxşi rejissyor (Bernardo Bertolucci), eng yaxşi ssenariy (Bernardo Bertolucci, Mark Peploe, Enzo Ungari), eng yaxşi original musiqa (Ryuiçi Sakamoto, David Byrne, Cong Su). Bundan taşqari, lenta «Dramadagi eng yaxşi erkak roli» nominatsiyasida ham nomzod bölgan (John Lone).

1988 — «David di Donatello» 9 ta mukofoti: eng yaxşi film, eng yaxşi rejissyor (Bernardo Bertolucci), eng yaxşi ssenariy (Bernardo Bertolucci, Mark Peploe), eng yaxşi prodyuser (Jeremy Thomas, Franco Giovale, Joyce Herlihy), eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli (Peter ÖToole), eng yaxşi operator ishi (Vittorio Storaro), eng yaxşi montaj (Gabriella Cristiani), eng yaxşi rassom-dekorator ishi (Ferdinando Scarfiotti, Bruno Cesari, Osvaldo Desideri), eng yaxşi kostyum dizayni (James Açeson, Ugo Pericoli). Bundan taşqari, lenta «Eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli» nominatsiyasida ham nomzod bölgan (Vivian Wu).

1988 — «Silver Ribbon» 5 ta mukofoti: eng yaxşi rejissyor (Bernardo Bertolucci), eng yaxşi operator ishi (Vittorio Storaro), eng yaxşi rassom-dekorator ishi (Ferdinando Scarfiotti), eng yaxşi texnik yutuq (Gabriella Cristiani — montaj uçun), eng yaxşi erkak personajni dublyaj qiliş (Giuseppe Rinaldi — Peter ÖToole personajini dublyaj qilgani uçun).

1988 — Eng yaxşi çet el filmi uçun «Sezar» mukofoti, şuningdek «Eng yaxşi poster» nominatsiyasi.

1988 — Yevropa kinoakademiyasi mukofoti žyurisining «filmning madaniy va iqtisodiy yutuqlari uçun» maxsus mukofoti (Bernardo Bertolucci).

1988 — AQŞ rejissyorlar gildiyasining badiiy film rejissurasi böyiça mukofoti (Bernardo Bertolucci).

1988 — AQŞ ssenaristlar gildiyasining eng yaxşi original ssenariy mukofoti nominatsiyasi (Bernardo Bertolucci, Mark Peploe).

1989 — 3 ta BAFTA mukofoti: eng yaxşi film (Jeremy Thomas, Bernardo Bertolucci), eng yaxşi kostyum dizayni (James Açeson), eng yaxşi grim (Fabrizio Sforza). Bundan taşqari, lenta 8 ta nominatsiyada nomzod bölgan: eng yaxşi rejissyor (Bernardo Bertolucci), eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli (Peter ÖToole), eng yaxşi operator ishi (Vittorio Storaro), eng yaxşi montaj (Gabriella Cristiani), eng yaxşi rassom-dekorator ishi (Ferdinando Scarfiotti), eng yaxşi musiqa (Ryuiçi Sakamoto, David Byrne, Cong Su), eng yaxşi ovoz (Bill Rowe, Ivan Şarrock, Les Wiggins), eng yaxşi maxsus effektlar (Gianetto De Rossi, Fabrizio Martinelli).

1989 — Yapon kinoakademiyasining eng yaxşi çet el tilidagi film mukofoti.

1989 — «Kinema Junpo» eng yaxşi çet el tilidagi film mukofoti.

1989 — kino yoki televideniye uçun eng yaxşi original instrumental musiqa albomi uçun «Grammy» mukofoti (Ryuiçi Sakamoto, David Byrne, Cong Su).