The Law of Life

Filmning birinçi versiyasi VLKSM Markaziy Qömitasida namoyiş etildi. Dastlabki muhokama natijalariga köra, kartinani qayta işlaş töğrisida qaror qabul qilindi, şu maqsadda rejissyorlar S. Yermolinskiyga murojaat qilişdi. A. Avdeyenko öşa paytda «Pravda» gazetasi tomonidan xizmat safariga yuborilgani uçun ssenariyni qayta işlaşda qatnaşa olmadi. Natijada, masalan, Gamletni parodiya qiluvçi kallali sahna qöşildi («Içiş yoki içmaslik? Mana savol»). Avdeyenko bu sahna dastlab uning ssenariysida bölganini inkor etgan.

Film 1940-yil 7-avgustda ekranga çiqdi va «Izvestiya» hamda «Kino» gazetalarida yaxşi retsenziyalar oldi. «Kino» retsenziyasida film «samimiyligi, temperamenti, haqiqiy haqiqati va materialning çuqur maʼnosi» uçun eʼtiborga loyiq ekanligi qayd etildi. Biroq 16-avgustda «Pravda»da keskin tanqidiy retsenziya eʼlon qilindi:

Içkilikbozlik va buzuqlikka student yoşlarni yetakçi komsomol xodimi Ognerubov — kinik, içki çirigan odam, yoşlarni buzuvçi duşman, maişiy hayot orqali ularga duşman ğoyalarni singdirişga urinayotgan kişi undamoqda. Mualliflar öz qahramoni Ognerubovga, tartibsiz sevgi va buzuqlikni tarğib qiluvçi odamga töliq erkinlik beradi. Filmdan maʼlum böladiki, Ognerubovning bu duşmanona tarğiboti talabalarning, ertangi şifokorlarning yuragi va ongiga tösiqsiz kirib boradi va Ognerubovning «tamoyillari» aynan auditoriyada, içkilikbozlik orgiyasida amalga oşiriladi.

Retsenziyani V. Kruj­kov yozgan va A. Jdanov tahrir qilgan; boşqa maʼlumotlarga köra, maqolani bevosita I. Stalin yozgan. Asosiy ğoya — filmda salbiy qahramonlar ijobiy qahramonlardan kuçliroq körsatilgan, muallifning haqiqiy yuzi aynan filmning salbiy qahramonlaridir.

Kinoteatrlardagi filmning nusxalari maqola çiqqan kunning özidayoq NKVD xodimlari tomonidan muhrlandi. Ssenariy muallifining xotiralariga köra, u filmning yakuniy versiyasini körişga ulgurmagan.

24-avgustda «Pravda»da «Mosfilm»da «Soxta film» maqolasini muhokama qilişga bağişlangan yangi maqola eʼlon qilindi. Unda film «yirik siyosiy va ijodiy muvaffaqiyatsizlik» deb taʼkidlandi. «Mosfilm» xodimlarining, masalan, ikkinçi rejissyor B. Ivanovning çiqişlari yetarliça öz-özini tanqid qilmagan deb baholandi.

1940-yil 9-sentabrda film rejissyorlari va ssenariy muallifi tuşuntiriş beriş uçun MKga çaqirildi. Eng köp tanqidga uçragan ssenariy muallifi Aleksandr Avdeyenko böldi. K. Simonovning xotiralariga köra, kimdir Stalin eʼtiborini rejissyorlarga qaratganda, Stalin: «Ular nima? Ular faqat unnng ularga yozganini aylantirişgan», degan. Majlis bayonnomalarida Stalinning bunday sözlari keltirilmagan. Ssenariyning özidan taşqari, Avdeyenkoning naşr etilmagan «Davlat — bu menman» romani, şuningdek, bir qator gazeta inşolari, ayniqsa «Çernovitsilarda» inşo ham tanqid qilindi. Aleksandr Avdeyenko Stalinning quyidagi sözlarini eslaydi:

Menimça, Avdeyenko öylagan narsasi haqida yozmaydi, his qilayotgan narsasi haqida yozmaydi. U Sovet hokimiyatini tuşunmaydi va sevmaydi. Avdeyenko — niqob kiygan odam, duşman tuğma. Aytişlariça, u işçi bölgan. Axir biz ham işçi bölgan, keyin bizning qattiq duşmanimizga aylangan odamlarni bilmaymizmi? Çöntagida partiya bileti bölgan, keyin partiyaga qarşi yölga çiqqan odamlar köp emasmi?

MK majlisidan söng Aleksandr Avdeyenko oila bilan yaşagan uyidan çiqarib yuborildi va Yozuvçilar uyuşmasi hamda partiyadan çiqarildi. Boşqa repressiyalar bölmadi.

Film saqlanib qolgan, ammo 60 yildan ortiq namoyiş etilmagan; keyinçalik u «Madaniyat» kanalida «Eski kino durdonalari» dasturida körsatildi. Filmni tahlil qilgan keyingi tadqiqotçilar, film sovet hayotini sotsialistik realizm ruxsat berganidan aniqroq aks ettirganini qayd etişgan.