The Last King of Scotland

1970-yilda Nicholas Garrigan Edinburg universitetining tibbiyot maktabini tamomlaydi. Vatanida yorqin istiqbollari yöqligi uçun u çet elda sarguzaştlar izlaşga qaror qiladi va Devid Merritt hamda uning xotini Sara boşqaradigan Ugandadagi missionerlik klinikasida işlaydi. Garrigan Sara bilan qiziqadi. Sara eʼtibordan zavqlanadi, lekin nikohdan taşqari munosabatga kirişişdan boş tortadi. Garrigan Ugandaga kelganidan söng general Idi Amin davlat töntarişi natijasida prezident Milton Obotni ağdarib taşlaydi. Amin yaxşi qabul qilingan nutq sözlaydi, lekin Sara pessimistik kayfiyatda bölib, bunday iştiyoq bir vaqtlar Obotiga nisbatan ham namoyon bölganini taʼkidlaydi. Garriganni Amin iştirok etgan avtohalokat joyiga çaqirişadi, u erda Aminning qölini davolaydi. Voqea paytida heç kim hayvonni evtanaziya qilişni xohlamagan paytda Garrigan miltiq olib, halokatli yaralangan sigirni otib öldiradi. Dastlab Garriganga duşmanlik bilan qaragan Amin, uning şotlandiyalik ekanini bilgaç, şotlandiyaliklarga bölgan ksenofiliyasi tufayli unga iliqlaşa boşlaydi. Garriganning taşabbusidan hayratga tuşgan Amin u bilan kiyim almaşadi va keyinçalik Garriganni şaxsiy şifokori bölişga hamda Uganda soğliqni saqlaş tizimini modernizatsiya qiliş işlarini boşqarişga taklif qiladi.

Aminga xizmat qilar ekan, Garrigan tez orada işonçli şaxsga aylanadi va unga asta-sekin davlat işlarini ham öz içiga olgan kengroq vazifalar yuklanadi. Garrigan hukumat repressiyalaridan taşvişga tuşsa-da, Aminning siyosiy opozitsiyani bostiriş Ugandada barqaror tinçlik olib keladi, degan tuşuntirişini qabul qiladi. Oxir-oqibat Garrigan Aminning uç xotinidan kenjasi Keyni, öğli Makkenzi epilepsiya bilan kasallangani uçun, özidan uzoqlaştirganini bilib oladi. Makkenzini davolaş jarayonida Garrigan bilan Key örtasida munosabatlar şakllana boşlaydi. Oxir-oqibat Garrigan Aminda ortib borayotgan paranoyya, qotillik va ksenofobiyaga guvoh bölib, undan hafsalasi pir böladi. U Aminga vatanga qaytiş niyati haqida gapirmoqçi böladi, lekin Amin uni rad etadi. Bir ziyofatda, Garrigan özining sevgilisi bölişi kerak bölgan raqqosa Gou-Gouʼdan qoçişga harakat qilgaç, u Key bilan jinsiy aloqada böladi va Key unga Ugandadan çiqib ketiş yölini topişi kerakligini aytadi. Amin Garriganning qoçib ketmasligi uçun uning britaniyalik pasportini tayinlab, örniga ugandalik pasport qöyadi. Bu esa Garriganni mahalliy taşqi işlar vazirligi vakili Stounning yordamini izlaşga majbur qiladi. Stoun Garriganga, agar u Aminni öldirsa, uni Ugandadan yaşirinça olib çiqib ketişini aytadi, ammo Garrigan buni rad etadi.

1972-yilda Garriganning noroziliklari tufayli Amin Ugandadagi osiyoliklarni haydab çiqarişni buyuradi. Bu işçi kuçi tanqisligini keltirib çiqaradi va Uganda iqtisodiyotini izdan çiqaradi. Key Garriganga undan homilador ekanini aytadi. Agar Amin bu haqda bilib qolsa, uni xiyonati uçun öldirişini anglagan Key Garrigandan yaşirin tuşiriş qilişni iltimos qiladi. Amin buyruği bilan Ğarb jurnalistlari bilan matbuot konferensiyasida uşlab turilgan Garrigan belgilangan vaqtda Key bilan uçraşa olmaydi. Key uni taşlab ketişgan deb öylab, qöşni qişloqda oddiy usulda tuşiriş uçun şifokor izlaydi, lekin u erda Amin kuçlari uni uşlab qoladi. Garrigan uning bölaklarga bölingan jasadini patologoanatomiya stolida topadi, qusadi va tizzalab yiqiladi. U Aminning rejimidagi insonsizlikka duç keladi va uni öldiriş bu hammasiga barham beradi, degan qarorga keladi. Falastin tarafdori bölgan samolyot öğrilari boşpana izlab, öğirlangan samolyotni Entebbe aeroportiga olib kelişadi. Amin bu voqeani keng oşkor qiliş imkoniyati deb hisoblab, Garriganni ham olib, voqea joyiga şoşiladi. Aeroportda Aminning qöriqçilaridan biri Garriganning boşoğriği dorisi bahonasida Aminni zaharlaş rejasini foş qiladi. Amin kelib, Kei bilan munosabatlari haqida bilişini oşkor qilgunça, Aminning tarafdorlari Garriganni kaltaklaydi. Jazo sifatida Garriganning kökragiga göşt ilgaklari urilib, keyin teri orqali osib qöyiladi.

Amin israillik bölmagan yölovçilarni ozod qiliş uçun samolyot tayyorlaydi, qiynovçilar esa Garriganni polda huşsiz holda qoldirib, boşqa xonada dam olişadi. Garriganning tibbiyot hamkasbi, doktor Jundju uni qutqariş imkoniyatidan foydalanadi. U Garriganni Aminning rejimi haqidagi haqiqatni dunyoga aytişga undaydi va dunyo Garriganga işonadi, çunki u oq tanli, deydi. Jundju Garriganga öz kurtkasini beradi, bu esa unga ozod qilingan garovga olinganlar olomoni orasida sezilmay aralaşib, samolyotga çiqiş imkonini beradi. Qiynovçilar Garriganning yöqolganini aniqlagaç, qoçişga yordam bergani uçun Jundju öldiriladi. Aminga Garriganning qoçganini aytişganda, uni oldini ololmaganidan keyin, Garrigan samolyotga ötirib, Uganda xalqini köz yoşlari bilan eslaydi. Epilogda körsatilişiça, Entebbe voqeasi Aminning xalqaro hamjamiyatdagi obrösini qaytarib bölmas darajada buzgan va 1979-yilda u Tanzaniyaga bostirib kiriş kabi öylamagan qarorni qabul qilgan. Tanzaniya tezda qarşi hujum qilib, Kampalani egallagan va Aminni hokimiyatdan ağdarib taşlagan. Amin umrining qolgan qismini Saudiya Arabistonida surgunda ötkazib, 2003-yilda vafot etgan.