= Tulkiçalar =
«Tulkiçalar» (ingl. The Little Foxes) — 1941-yilda suratga olingan amerikalik drama filmi. Rejissyor Uilyam Uayler. Film xuddi şu nomli pyesa asosida suratga olingan bölib, pyesa muallifi Lillian Hellman filmning ssenariy muallifi sifatida ham iştirok etgan. Kartina «Oskar» mukofotiga töqqizta nominatsiyaga sazovor bölgan.
1Rollarda
Bette Davis, Herbert Marshall, Teresa Wright
2Syujet
Janubiy aristokrat Regina Xabbard Giddens XX asr boşidagi jamiyat doirasida boylik va erkinlik uçun kuraşadi.…
Janubiy aristokrat Regina Xabbard Giddens XX asr boşidagi jamiyat doirasida boylik va erkinlik uçun kuraşadi. Bu jamiyatda otalar faqat öğillarini qonuniy merosxör deb hisoblaşgan. Natijada uning oçköz akalari, Ben va Oskar, mustaqil boylarga aylangan, Regina esa yurak kasalligiga çalingan eri Horaceʼga moliyaviy jihatdan qaram.
Oskar uylanib, şahvoniy va hozir alkogolga berilib ketgan Berdini tuhmat qilgandan söng, uning oilasiga tegişli plantatsiya va paxta dalalarini qölga kiritgan. Endi u Ben bilan birlaşib, paxta fabrikasi qurmoqçi. Ular buning uçun singlisiga murojaat qilişadi, çunki loyihaga investitsiya qiliş uçun qöşimça 75 000 dollar kerak. Oskar Horaceʼning pullarini oliş uçun avval öğli Leo bilan Regina qizi Aleksandra örtasida nikoh taklif qiladi. Ular kuzin-kelinlar bölişadi. Horace va Aleksandra bu taklifni qatʼiy rad etişadi. Regina Horaceʼdan töğridan-töğri pul söraganida, u rad javobini beradi. Şunda Regina unga, uning rad etişi ahamiyatga ega emas, çunki u tez orada öladi va öşa kunni u sabrsizlik bilan kutayotganini aytadi. Bu suhbatni Aleksandra eşitib qoladi.
Horace rad etgandan keyin Ben va Oskar bankda işlaydigan Leoni Horaceʼning şaxsiy seyfidan obligatsiyalarni öğirlaşga majburlaşadi. Ular fabrika qurilişi uçun zarur bölgan qöşimça summani şu yöl bilan olişmoqçi. Bankdan qaytgaç, Horace obligatsiyalarning yöqolganini aniqlaydi va buni Reginaga xabar qiladi. Regina akalari Leoni obligatsiyalarni öğirlaşga majbur qilganini tuşunadi va ularni şantaj qilib, fabrikadan kattaroq uluş olişga qaror qiladi.
Horace darhol vasiyatini özgartirayotganini eʼlon qiladi. U hamma narsani Aleksandraga qoldiradi, faqat obligatsiyalarni qoldirmaydi, çunki u ularni Leoga öz ixtiyori bilan qarzga berganini aytadi. Bu esa Reginaning akalarini şantaj qiliş rejasini barbod qiladi va uni biznesdagi uluşidan mahrum qiladi. Berdi jasorat topib, Aleksandraga notöğri odamga, yaʼni öğli Leoga turmuşga çiqmasligini aytadi, çunki bu nikohning oqibatlarini u umri böyi tortişi kerak böladi. Oskar buni eşitadi va Aleksandra ketgaç, Berdini qattiq uradi.
Regina Horace bilan bahslaşadi. Horace yurak xurujiga uçraganida, Regina unga yordam beriş uçun heç qanday harakat qilmaydi. Horace dori oliş uçun zinadan taloq-tuloq kötarilişga harakat qiladi, lekin yölning yarmida yiqiladi. Şu paytda Regina unga yugurib boradi va xizmatkorlarni çaqirib, uni xonaga olib çiqişlarini hamda şifokorni çaqirişlarini buyuradi. Sahna Horace ölim töşagida yotgani, uni oila aʼzolari, şifokor va xizmatkorlar örab olgani bilan yakunlanadi. Horace vafot etadi va heç kim Reginaning akalarini öğrilikda ayblaşiga tösqinlik qila olmaydi. Şunday qilib, u akalarini şantaj qilib, fabrikaning 75 foiz mulkini talab qiladi va ularni öz talablarini qabul qilişga majbur etadi.
Buni Aleksandra eşitadi. Amakilari ketgaç, u onasi bilan otasining ölimi haqida gaplaşadi. Regina özining aybini inkor etadi, lekin Aleksandra unga şubha bilan qaraydi. Söngra Aleksandra odamlar yomonlik qilayotganini beparvolik bilan kuzatib turiş qançalik xavfli ekanini gapiradi. Regina qiziga uning uyni tark etişiga tösqinlik qila olmasligini aytadi va Aleksandra qolişiga umid qiladi. Biroq Aleksandra Devid Xyuitt bilan birga onasini tark etadi. Regina pulga ega bölib qoladi, lekin butunlay yolğiz qoladi.
3Işlab çiqariş
Filmning nomi «Sulaymonning qöşiqlari» kitobining 2-bob, 15-oyatidan olingan bölib, King Jeyms versiyasida u…

Filmning nomi «Sulaymonning qöşiqlari» kitobining 2-bob, 15-oyatidan olingan bölib, King Jeyms versiyasida u şunday deyiladi: «Bizga tulkilarni, uzum boğlarini buzadigan kiçik tulkilarni tutib bering, çunki bizning uzum boğlarimiz gullagan».
Dastlab Regina Giddens rolini Tallulah Bankhead ijro etişi közda tutilgan edi. U bu qahramonni 1939-yilgi Brodvey spektaklida allaqaçon öynagan va köplab ijobiy şarhlar olgan edi. Ammo ekranlaştiriş rejissyori sifatida Uilyam Uayler tanlandi. U boş rol uçun Bette Davisni körgan edi, u bilan avval «Jezebel» va «The Letter» kabi kartinalarda hamkorlik qilgan. Uayler Devisning tasdiqlanişini qatʼiy talab qildi. Prodyuser Samuel Goldwyn unga qöşildi, çunki Bankheadning filmlaridan birortasi ham kassa hitiga aylanmagan edi. Devisning özi esa dastlab rozilik bermadi, çunki u boş rolni Tallulah Bankhead ijro etişini xohlardi va hatto Goldwynni şunga köndirişga urindi, lekin u rad etdi. Devis bilan şartnomasi bor bölgan Warner Bros. kompaniyasi rahbari Jack Warner aktrisani suratga olişga qöyib yubormoqçi emas edi va uning örniga Miriam Hopkinsni taklif qildi. Şunga qaramay, uzoq köndirişlardan söng Warner rozi böldi, buning evaziga 385 000 dollar oldi. Devis haftasiga 3000 dollar olardi. U Warner «The Little Foxes» iştirokidan qança pul olganini bilgaç, öz uluşini talab qildi va oxir-oqibat uni oldi.
Uayler Devisga asl pyesada Bankheadni tomoşa qilişni tavsiya qildi. Aktrisa jiddiy şubhalarga qaramay, buni bajardi. Keyinçalik u buning uçun afsuslandi, çunki spektaklni tomoşa qilib va Hellmanning ssenariysini öqigandan söng, u bu rolni butunlay boşqaça talqin qilişi kerakligini his qildi. Uning fikriça, Bankheadning talqini unga mos kelmasdi. Bankhead Reginani akalari tomonidan kamsitilgan, şu bilan kuraşişga majbur bölgan qurbon sifatida tasvirlagan. Devis esa uni sovuqqon, makkor va hisob-kitobli ayol sifatida öynadi.
Charles Dingle, Karl Benton Reid, Dan Duryea va Patricia Collinge — ularning barçasi Brodveydagi rollarini qayta ijro etişdi. Devid Xyuitt degan qahramon asl pyesada bölmagan. Hellman uni qöşdi, çunki Horace tarafida, zaharli Xabbard oilasiga qarşi turadigan yana bir jozibali erkak kerak edi.
Devis va Uayler suratga oliş davomida deyarli hamma narsa haqida tez-tez bahslaşişardi. Bu bahslar Devisning grimidan boşlab, dekoratsiya va kostyumlargaça davom etdi. Uayler Devisning yuzini yapon kabuki teatri aktyoriga öxşatdi, lekin Devis öz yoşidan kattaroq körinişni xohlardi, çunki syujetga köra uning yoshi qirqdan oşgan edi. Kostyumlar va dekoratsiyalar haqida Devis ular moliyaviy ahvoli oğir oila uçun juda haşamatli ekanini aytdi. Roli borasidagi qaraşlari ham turliça edi: Uayler Reginani köproq ayolona va mehribon körişni xohlardi, Bankheadning talqiniga öxşaş. Devis «Letter» filmi suratga olinayotganda Uaylerga köp narsada yon bosgan edi, ammo bu safar u qatʼiy turib oldi. Şuningdek, suratga oliş paytida sönggi yillardagi eng kuçli issiq hukm surdi, sahnadagi harorat tez-tez 37 gradusdan oşib ketardi. Oxir-oqibat Devis suratga olişni tark etdi. «Bu mening karyeramda suratga oliş boşlanganidan keyin filmni tark etganim birinçi va yagona holat edi, — deb eslagan u keyinçalik. — Eng sevgan va eng hurmat qilgan rejissyorim har bir masalada men bilan bahslaşayotgani meni şunçalik xafa qildi... Men şunçaki bunda iştirok etişni istamadim». Aktrisa ijaraga olgan uyiga, Laguna-Biçga ketdi va işga qaytişdan qatʼiy boş tortdi. Uni suratga oliş maydonçasiga qaytara olgan yagona odam prodyuser Goldwyn böldi. U sudga beriş va jarima tölaş bilan tahdid qildi. Bir haftadan söng, Devisning örniga Katharine Hepburn yoki Miriam Hopkins taklif qilinişi haqida miş-mişlar tarqalgaç, u suratga oliş maydonçasiga qaytdi. Kartina tanqidiy va tijoriy muvaffaqiyat qozongani hamda töqqizta «Oskar» nominatsiyasiga sazovor bölganiga qaramay, Devis va Uayler boşqa heç qaçon birga işlamadi.
4Reliz
Filmning premyerasi 1941-yil 21-avgustda Nyu-Yorkdagi «Radio City Music Hall» teatrida bölib ötdi. The New…
Filmning premyerasi 1941-yil 21-avgustda Nyu-Yorkdagi «Radio City Music Hall» teatrida bölib ötdi. The New York Times gazetasi maʼlumotlariga köra, filmning milliy premyerasi kuni filmni 22 163 kişi tomoşa qilgan, bu esa tomoşabinlar soni böyiça rekord bölgan. Film 1941-yil 31-oktabrda Meksikada, 1942-yil 26-martda Argentinada, 1945-yil 10-dekabrda Sovet Ittifoqida, 1947-yil 21-noyabrda Niderlandiyada va 1954-yil 23-avgustda Yaponiyada tarqatilgan.
5Mukofotlar va nominatsiyalar
«Tulkiçalar» «Oskar» mukofotiga töqqizta nominatsiyaga sazovor böldi, ammo birorta haykalçani ham qölga…
«Tulkiçalar» «Oskar» mukofotiga töqqizta nominatsiyaga sazovor böldi, ammo birorta haykalçani ham qölga kiritmadi. Bu öziga xos rekord bölib, uni faqat 1957-yilda «Peyton Place» filmi takrorladi, 1977-yilda esa «The Turning Point» filmi uni yanada oşirib, heç qanday ğalabasiz ön bir nominatsiyaga erişdi.
2003-yilda Devis ijro etgan Regina Giddens AFI röyxatida «100 eng yaxşi qahramon va yovuz qahramon» orasida 43-örinni egalladi.
6Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB7Öxşaş filmlar
Matn: maqola tarjimasi «Лисички (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.
